TPHCM dẫn đầu cả nước về thúc đẩy phát triển bền vững

Tiêu dùng bền vững được xem như đối trọng của sản xuất bền vững hướng đến mô hình phát triển bền vững của xã hội. Tuy nhiên, để làm được điều này, cần thiết phải nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường (BVMT) của cộng đồng. Từ đó, dẫn đến những thay đổi của họ trong việc thực hiện các giải pháp BVMT ngày càng tăng. TPHCM là một trong những địa phương đã và đang thực hiện rất tốt các giải pháp phát triển bền vững trên.

Khởi nguồn từ những dự án thực tế

Nhiều quốc gia trên thế giới đã và đang phải trả giá cho những vấn đề môi trường bởi sản xuất và tiêu dùng quá mức. Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa đã thúc đẩy tiêu dùng trong sản xuất và tiêu dùng cá nhân. Ở các thành phố, nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường là sự phát triển sản xuất, gia tăng tiêu dùng sản xuất và tiêu dùng cá nhân cùng với gia tăng lượng chất thải (rắn, lỏng, khí, nguy hại). Tiêu dùng bền vững chính là cách phòng ngừa tốt nhất, đảm bảo lợi ích cho hiện tại và tương lai. Tiêu dùng thế nào để các tài nguyên tái tạo có thể tái tạo được và giảm thiểu sự lãng phí các nguồn tài nguyên không tái tạo. Do vậy, tìm kiếm, áp dụng và nhân rộng các mô hình tiêu dùng bền vững trong điều kiện Việt Nam hiện nay là nhiệm vụ cần thiết và ưu tiên của các nhà quản lý, khoa học, doanh nghiệp và của cả cộng đồng.

Tại TPHCM trong những năm gần đây, một số chương trình và hoạt động môi trường của cộng đồng liên quan đến chủ đề tiêu dùng bền vững đã xuất hiện liên tục và được duy trì thường niên như: Ngày hội Tái chế chất thải, Tháng hành động không sử dụng túi nhựa, Chiến dịch tiêu dùng sản phẩm xanh, Ngày chủ nhật xanh, Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn... Những sự kiện này ít nhiều đã tạo những dấu ấn nhất định, thu hút sự quan tâm và tham gia ngày càng nhiều của cộng đồng. Đồng thời, thông qua việc phát huy cộng đồng thực thi quyền được sử dụng thân thiện môi trường góp phần tạo động lực khuyến khích các doanh nghiệp có trách nhiệm hơn với cộng đồng và môi trường sống. Từ đó, các doanh nghiệp xanh cũng phải tìm cách giảm giá thành ở mức cạnh tranh để duy trì xu hướng tiêu dùng sản phẩm xanh của cộng đồng…

Thanh niên TPHCM ấn dấu tay cam kết thực hiện Chiến dịch tiêu dùng xanh. Ảnh: PHẠM KIM NGÂN

Phát huy kết quả đạt được

Kết quả đạt được từ hàng loạt chương trình trên là rất đáng khích lệ. Thế nhưng, để giảm thiểu lượng chất thải phát sinh, tránh những tổn thất môi trường và nâng cao hiệu suất sử dụng các nguồn tài nguyên hướng đến một nền sản xuất và tiêu dùng bền vững (SPC), việc xây dựng và thực hiện Chiến lược SCP tại Việt Nam cần dựa trên phương pháp luận vòng đời sản phẩm. Quan điểm này vượt qua sự tập trung truyền thống lên nơi sản xuất và các quá trình sản xuất, hướng đến những tác động kinh tế, xã hội và môi trường của sản phẩm và dịch vụ trên toàn bộ vòng đời sản phẩm. Từ đó, trong suốt vòng đời sản phẩm (quá trình thiết kế, sản xuất, tiêu dùng và thải bỏ) càng ít phát sinh chất thải thì càng ít chi phí xử lý, hạn chế ô nhiễm môi trường và nâng cao hiệu suất sử dụng tài nguyên. Có thể thấy rằng, tại Việt Nam, áp dụng cách tiếp cận 3R (giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế chất thải) trong các hoạt động sản xuất và tiêu dùng là cần thiết trong quá trình phát triển hướng đến SCP. Trước mắt, cần tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên chính và sẽ mở rộng dần các mục tiêu SCP trong tương lai.

Việc chọn các công cụ chính sách cho chương trình SCP phụ thuộc lớn vào các mục tiêu và ưu tiên chính. Một số quốc gia thiên về các công cụ tự nguyện hơn là cưỡng chế. Một số nước khác dựa vào cả công cụ tự nguyện và truyền thống. Các công cụ tự nguyện có thể kể như nhãn sinh thái, thiết kế sinh thái và các hệ thống quản lý môi trường (EMS). Các công cụ truyền thống như các tiêu chuẩn, quy định cưỡng chế, giáo dục và tập huấn cũng như các sắp xếp thể chế như mua sắm công bền vững cũng thường được sử dụng. Công cụ kinh tế như thuế và trợ cấp cũng cần thiết (tại Việt Nam, Luật Thuế môi trường đã có hiệu lực từ đầu năm 2012).

Việt Nam nói chung và TPHCM nói riêng đang và sẽ phải trả giá cho những vấn đề môi trường bởi sự tiêu dùng (sản xuất và cá nhân) quá mức. Để hạn chế nguy cơ này, sản xuất và tiêu dùng phải hài hòa với bảo vệ môi trường, nhằm hướng đến việc giảm phát thải. Tại TPHCM, trong thời gian qua, một số chương trình đã thu hút sự chú ý, quan tâm và tham gia của cộng đồng, có thể xem là những biểu hiện ban đầu rất đáng khích lệ của tiêu dùng bền vững. Các chương trình này phải được duy trì và nhân rộng thông qua các chính sách và thể chế hỗ trợ phù hợp. Phương pháp tiếp cận đúng và hiểu biết chính xác về các nguyên tắc tiêu dùng bền vững, nguyên tắc bảo vệ môi trường dựa vào cộng đồng,... cùng với sự gắn kết chặt chẽ và tạo cơ hội cho những nhóm liên quan (người tiêu dùng, nhà sản xuất, nhà phân phối, nhà đầu tư, người tái chế và xử lý rác, các tổ chức xã hội, báo đài và chính quyền) tham gia, sẽ giúp chúng ta lựa chọn và phát triển thành công các mô hình tiêu dùng bền vững thích hợp cho Việt Nam.

TS LÊ VĂN KHOA
Trường Đại học Bách khoa TPHCM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ nước ở xã Y Tý (Bát Xát - Lào Cai) đóng băng trong ngày 11-1.  Ảnh minh họa: LÊ NGỌC HÂN

Miền Bắc, miền Trung rét đậm trở lại

Chiều 26-1, Trung tâm Dự báo khí tượng - thủy văn quốc gia cảnh báo, hiện ở phía Bắc tiếp tục có một bộ phận không khí lạnh đang di chuyển xuống phía Nam.

Thích ứng với biến đổi khí hậu

Nhiều giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu

Theo Sở TN-MT TPHCM, thích ứng với tình hình biến đổi khí hậu diễn ra ngày càng phức tạp, TPHCM đã và đang triển khai nhiều kế hoạch hành động để ứng phó. Đơn cử như trong lĩnh vực công nghiệp, thành phố thực hiện công tác kiểm toán năng lượng, xây dựng mô hình quản lý năng lượng ở doanh nghiệp có mức tiêu thụ năng lượng trên 6 triệu kWh/năm. 

Phát triển bền vững

Khách sạn Rex hưởng ứng tham gia Chương trình hiến máu tình nguyện của Tổng Công ty Saigontourist

Ngày 25-1-2021 tại khách sạn Rex Sài Gòn đã diễn ra Chương trình hiến máu tình nguyện do Công đoàn Tổng Công ty Saigontourist tổ chức phối hợp với Trung tâm Hiến máu nhân đạo thuộc Hội Chữ thập đỏ TPHCM. Hành động hiến máu là việc làm tích cực hưởng ứng theo tinh thần “Giọt máu cho đi, tình người ở lại” - một thông điệp ý nghĩa đã lan tỏa mạnh mẽ trong thời gian qua.

Phòng cháy chữa cháy

VWS phối hợp với Công an huyện Bình Chánh tổ chức diễn tập PCCC

Sáng 15-12-2020, tại Công ty TNHH Xử lý chất thải Việt Nam (VWS) đã diễn ra tình huống cháy giả định ở khu vực văn phòng thuộc nhà điều hành. Đây là tình huống thực tập trích từ tình huống cháy phức tạp, nằm trong kế hoạch thực tập phương án chữa cháy định kỳ hàng năm.

Hợp tác kinh tế và đầu tư

Long An - “Địa chỉ đỏ” thu hút đầu tư

Với chiến lược đầu tư hạ tầng và chính sách hợp lý trong thời gian qua đã giúp tỉnh Long An trở thành điểm sáng, “địa chỉ đỏ” thu hút đầu tư, nhất là đầu tư nước ngoài. Đồng thời, Long An cũng biết cách khai thác các tiềm năng, lợi thế của địa phương mình để vươn lên phát triển trong tốp đầu của khu vực ĐBSCL.