Xây dựng mô hình KCX-KCN “xanh, sạch”

SGGP
LTS: Nhận diện rõ những tồn tại ở các khu chế xuất, khu công nghiệp (KCX-KCN), UBND TPHCM đã giao Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TPHCM (Hepza) xây dựng “Đề án phát triển các KCX-KCN TPHCM theo hướng hiệu quả và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2021-2025 và tầm nhìn đến năm 2030”

Xây dựng các KCX-KCN mới có chất lượng và tính cạnh tranh cao phù hợp với doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao và hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo... là những nội dung chính mà Hepza hướng tới trong tìm kiếm mô hình mới cho các KCX-KCN.

Sử dụng hiệu quả tài nguyên và nhân lực

Thực hiện chỉ đạo của UBND TPHCM, bước đầu Hepza và các cơ quan chức năng xác định, trong thời gian tới, các KCX-KCN sẽ tập trung phát triển công nghiệp có hàm lượng khoa học - công nghệ, giá trị gia tăng cao, ngành công nghiệp đón đầu cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, dựa trên nền tảng công nghiệp công nghệ cao và kinh tế số. Bên cạnh đó, đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ, đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn lao động chất lượng cao, có tác động lan tỏa và tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Xây dựng mô hình KCX-KCN 'xanh, sạch' ảnh 1 Hệ thống xử lý nước thải tập trung ở các KCX-KCN phải đảm bảo xử lý đạt chuẩn quy định. Trong ảnh: Nhà máy xử lý nước thải KCX Tân Thuận. Ảnh: HOÀNG HÙNG
Về mô hình, các KCX-KCN TPHCM sẽ phát triển theo hướng sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên đất, nước và thân thiện với môi trường. Đó là các mô hình KCN sinh thái, trong đó khuyến khích nhà đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng và các doanh nghiệp trong KCN áp dụng hệ thống quản lý sản xuất, môi trường theo các tiêu chuẩn của Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO); mô hình KCN - đô thị - dịch vụ sẽ gắn với việc hình thành các khu vực đồng bộ về kết cấu hạ tầng kỹ thuật và xã hội, gắn kết giữa phát triển KCN với quá trình đô thị hóa tại các địa phương. Mô hình này sẽ góp phần phân bố dân cư hợp lý tại các địa bàn trọng điểm tập trung nhiều KCN và hình thành khu vực công nghiệp, đô thị, dịch vụ với môi trường sinh sống, làm việc hiện đại, đầy đủ tiện nghi, tiện ích cho người dân, người lao động; hướng tới phát triển thành các thành phố công nghiệp, đô thị thông minh đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Ngoài ra, Hepza và các cơ quan chuyên môn cũng đang nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí thu hút đầu tư vào KCX-KCN. Theo đó, các cơ quan này đưa ra yêu cầu cần quy định điều kiện về suất đầu tư trên một diện tích đất, số lượng lao động sử dụng phù hợp với điều kiện thực tế của thành phố; hỗ trợ, khuyến khích chủ đầu tư các dự án có trình độ công nghệ cao mở rộng quy mô sản xuất.

Để xử lý các tồn tại, Hepza đề nghị đánh giá lại các dự án đầu tư sử dụng công nghệ lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, thâm dụng tài nguyên, lao động hiện hữu tại các KCX-KCN theo hướng hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ hoặc di dời; không xem xét gia hạn thời gian hoạt động hoặc mở rộng quy mô sản xuất của dự án này nếu doanh nghiệp không chuyển đổi công nghệ, giảm thâm dụng lao động. Thậm chí, các doanh nghiệp đầu tư KCX-KCN có thể mua lại đất, nhà xưởng của doanh nghiệp sử dụng công nghệ lạc hậu để thu hút dự án mới có công nghệ tiên tiến hơn. Phát triển mô hình nhà xưởng cao tầng để nâng cao hiệu quả sử dụng đất và phục vụ nhu cầu của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong phát triển công nghiệp hỗ trợ. Chỉ tiêu phát triển nhà xưởng cao tầng giai đoạn 5 năm 2021-2025 là 100.000m2.

KCX-KCN phải đảm bảo tỷ lệ cây xanh đạt quy chuẩn xây dựng hiện hành; hệ thống xử lý nước thải tập trung phải đảm bảo xử lý đạt chuẩn quy định, đồng thời xây dựng lộ trình nâng cấp hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn quy định theo Quyết định phân vùng nguồn tiếp nhận nước thải từ năm 2021 trở đi của UBND TPHCM.

Ưu tiên nhà ở cho công nhân

Để giải quyết bài toán nhà ở cho công nhân và quá tải hạ tầng xã hội trong khu vực có KCX-KCN hoạt động, Hepza đề xuất, đối với KCX-KCN hiện hữu (không có khu đô thị dân cư phục vụ KCX-KCN) cần rà lại quỹ đất sạch chưa khai thác để đầu tư hệ thống hạ tầng xã hội đủ tiêu chuẩn. Trong đó, ưu tiên nhà lưu trú công nhân và trường mầm non để đáp ứng nhu cầu của công nhân; đồng thời nâng cấp, mở rộng và tận dụng các công trình tiện ích phục vụ người lao động hiện có của khu vực. Với KCX-KCN mới có quy hoạch khu dân cư phục vụ KCX-KCN (như KCN Tân Phú Trung, Đông Nam, Tây Bắc Củ Chi mở rộng, Lê Minh Xuân 3, Vĩnh Lộc mở rộng) thì tập trung công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, giải quyết vướng mắc về pháp lý để đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội theo quy hoạch đã được phê duyệt.

Hiện tại, KCX-KCN được phân bổ khá đều ở tất cả các hướng của TPHCM. Tuy nhiên, trong thời gian tới, khu vực phía Đông thành phố sẽ có nhiều thách thức hơn cả, bởi nơi đây đã có 4 KCX-KCN, gồm: KCX Linh Trung 1, KCX Linh Trung 2, KCN Bình Chiểu, KCN Cát Lái với tổng diện tích 284,87ha. Tỷ lệ lấp đầy đã là 100%. Chính vì vậy, để đạt được chỉ tiêu có 1.000-1.200ha đất công nghiệp được bố trí trong Đô thị sáng tạo, tương tác cao phía Đông thành phố, ngành chức năng sẽ phải tính toán rất sát sao. Theo nhiều chuyên gia, đây là bài toán khó, khi mà theo Nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch TP Thủ Đức vừa được phê duyệt, dân số nơi đây dự kiến tăng lên 600.000 người thay vì 300.000 người như quy hoạch trước đây. Dân số tăng lên, kéo theo nhu cầu sử dụng đất để xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật, xã hội… sẽ tăng. Trong bối cảnh đó, chắc chắn ngành chức năng sẽ phải tìm mô hình phát triển KCX-KCN phù hợp với thực tế để giải quyết được các bất cập hiện hữu và để phát triển bền vững.

____________
TS TRẦN MINH NGỌC, Đại học Quốc gia TPHCM: Nêu cao trách nhiệm của doanh nghiệp

TPHCM là đầu tàu kinh tế của khu vực phía Nam, nơi thí điểm mô hình KCX-KCN đầu tiên trên cả nước. Tuy nhiên, thời gian qua tồn tại không ít khó khăn, thách thức, làm ảnh hưởng tới tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển bền vững. Thực tế, có những KCX-KCN dù đã đi vào hoạt động nhưng chưa hoàn thiện hạ tầng, hành lang, hàng rào che chắn, khoảng cách an toàn, điều kiện mảng xanh, vệ sinh môi trường không đảm bảo. Bên cạnh đó, việc quy hoạch KCX-KCN xen lẫn khu dân cư dẫn đến khoảng cách không an toàn, mất an ninh trật tự, rình rập nhiều mối nguy ngại gây ảnh hưởng đến đời sống dân sinh. Ý thức của một số doanh nghiệp chưa cao, vẫn còn tình trạng vi phạm về bảo vệ môi trường, xả nước thải vượt quy chuẩn cho phép, bố trí nhà máy chưa hợp lý, ảnh hưởng tiêu cực tới điều hòa không khí và cảnh quan của khu vực…

Đáng mừng, hiện nay TPHCM đã xác định phát triển KCX-KCN sinh thái là giải pháp để hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường. Bởi môi trường KCX-KCN chính là môi trường sống của chính công nhân và khu dân cư gần đó. Nếu công nhân KCX-KCN khỏe thì chứng tỏ môi trường ở đây tốt, và khi công nhân khỏe mạnh về thế chất, tinh thần thì năng suất lao động sẽ tăng. Vì vậy, việc chuyển đổi từ mô hình KCN-KCX truyền thống sang sinh thái là hết sức cần thiết.
Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện nay, công tác quy hoạch và cơ chế chính sách phát triển KCX-KCN sinh thái chưa rõ ràng. Bên cạnh đó, không ít doanh nghiệp vẫn mang tâm lý đặt lợi nhuận lên trên hết nên rất khó để làm KCX-KCN sinh thái vì rất tốn kém. Hiện nay hầu hết doanh nghiệp phát triển KCN-KCX đều tận dụng quỹ đất để làm nhà xưởng lên tới 70%-75%, tỷ lệ quỹ đất cho cây xanh sẽ không đảm bảo. Do đó, để phát triển KCX-KCN sinh thái, vấn đề quy hoạch ngay từ đầu rất quan trọng, đặc biệt là quy hoạch cây xanh. Nên chăng, tất cả đường giao thông KCX-KCN đều chia từ vỉa hè vào 6 mét, sau đó trồng cây ở trên để ngăn cách. Với 20% cây xanh của các nhà đầu tư, 15% cây xanh của chủ đầu tư KCX-KCN, cơ bản đã bám sát được các tiêu chí về đảm bảo sinh thái... Vấn đề còn lại là ý chí và trách nhiệm của các doanh nghiệp liên quan và sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của ngành chức năng trong việc phát triển các KCX-KCN sinh thái.

Theo nhiều chuyên gia, nhiều nước trong khu vực Asean đang nỗ lực thu hút đầu tư, đặc biệt FDI, nhằm phục hồi sản xuất. Ví dụ, tại Thái Lan, tổng nguồn cung các lô đất công nghiệp dịch vụ trong quý 1-2022 tăng 3,26% so với quý 4-2021. Tại Philippines, dịch vụ thuê đất, kho bãi… cũng tăng mạnh, nhất là từ quý 2-2022. Do đó, những bất cập còn tồn tại trong các KCX-KCN tại TPHCM cần sớm được giải quyết, nếu không muốn để mất cơ hội thu hút đầu tư.

HUY QUỐC

LẠC PHONG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngân hàng - Chứng khoán

Thị trường chứng khoán gặp khó: Cơ hội "đổi đời” từ tích lũy cổ phiếu

 Các chuyên gia tại toạ đàm thừa nhận, bản thân là nhà đầu tư chuyên nghiệp, làm trong lĩnh vực chuyên về đầu tư cũng “sứt đầu mẻ trán” trong giai đoạn đầu tư từ đầu năm 2022 đến nay. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường chứng khoán gặp nhiều khó khăn như hiện nay lại có thể là cơ hội "đổi đời” của nhà đầu tư.

Thị trường

Địa ốc

Dấu ấn của The Grand Manhattan giữa trung tâm quận nhất

Với bất động sản hạng sang, khi mà những yếu tố thông thường như vị trí, tiện nghi hay dịch vụ đều ở mức vượt chuẩn, thì cảm xúc trở thành giá trị quyết định sau cùng. Bởi khách hàng không đơn thuần chỉ tìm kiếm một ngôi nhà, việc chọn lựa không gian sống còn để thỏa mãn “chất sống” riêng và khẳng định vị thế của chủ nhân.

Nông nghiệp

Hợp tác phát triển thị trường nông sản và du lịch nông thôn ĐBSCL

Ngày 28-9, tại TP Cần Thơ, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TP Cần Thơ phối hợp cùng Viện Friedrich Naumann Foundation (FNF/Đức) và Trường Đại học Cần Thơ tổ chức Hội thảo quốc tế “Đầu tư phát triển thị trường nông sản khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và du lịch nông thôn”.

Đầu tư

Du lịch

Chuyển động kinh tế & Đời sống 24H

Thông tin kinh tế

" />