Giám sát chặt chẽ công trình thủy điện Sông Tranh 2

Xung quanh những lo lắng của dư luận về mức độ an toàn của đập thủy điện Sông Tranh 2, nhất là sau khi có thêm nhiều trận động đất nữa xảy ra trong thời gian qua, chúng tôi đã có cuộc trao đổi nhanh với TS Trần Chủng, nguyên Cục trưởng Cục Giám định chất lượng công trình xây dựng Bộ Xây dựng.

* PV: Mặc dù Hội đồng Nghiệm thu Nhà nước Bộ Xây dựng đã khẳng định đập Sông Tranh 2 vẫn an toàn, kể cả khi xảy ra động đất 5,5 độ richter, song dư luận vẫn tỏ ý lo ngại về mức độ an toàn của công trình. Với tư cách là một chuyên gia xây dựng, quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

* TS TRẦN CHỦNG: Tôi cho rằng, bất kỳ sự đánh giá nào để đưa ra kết luận cũng phải được căn cứ trên số liệu, cơ sở khoa học. Trước hết chúng ta cần có những số liệu cụ thể của thiết kế để biết điều kiện thiết kế công trình nằm trong giới hạn cho phép nào. Nhưng đó mới chỉ là một phần của vấn đề, điều quan trọng hơn là bản thân công trình này có được xây dựng đúng theo các tiêu chuẩn trong thiết kế hay không? Muốn biết công trình này có đảm bảo chất lượng theo đúng thiết kế hay không, chúng ta cần theo dõi, cập nhật thường xuyên trong quá trình vận hành công trình. Đặc biệt, trong giai đoạn đầu đưa vào khai thác những công trình lớn như thủy điện Sông Tranh 2 thường có những tác động lên địa chất của khu vực, cụ thể là sẽ gây một áp lực lớn dẫn đến hiện tượng mà các nhà khoa học đã xác định là động đất kích thích.

Theo tôi, việc những trận động đất liên tục xảy ra tại khu vực thủy điện Sông Tranh 2 vẫn chỉ là động đất kích thích, giống như hồi năm 1983, khi mới đưa vào hoạt động, công trình thủy điện Hòa Bình cũng đã gây ra những trận động đất khá lớn, rung chuyển đến thủ đô Hà Nội. Dần dần, những trận động đất và những dư chấn đó đã giảm đi.

* Đập Sông Tranh 2 cần phải được theo dõi như thế nào, thưa ông?

* Như tôi đã nói, công trình lớn như vậy luôn có một tác động lớn đến hình thái địa chất của khu vực và ngược lại, điều kiện địa chất khu vực cũng ảnh hưởng lớn đến quá trình vận hành của công trình. Ở những vùng địa chất phức tạp, ảnh hưởng đến công trình cũng đáng lo ngại hơn. Chính vì vậy, bên cạnh rà soát lại các tiêu chuẩn, điều kiện thiết kế, chúng ta cần theo dõi chặt chẽ số liệu thu thập được từ các thiết bị lắp đặt ngay trong lòng con đập này để xác định khả năng chống thấm, tính ổn định của đập và diễn biến của nó trong quá trình tích nước. Những số liệu thu thập được phải được hội đồng khoa học tính toán, xem xét một cách nghiêm túc trước khi đưa ra kết luận về việc công trình này có thực sự an toàn hay không. Gần đây, Viện Vật lý địa cầu đã lắp đặt những thiết bị đo đếm những dấu hiệu của động đất tại khu vực này. Những số liệu này cũng rất quan trọng để các cơ quan chức năng xem xét sức chịu đựng của công trình trước nguy cơ thiên tai.

* Một số ý kiến lo ngại đập Sông Tranh 2 có thể không an toàn khi xảy ra mưa lũ lớn liên tiếp?

* Với kinh nghiệm lâu năm của người làm trong lĩnh vực xây dựng, đã từng giám định chất lượng những công trình lớn của đất nước, tôi biết những công trình như thủy điện Sông Tranh 2 khi thiết kế đã được tính đến những nguy cơ rủi ro ở mức độ lớn nhất. Các nhà thiết kế luôn tính đến tần suất, cường độ của các cơn mưa lũ lớn nhất trong khu vực, có thể là vài trăm năm mới xuất hiện một lần.

Tôi chỉ có thể khẳng định nếu làm đúng thiết kế, công trình sẽ đảm bảo an toàn, nhưng vấn đề ở đây là chúng ta cần có những số liệu cụ thể để xác định đập đã được thiết kế chuẩn và xây dựng đúng thiết kế. Không phải cứ nói đập an toàn là an toàn mà phải theo dõi chặt chẽ, có những số liệu cụ thể, được cập nhật liên tục trong quá trình vận hành công trình, được các nhà khoa học thẩm định rồi mới đưa ra được kết luận. 

BÍCH QUYÊN (thực hiện)