Nguyên nhân lớn dẫn đến tình trạng văn hóa đọc ngày càng bị co cụm có phần do sự lấn át của các loại hình giải trí hiện đại: phim ảnh, trò chơi điện tử - game online, các khu vui chơi giải trí…
Thư viện Thiếu nhi thuộc Thư viện Khoa học Tổng hợp TPHCM.
Mặt khác, kinh phí hạn hẹp (khoảng 60-70 triệu đồng/năm/thư viện quận, huyện) đã khiến phần lớn các TVCC rơi vào tình trạng hoạt động cầm chừng. Từ thực trạng số lượng sách khiêm tốn, tài liệu bổ sung hàng năm ít ỏi, cơ sở vật chất cũ kỹ, xuống cấp, chưa có quy hoạch phát triển ngành đồng bộ, hệ thống văn bản pháp quy không còn phù hợp với thực tiễn hiện nay, thiếu thiết bị hiện đại nên chậm ứng dụng quy trình công nghệ mới… nên việc các TVCC không thể thu hút bạn đọc là điều hiển nhiên.
Tìm đến cơ ngơi khang trang của thư viện quận Tân Bình, TPHCM ở đường Nguyễn Hiến Lê (thư viện chuyển về đây hoạt động được gần 6 tháng nay, có tổng diện tích khoảng 1.000m², mở cửa từ thứ ba đến thứ bảy), mới thấy sự đầu tư cơ sở vật chất của đơn vị này tuy khả quan nhưng cũng chỉ là một bước tiến nhỏ trong việc nâng cao chất lượng phục vụ bạn đọc.
Theo nhân viên bảo vệ, mỗi ngày thư viện tiếp đón chừng 20 - 30 người, chủ yếu là các em học sinh, đến đọc sách, học bài, ôn thi... chứ người dân ít ai đến đây. Dù thư viện có vị trí đẹp, ở khu vực đông dân cư, có đến 2 trường THCS, THPT và Nhà Văn hóa Lao động quận Tân Bình sát bên… nhưng để thu hút được bạn đọc đến với thư viện là một vấn đề nan giải.
Thực trạng heo hút của TVCC là nỗi lòng của không ít người làm nghề. Ông Bùi Xuân Đức, Giám đốc Thư viện KHTH TPHCM cho biết: “Thực tế là nhu cầu đọc hiện nay đang chựng lại vì các loại hình giải trí khác chi phối. Nhưng theo tôi, văn hóa đọc ở các nước và Việt Nam sẽ phát triển hơn trong những năm tới. Vấn đề ở chỗ cần phát huy sự hợp tác giữa các thủ thư, công tác tuyên truyền vận động sâu rộng về văn hóa đọc trong nhân dân, xây dựng thư viện thân thiện... Khi lượng sách ở TVCC ít đa dạng, phong phú, thư viện KHTH cũng cố gắng hỗ trợ bằng công tác luân chuyển sách. Tuy nhiên đây không phải là biện pháp căn cơ mà cần có sự hỗ trợ lớn hơn để TVCC phát huy được hiệu quả. Đặc biệt, có một số TVCC đã ứng dụng được công nghệ thông tin để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của bạn đọc. Một số đơn vị có kế hoạch tách thư viện ra khỏi trung tâm văn hóa để thư viện làm tốt vai trò tự chủ hoạt động”.
Ngành thư viện Việt Nam đang chựng lại nên khó khăn trong việc hội nhập cùng hệ thống TVCC các nước trong khu vực. Muốn khắc phục điều này thì hệ thống TVCC trong nước, đặc biệt ở các đô thị lớn như TPHCM, phải cấp thiết được đầu tư nâng cấp toàn diện. Việc tuyên truyền, xây dựng phong trào đọc sách, thúc đẩy văn hóa đọc phát triển cũng là vấn đề cấp thiết, vì văn hóa đọc góp phần quan trọng cho sự phát triển tư duy, nâng cao nhận thức của con người, gắn kết cộng đồng.
Tìm hiểu thực tế cho thấy sách mới, sách hay, sách đáp ứng đúng thị hiếu, nhu cầu bạn đọc, được ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại mới là yếu tố quyết định sự thành công hay không của thư viện.
| |
Thúy Bình
