APEC – Thách thức và triển vọng

Nhiều người cho rằng thế kỷ 21 sẽ là thế kỷ của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Các học giả thì khẳng định đầu tàu của văn minh nhân loại sẽ chuyển từ hai bên bờ của Đại Tây Dương sang hai bên bờ của Thái Bình Dương. Và đó là bối cảnh để tập hợp các nước ở khu vực này.

  • Vài nét về APEC

Diễn đàn kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (theo tiếng Anh là Asia - Pacific Economic Cooperation - viết tắt là APEC) có 21 thành viên. Hoạt động của APEC thông qua nội dung các cuộc họp, đặc biệt cuộc họp thượng đỉnh mỗi năm một lần. APEC có vị trí quan trọng đối với cả thế giới, được ra đời vào tháng 11-1989 bởi 12 thành viên sáng lập: Australia, Nhật Bản, Malaysia, Hàn Quốc, Thái Lan, Philippines, Singapore, Brunei, Indonesia, New Zealand, Canada, Mỹ.

Biểu trưng chính thức của Hội nghị cấp cao APEC 2006 tại Việt Nam.

Năm 1991, APEC kết nạp thêm Trung Quốc và các vùng lãnh thổ Hồng Công, Đài Loan; năm 1993 có thêm Mexico, Papua New Ghine, năm 1994 có thêm Chile; năm 1998 có thêm Việt Nam, Liên bang Nga và Peru.

APEC đã chứng tỏ là một khu vực kinh tế năng động nhất trên thế giới. Hiện nay, châu Á – Thái Bình Dương chiếm khoảng 59% dân số thế giới, 70% nguồn tài nguyên, diện tích chiếm 46% toàn thế giới, kim ngạch thương mại chiếm 45,8%, GDP chiếm 57,7%…

Tỷ lệ xuất khẩu so với GDP đạt 19,1%, tuy thấp hơn tỷ lệ 22% của thế giới, nhưng lại có những thành viên đạt rất cao, như: Singapore 196,5%; lãnh thổ Hồng Công; 163,3%; Malaysia 121,2%; Brunei 74,5%; Thái Lan; 67,7%; Việt Nam 59,6%; lãnh thổ Đài Loan 53%... Châu Á – Thái Bình Dương cũng là nơi tập trung nhiều nền kinh tế lớn, tiềm năng phát triển rất lớn, trình độ khoa học công nghệ cao.

APEC có 7 thành viên có nền kinh tế lớn trong số 14 nền kinh tế lớn nhất thế giới (có GDP lớn hơn 500 tỷ USD là Mỹ, Nhật Bản, Đức, Anh, Pháp, Trung Quốc, Italia, Canada, Tây Ban Nha, Mexico, Hàn Quốc, Ấn Độ, Australia…), trong đó có 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới là Mỹ, Nhật Bản. Đặc biệt, gần đây Trung Quốc với tốc độ kinh tế liên tục tăng cao và tăng trong thời gian dài kỷ lục…

  • APEC và Việt Nam

APEC hiện là khu vực đầu tư trực tiếp lớn nhất vào Việt Nam, với 65,6% tổng số vốn đầu tư. Trong 14 nước và lãnh thổ đầu tư lớn nhất (trên 1 tỷ USD) vào Việt Nam thì APEC đã có 10, trong đó 5 nước và vùng lãnh thổ đứng đầu với 39,5 tỷ USD, chiếm 95,6% tổng số vốn đầu tư trực tiếp của APEC và chiếm 62,7% tổng số vốn đầu tư trực tiếp của tất cả các nước vào Việt Nam.

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Lý Triệu Tinh gặp gỡ Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Duy Niên bên lề Diễn đàn APEC tại Hàn Quốc.

APEC cũng là khu vực có lượng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) lớn nhất cho Việt Nam, trong đó Nhật Bản là nước có số vốn lớn nhất trong tất cả các nước và các tổ chức trên thế giới. Hạ tầng cơ sở của Việt Nam đã được cải thiện đáng kể một phần quan trọng là nhờ vào nguồn vốn này. Xuất khẩu của Việt Nam vào các nước thành viên APEC cũng chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các khu vực trên thế giới.

Trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam thì xuất khẩu vào các thành viên APEC đã chiếm trên 58%. Tuy nhiên, trong các nhóm hàng Việt Nam xuất khẩu vào APEC thì hàng thô hay mới sơ chế chiếm khoảng 52,7% (trong đó dầu thô chiếm 26,8%, lương thực, thực phẩm và động vật sống chiếm 21,5%); hàng đã chế biến hay tinh chế chiếm khoảng 46,5%.

Hàng nhập khẩu của Việt Nam từ APEC chiếm tỷ trọng lớn nhất so với các khu vực: năm 2003 là 20,057 tỷ USD, chiếm 79,4%; năm 2004 ước tính là 25,3 tỷ USD, chiếm 79,2%.

  • Thách thức và triển vọng

Từ khi thành lập năm 1989, APEC đã trở thành một diễn đàn khu vực chính để mở rộng thương mại và thực hiện hợp tác kinh tế và khoa học trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Hội nghị tại Bogor, Indonesia năm 1994 đã vạch ra các nguyên tắc cơ bản là hoàn thành tự do, mở cửa thương mại và đầu tư vào năm 2010. Các nước đang phát triển thực hiện chậm hơn vào năm 2020.

Năm 2006 là một cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển APEC, đánh dấu nửa chặng đường thực hiện các mục tiêu của Hội nghị Bogor về thực hiện tự do thương mại. Theo Phó Thủ tướng nước ta Vũ Khoan, mục tiêu của APEC không phải là xây dựng một khối thương mại, một liên minh như mô hình Liên minh châu Âu, Khu mậu dịch tự do Bắc Mỹ mà APEC phải là diễn đàn mở nhằm xúc tiến các biện pháp kinh tế, thúc đẩy thương mại và đầu tư giữa các nền kinh tế thành viên trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện.

Tuy nhiên, từ sau sự kiện 11-9-2001, Mỹ và một số nước đang cố lái APEC thoát khỏi mục tiêu phát triển kinh tế ban đầu để chuyển sang thành một bệ phóng cho cuộc chiến chống khủng bố do Mỹ phát động. Hội nghị ở Bangkok năm 2003 là minh chứng của bước chuyển này. Cam kết chống khủng bố của lãnh đạo 21 nền kinh tế được thể hiện chi tiết, bằng những biện pháp mạnh, trong khi những hứa hẹn xung quanh WTO chỉ dồi dào khẩu hiệu mà thiếu biện pháp cụ thể.

Hội nghị của Diễn đàn Tổ chức hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 13 họp tại Busan, Hàn Quốc. Chương trình của Diễn đàn bao gồm cuộc họp cấp bộ trưởng diễn ra từ 15 đến 16-11-2005; Hội nghị lãnh đạo giới kinh doanh từ 17 đến 19-11 và cuộc gặp các nhà lãnh đạo kinh tế lần thứ 13 từ 18 đến 19-11.

Hội nghị năm nay với chủ đề chính là “Hướng tới một cộng đồng, Vượt qua thử thách, Làm nên thay đổi”. Các cuộc gặp sẽ thảo luận về những tiến bộ trong tự do thương mại và an ninh con người, gồm các biện pháp chống khủng bố và dịch bệnh như cúm gia cầm.

Sau 7 năm gia nhập, quan hệ giữa Việt Nam và APEC đã có bước phát triển tương đối lớn. Việt Nam sẽ đứng ra đăng cai tổ chức Hội nghị APEC 14 vào năm 2006. Chính phủ Việt Nam đã có quyết định thành lập Ủy ban quốc gia về APEC, do Phó Thủ tướng Vũ Khoan làm Chủ tịch và các thành viên là lãnh đạo các bộ, ngành liên quan.

Hàng loạt các hoạt động chuẩn bị cũng đang được khẩn trương tiến hành… Đây là sự kiện quan trọng, bước khởi động cho quá trình Việt Nam chuẩn bị và đăng cai tổ chức Cuộc gặp cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 14 vào tháng 11-2006. Dự kiến sẽ có 150 đại biểu đến từ 21 nền kinh tế thành viên, Ban Thư ký và các tổ chức liên quan của APEC.

Tại hội nghị, các đại biểu sẽ tập trung thảo luận 4 chủ đề chính gồm: sự phát triển của APEC qua các thời kỳ; các xu hướng, thách thức và cơ hội ảnh hưởng đến sự tồn tại, vai trò và định hướng phát triển của APEC; các lợi ích trước mắt và lợi ích chiến lược của APEC trong bối cảnh mới; các chủ đề và ưu tiên cho Năm APEC – Việt Nam 2006.

HOÀNG DÂN

Các tin, bài viết khác

Chuyện đó đây

Israel: Phát hiện quả trứng gà 1.000 năm tuổi còn nguyên vẹn

Các nhà khảo cổ thuộc Cơ quan Cổ vật Israel (IAA) vừa phát hiện một quả trứng gà có niên đại gần 1.000 năm, trong quá trình khai quật một khu vực sản xuất rộng lớn và đa dạng từ thời Byzantine (năm 330-1453 sau Công nguyên), nay là thành phố Yavne ở miền Trung Israel.

Chính trường thế giới

Thử thách với nước Anh

Trước khi diễn ra cuộc tổng tuyển cử tại Scotland, Thủ tướng Anh Boris Johnson đã bày tỏ lo ngại khi cho rằng, hầu hết người dân không nghĩ đây là thời điểm thích hợp để tổ chức cuộc trưng cầu dân ý lần hai về một nhà nước Scotland độc lập.