Việc bỏ giới hạn địa hạt công chứng liên quan đến các giao dịch có đối tượng là bất động sản mang lại sự chủ động, tiết kiệm thời gian và chi phí tối đa cho cả người dân và doanh nghiệp khi thực hiện các giao dịch nhà đất trên phạm vi toàn quốc.
Quy định này giúp tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại, có lợi cho các doanh nghiệp, nhà đầu tư bất động sản ở các địa phương khác nhau, có thể tập trung xử lý hồ sơ giao dịch tại một đầu mối duy nhất. Đồng thời các bên chủ động lựa chọn tổ chức hành nghề công chứng mà họ tin tưởng, góp phần giảm ùn ứ hồ sơ tại các tổ chức hành nghề công chứng khi có “cơn sốt đất”.
Quy định này cũng giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và minh bạch thông tin, các tổ chức hành nghề công chứng phải rút ngắn thời gian xử lý và chuyên nghiệp hóa quy trình để thu hút khách hàng.
Tuy nhiên, việc bỏ giới hạn địa hạt công chứng liên quan đến các giao dịch có đối tượng là bất động sản có thể tạo ra những khó khăn trong xác minh hiện trạng thực tế và quy hoạch địa phương.
Theo đó, công chứng viên thuộc các tổ chức hành nghề công chứng không nằm trên địa bàn tỉnh, thành phố có bất động sản sẽ không am hiểu sâu về đặc thù quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, các quy định riêng về điều kiện tách thửa. Ngoài ra, người nhận chuyển nhượng đôi khi quá tin vào hoạt động công chứng mà có thể chủ quan bỏ qua vấn đề kiểm tra thực địa, tiềm ẩn rủi ro cao.
Khi giao dịch diễn ra ở tỉnh, thành phố khác, công chứng viên phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống tra cứu trực tuyến. Nếu thông tin ngăn chặn từ tòa án, cơ quan thi hành án, cơ quan điều tra hoặc quyết định thu hồi đất của địa phương chưa được cập nhật tức thời lên cổng dữ liệu chung, nguy cơ công chứng nhầm tài sản đang bị kê biên hoặc tranh chấp là rất cao.
Bên cạnh đó, khi không còn giới hạn địa hạt công chứng, các đối tượng lừa đảo có thể mang giấy tờ giả (sổ đỏ, sổ hồng, giấy tờ tùy thân giả) đến công chứng ở những địa phương cách xa nơi có bất động sản.
Lúc này, các công chứng viên sẽ khó khăn hơn trong việc nhận diện mẫu dấu hoặc chữ ký đặc thù của cơ quan cấp sổ tại địa phương đó. Điều này cũng có thể dẫn đến những rủi ro trong quá trình công chứng, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bên ngay tình.
PGS-TS CAO VŨ MINH, Trưởng bộ môn Luật hành chính - nhà nước, Khoa Luật, Trường Đại học Kinh tế - Luật Đại học Quốc gia TPHCM