Biểu diễn chính là NSƯT Thy Trang, kết hợp cùng nhóm hợp xướng Saigon Choir. Đánh giá về màn biểu diễn, NSƯT Ca Lê Hồng cho rằng, sự kết hợp này tạo ra các lớp âm thanh đa thanh nhưng vẫn giữ nguyên vẹn sự sâu lắng, truyền cảm của cổ nhạc.
Ra đời từ đầu thế kỷ 20, bản Dạ cổ hoài lang đi từ sinh hoạt đờn ca tài tử Nam bộ vào đời sống rộng lớn của sân khấu cải lương. Qua nhiều thế hệ nghệ sĩ, tác phẩm trở thành tiếng lòng quen thuộc của người dân Nam bộ, đồng thời là một dấu mốc quan trọng trong dòng chảy âm nhạc cổ truyền.
Tác phẩm của nhạc sĩ Cao Văn Lầu đã được chuyển thể qua nhiều loại hình nghệ thuật, từ cải lương, kịch nói đến điện ảnh… nhưng đây là lần đầu tiên, tác phẩm được kết hợp với thể loại giao hưởng. Một sự thử nghiệm độc đáo, mang lại cho người xem những góc nhìn đương đại để càng thêm quý trọng di sản văn hóa Nam bộ.
Tuy nhiên, sự kết hợp mới nào cũng để lại nhiều nghi ngại. Làm sao để đổi mới cách trình bày mà không làm phai nhạt căn cốt của bản ca? Và ở đây, tác phẩm chuyển soạn đã được đặt trên nền của 3 màu sắc: giọng ca cổ nhạc của NSƯT Thy Trang, tiếng đờn kìm khắc khoải của nghệ sĩ Nguyễn Nghiệp và dàn hợp xướng Saigon Choir mở rộng không gian âm thanh bằng những mảng bè nhiều lớp.
Chia sẻ về việc chuẩn bị cho màn biểu diễn, NSƯT Thy Trang tâm sự: “Quan trọng nhất là phần phối khí, bởi dàn bè tuy có thể mở rộng trường âm thanh, tạo chiều sâu và sắc thái mới, nhưng không được lấn át giọng cổ nhạc vốn ở vị trí trung tâm. Tiếng đờn kìm cũng phải được tạo khoảng “thở” để đảm nhận vai trò dẫn dắt câu chuyện… Với tôi, đây là một sự thử thách lớn lao và khi hoàn thành, tôi cảm thấy mình như trưởng thành hơn”.
Việc đưa Dạ cổ hoài lang vào chương trình nghệ thuật đương đại cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý: đưa di sản ra khỏi khuôn khổ trình diễn quen thuộc để công chúng hôm nay có thêm cơ hội gặp gỡ. Nhưng di sản không phải chất liệu để trang trí cho một không gian mới. Mỗi lần chuyển soạn, dàn dựng đều cần bắt đầu từ hiểu biết sâu về tác phẩm, từ cấu trúc âm nhạc, phong cách ca diễn đến những rung động văn hóa đã bồi đắp nên sức sống của nó.
Đó cũng là ranh giới giữa làm mới và làm lạ. Một bản phối có thể khác đi về quy mô âm thanh, cách sắp đặt hay không gian biểu diễn, nhưng nếu chỉ chăm chút vẻ ngoài mà bỏ qua chiều sâu của lời ca và âm điệu, tác phẩm dễ mất đi bản tính nó được yêu mến. Ngược lại, khi nghệ sĩ hiểu rõ cốt cách của bản ca, những thử nghiệm mới có thể giúp người trẻ tiếp cận di sản bằng một trải nghiệm gần gũi hơn.
“Sự đổi mới không làm mất đi tính riêng tư của tác phẩm, mà giúp cảm xúc được tiếp nhận trong một không gian rộng hơn, mới hơn, đó là điều khiến tôi lâng lâng xúc cảm khi hóa thân nhân vật chính của Dạ cổ hoài lang”, NSƯT Thy Trang tâm sự.
