Ngày 31-7-2026, Bộ GD-ĐT có Công văn số 4991/BGDĐT-GDPT đề nghị Sở GD-ĐT ba địa phương gồm Hà Nội, Hải Phòng và TPHCM nghiên cứu, góp ý dự thảo Thông tư quy định về tuyển sinh THCS và THPT. Điểm mới đáng chú ý của dự thảo Thông tư đang được lấy ý kiến là giảm số lượng môn thi của kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập từ ba môn xuống còn hai môn là Toán và Ngữ văn. Trong đó, thời gian làm bài môn Ngữ văn là 120 phút, môn Toán 90 phút hoặc 120 phút.
Trao đổi với phóng viên Báo Sài Gòn Giải Phóng, ông Nguyễn Văn Ngai, nguyên Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM, cho biết vừa qua Bộ GD-ĐT cũng đã có chỉ đạo chung về việc rà soát, cắt giảm các kỳ thi không cần thiết hằng năm nhằm tránh gây áp lực, tốn thời gian và làm ảnh hưởng đến khung chương trình dạy và học chung. Những kỳ thi nào thực sự nhằm thúc đẩy việc dạy tốt, học tốt và đánh giá đúng nội dung thì mới cân nhắc tổ chức.
Theo ông Ngai, về xu hướng tuyển sinh vào lớp 10 có thể đánh giá, những địa phương có đủ phòng học để tiếp nhận toàn bộ học sinh hoàn thành chương trình THCS vào lớp 10 công lập thì có thể xem xét phương án xét tuyển dựa trên kết quả học tập để giảm căng thẳng. Tuy nhiên, đối với các đô thị lớn như TPHCM hay Hà Nội, dù thời gian qua đã có rất nhiều nỗ lực trong việc xây dựng thêm phòng học nhưng áp lực chỗ học vẫn rất lớn. Vì vậy, trong thời gian tới, việc tổ chức thi tuyển vào lớp 10 ở các thành phố này vẫn rất cần thiết.
Ông Ngai nói thêm, thời gian qua TPHCM vẫn tổ chức thi 3 môn vào lớp 10, gồm: Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ (chủ yếu là tiếng Anh). Điều này hoàn toàn phù hợp với định hướng và đề án của thành phố trong việc từng bước đưa Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học và hội nhập quốc tế. Thực tế cho thấy, nếu không đưa môn nào vào kỳ thi thì việc dạy và học môn đó rất dễ bị lơ là; ngược lại, nếu tổ chức quá căng thẳng thì lại phát sinh việc luyện thi ngoài nhà trường.
Từ thực tế đó, việc lựa chọn số lượng môn thi, thi môn thứ 3 là môn nào nên giao quyền chủ động cho các địa phương. Những nơi chỉ tổ chức thi 2 môn theo chỉ đạo chung của Bộ GD-ĐT thì thực hiện theo khung quy định.
Những nơi có nhu cầu đặc thù cần thi thêm môn thứ 3, như TPHCM cần thi tiếng Anh thì sẽ gửi văn bản báo cáo Bộ GD-ĐT để chủ động xử lý cho phù hợp với tình hình thực tế. “Ngay cả quy định sau 3 năm, phải thay đổi môn thi thứ 3 vào lớp 10, mục đích của Bộ GD-ĐT là tránh tình trạng học sinh học lệch và đảm bảo mục tiêu phát triển toàn diện. Tuy nhiên, quy định này cũng không nhất thiết phải áp dụng cứng nhắc. Phương án hợp lý là Bộ GD-ĐT quy định khung thi 2 môn bắt buộc, còn nơi nào có nhu cầu thi môn thứ 3 và là môn thi nào thì báo cáo và xin ý kiến phê duyệt của Bộ GD-ĐT trước khi triển khai”- ông Ngai nói.
Ông Nguyễn Hùng Khương, Hiệu trưởng Trường THPT Ten Lơ Man (phường Cầu Ông Lãnh), cho biết phương án thi hai môn hay ba môn đều có những ưu điểm và những vấn đề cần cân nhắc. Nếu tổ chức hai môn Toán và Ngữ văn, kỳ thi có thể gọn nhẹ hơn, giảm phần nào áp lực cho học sinh, phụ huynh và công tác tổ chức. Trong khi đó, việc có thêm môn thi thứ ba có thể góp phần tạo động lực để học sinh duy trì việc học tương đối đồng đều giữa các môn. Tuy nhiên, theo ông Khương, vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở số lượng môn thi, mà là phương án tuyển sinh phải bảo đảm công bằng, khách quan và phù hợp với mục tiêu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. "Điều tôi nghĩ học sinh và phụ huynh học sinh quan tâm nhất là phương án cuối cùng cần có tính ổn định, được công bố đủ sớm để học sinh, phụ huynh và các cơ sở giáo dục chủ động chuẩn bị. Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến nên đây cũng là thời điểm phù hợp để các địa phương, nhà trường và chuyên gia đánh giá kỹ tác động của từng phương án trước khi quyết định”- ông Khương, đề xuất.
Ở góc độ phụ huynh, anh Lê Phong, phụ huynh có con đang học tại Trường THCS Huỳnh Khương Ninh (phường Tân Định), cho hay, phụ huynh ủng hộ phương án thi tuyển 3 môn như TPHCM đã thực hiện những năm qua, gồm Toán, Ngữ Văn, Ngoại ngữ. Theo anh Phong, Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ là ba môn học nền tảng, cần được duy trì ổn định trong kỳ thi.
Phụ huynh này, cho biết thêm môn Toán giúp rèn luyện tư duy logic, khả năng phân tích và giải quyết vấn đề. Trong khi đó Ngữ văn trang bị năng lực đọc hiểu, diễn đạt, lập luận, phản biện và hình thành cách nhìn nhận các vấn đề trong cuộc sống. Ngoại ngữ không chỉ là môn học mà đã trở thành nhu cầu thiết yếu trong bối cảnh hội nhập và phát triển. Việc giữ ổn định 3 môn thi là phù hợp, vừa bảo đảm đánh giá được những năng lực cốt lõi của học sinh, vừa tạo sự ổn định cho quá trình dạy và học. "Không nên vì mục tiêu giảm áp lực mà bỏ môn Ngoại ngữ khỏi kỳ thi, bởi học phải đi đôi với kiểm tra, đánh giá; việc thi cử là cách để đo lường chất lượng đầu ra và khuyến khích học sinh đầu tư nghiêm túc cho những năng lực cần thiết trong tương lai"- anh Lê Phong, nhận xét.
Báo SGGP mở diễn "Lựa chọn nào cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập?". Các ý kiến đóng góp gửi về địa chỉ mail: toasoan@sggp.org.vn
