Ngày 11-11, Di tích quốc gia đặc biệt Dinh Độc Lập - Hội trường Thống Nhất phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề “Ký ức – Di sản – Sáng tạo đương đại”.
Ông Bùi Vũ Toàn, Giám đốc Hội trường Thống Nhất, nhấn mạnh, phương thức nghiên cứu, diễn giải và trải nghiệm cần liên tục đổi mới, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và các hình thức sáng tạo đương đại nhưng phải bảo đảm tính nguyên gốc, sự toàn vẹn và tôn nghiêm của di tích quốc gia đặc biệt.
Phó Giám đốc Sở VH-TT Nguyễn Minh Nhựt đánh giá, Di tích quốc gia đặc biệt Dinh Độc Lập là một trong bốn di tích quốc gia đặc biệt trên địa bàn TPHCM. Công tác quản lý di sản cần tập trung đánh thức các giá trị ký ức, đẩy mạnh chuyển đổi số và đa dạng hóa hình thức trải nghiệm công chúng để biến di sản thành nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội, góp phần xây dựng TPHCM trở thành không gian sáng tạo và hiện đại.
Đóng góp góc nhìn chuyên sâu về quy hoạch kiến trúc đô thị, TSKH. KTS Ngô Viết Nam Sơn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cảnh quan văn hóa châu Á, đề xuất áp dụng giải pháp bảo tồn di sản đô thị 5 cấp độ, từ bảo tồn tuyệt đối di tích cấp 1 đến các cấp độ bảo tồn ngoại thất cấp 2, thích ứng cấp 3, cảnh quan cấp 4 và chỉnh trang thay thế cấp 5. Ông cũng kiến nghị thúc đẩy mô hình kinh tế di sản và công nghiệp văn hóa, xây dựng cơ chế đặc thù thu hút các nguồn lực hợp tác công - tư (PPP) trong bảo tồn và khai thác dịch vụ di sản.
Ở góc nhìn tiếp cận khảo cổ học và ký ức đô thị, TS. Nguyễn Thị Hậu, Tổng Thư ký Hội Khoa học Lịch sử, nhấn mạnh địa tầng khu vực Dinh Độc Lập lưu giữ các lớp lịch sử phong phú từ dấu tích thời tiền sử, thành Gia Định đến Dinh Norodom và công trình hiện hữu.
Bà đưa ra 5 hướng phát triển cụ thể gồm: mở rộng ranh giới tiếp cận di sản, bổ sung hồ sơ địa tầng chứng thực khảo cổ, diễn giải lịch sử đa chiều, tích hợp di sản vào quy hoạch đô thị và liên tục cập nhật các tiêu chí đánh giá giá trị di sản theo các thế hệ mới.
Bên cạnh đó, tọa đàm cũng ghi nhận nhiều giải pháp phát triển kinh tế và du lịch mang tính gợi mở từ các nhà khoa học. GS.TS. Phan Thị Thu Hiền, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TPHCM, đề xuất chuyển đổi Di tích quốc gia đặc biệt Dinh Độc Lập thành "di sản sống" thông qua hệ sinh thái trải nghiệm di sản, tổ chức Tour đêm và phát hành "Hộ chiếu di sản" để kết nối các tuyến di sản đô thị.
TS. Dương Đức Minh mang đến mô hình "Kinh tế di sản có tính tuần hoàn", gợi ý tối ưu hóa tài nguyên sẵn có như số hóa gần 9.000 hiện vật, chế tác quà lưu niệm từ phụ phẩm chăm sóc cây xanh và thiết kế các tuyến trải nghiệm ban đêm hướng tới mục tiêu Net-Zero. TS. Lê Thị Minh Lý định vị Di tích quốc gia đặc biệt Dinh Độc Lập như một "Bảo tàng ký ức" – nơi gặp gỡ để chia sẻ và ước mơ, đề xuất tăng cường thu thập di sản ký ức qua lời kể nhân chứng và số hóa tư liệu để truyền thông giáo dục cho thế hệ trẻ.
