“Tổ nghề và danh Nho nước Việt” qua góc nhìn nghệ thuật đương đại

Triển lãm giới thiệu 8 vị tiến sĩ có tên trên bia Tiến sĩ - được nhân dân tôn vinh là tổ nghề của các nghề thủ công truyền thống, cùng nhà Nho Đặng Huy Trứ - người có dấu ấn trong lịch sử nhiếp ảnh Việt Nam.

Các nhân vật gắn với những nghề truyền thống gồm: Lương Như Hộc với nghề in mộc bản; Phạm Đôn Lễ với nghề dệt chiếu; Trần Lư với nghề sơn ta; Nguyễn Quang Tán với nghề ép dầu; Phùng Khắc Khoan với nghề dệt; Lê Công Hành với nghề thêu; Nguyễn Thì Trung với nghề thuộc da, đóng giày; và Nguyễn Chính với nghề dát thiếc. Nhà Nho Đặng Huy Trứ được giới thiệu với vai trò tiên phong trong việc đưa nhiếp ảnh vào Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Văn Tú, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nhấn mạnh, nền giáo dục khoa cử Việt Nam với lịch sử hơn 950 năm đã đào tạo hàng ngàn bậc hiền tài cống hiến, phụng sự đất nước. Trong số đó, nhiều nhà khoa bảng có đóng góp thiết thực trong việc truyền bá tri thức, phát triển kỹ nghệ dân gian và được nhân dân tôn vinh làm tổ nghề. Trưng bày góp phần làm rõ giá trị của nền quốc học, từ đào tạo nhân tài đến đóng góp cho đời sống nhân dân. Đây cũng là cách đưa không gian di sản gần hơn với đời sống đương đại, trở thành nơi sáng tạo, lưu giữ và trao truyền các giá trị truyền thống, góp phần phát huy di sản văn hóa thành nguồn lực phát triển đất nước.

Triển lãm được xây dựng như một cuộc đối thoại giữa tư liệu lịch sử, sản phẩm nghề thủ công và nghệ thuật đương đại. Thay vì dừng ở việc giới thiệu tiểu sử, câu chuyện về các nhân vật và nghề truyền thống được thể hiện qua nhiều hình thức như mộc bản khắc gỗ, sơn mài, tranh thêu, sản phẩm dệt, điêu khắc, nhiếp ảnh và nghệ thuật sắp đặt. Không gian trưng bày có sự tham gia của các nghệ sĩ, nghệ nhân làng nghề.

Qua sự kết hợp giữa tư liệu lịch sử, thực hành thủ công và sáng tạo nghệ thuật, triển lãm gợi mở cách tiếp cận di sản như một nguồn tri thức sống, tiếp tục được trao truyền và làm mới trong đời sống hôm nay.