Phát biểu khai mạc hội thảo, GS-TS Nguyễn Văn Phước, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TPHCM cho biết, diễn đàn nhằm đúc kết kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất các giải pháp khả thi để triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn (KTTH) trong nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) tại các khu công nghiệp (KCN) trên địa bàn thành phố. Đồng thời cho rằng, việc doanh nghiệp (DN) chuyển đổi từ phương thức sản xuất mang tính truyền thống sang KTTH đang đặt ra những bài toán thực tế đối với khối DNVVN về lộ trình bắt đầu, nguồn lực đầu tư và hiệu quả kinh tế thu về. Khối DNVVN hiện chịu sức ép lớn về chi phí vận hành, nguồn nhân lực hạn chế và năng lực tiếp cận công nghệ thấp.
Do đó, các giải pháp KTTH phải được thiết kế phù hợp với quy mô sản xuất thực tế, phân kỳ thực hiện từng bước và tích hợp phương pháp đo lường cụ thể. Những hành động như kiểm soát hao hụt nguyên liệu, tiết kiệm điện nước, phân loại phụ phẩm tại nguồn, tái sử dụng bao bì hoặc cải tiến quy trình công nghệ chính là điểm khởi đầu phù hợp để DN tích lũy dữ liệu và niềm tin hướng tới các dự án lớn hơn.
GS-TS Nguyễn Văn Phước mong muốn các chuyên gia, nhà khoa học tập trung thảo luận sâu vào 5 nhóm vấn đề trọng tâm. Đó là hoàn thiện cơ chế để nhận diện, tháo gỡ rào cản về vốn và mặt bằng; tuần hoàn các dòng tài nguyên chủ yếu (nước, năng lượng, nguyên vật liệu) từ cấp độ DN mở rộng ra toàn KCN; thúc đẩy mạng lưới cộng sinh công nghiệp để phát triển thị trường tài nguyên thứ cấp ổn định; ứng dụng công nghệ số và khơi thông nguồn tín dụng xanh phù hợp năng lực tài chính; xây dựng mô hình thí điểm KCN tuần hoàn tại TPHCM giai đoạn 2027–2030 trước khi nhân rộng toàn thành phố. Đồng thời làm rõ 3 câu hỏi cốt lõi mang tính hành động: DN có thể thực hiện ngay điều gì, KCN cần tổ chức liên kết ra sao và thành phố cần ban hành những chính sách hỗ trợ đột phá nào để các mô hình hoạt động bền vững.
Tại phiên tham luận chuyên sâu, các nhà khoa học và chuyên gia đều thống nhất nhận định việc thúc đẩy DNVVN tăng cường sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm thiểu chất thải là yêu cầu bắt buộc để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của chuỗi cung ứng xanh toàn cầu. PGS-TS Phùng Chí Sỹ, Trung tâm Công nghệ Môi trường - ENTEC đã đề xuất hệ thống các giải pháp tuần hoàn, tái sử dụng nước chuyên biệt cho khối DNVVN tại các KCN. Tiếp cận ở góc độ hệ thống, PGS-TS Lê Hoài Quốc, Chủ tịch Hội Tự động hóa TPHCM, mang đến góc nhìn chiến lược với tham luận “Từ kinh tế tuần hoàn đến hệ sinh thái công nghiệp tuần hoàn: Một cách tiếp cận từ quản trị nhà nước, KH-CN và phát triển khu công nghiệp”.
Mô hình này tiếp tục được minh chứng qua bài chia sẻ của PGS-TS Nguyễn Thị Thanh Phượng, Viện Công nghiệp Môi trường về các bằng chứng ứng dụng và lộ trình triển khai cụ thể trên địa bàn TPHCM. Dưới góc độ cơ chế, TS Trương Thị Minh Sâm, Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế và Quản lý TPHCM tập trung phân tích hệ thống các chính sách hỗ trợ tài chính, thể chế phù hợp cho khối DNVVN. Đóng góp vào giải pháp liên kết hạ tầng, TS Hoàng Văn Tú, Học viện Cán bộ TPHCM đã gợi mở mô hình phát triển cộng sinh công nghiệp giữa các DN tại KCN theo đúng định hướng KTTH quốc gia.
Các ý kiến hiến kế, giải pháp đóng góp tại hội thảo sẽ được Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TPHCM tổng hợp cụ thể để kiến nghị lên UBND TPHCM nhằm xây dựng các cơ chế hỗ trợ dòng vốn xanh và hạ tầng số phù hợp cho DN trong giai đoạn tới.
