Chúc mừng nhà văn hóa Trần Bạch Đằng 80 tuổi

Người bạn lớn của tuổi trẻ thành phố

Trần Bạch Đằng, một con người đậm chất Nam bộ không chỉ bởi quê quán, nơi sinh trưởng mà còn ở ngay trong tính cách, ngôn từ, hành xử. Khi nói hay viết, ông luôn trình bày thẳng những suy nghĩ của mình, không úp mở, quanh co; đi thẳng vào thực chất vấn đề; ghét khoa trương, kiểu cách.

Cuộc đời và hành trang của ông toát lên một con người nghĩa tình, tài hoa, song không kém phần ngang ngạnh. Từ những dòng ký ức của ông, ta luôn bắt gặp những hoài niệm sâu lắng về hình ảnh của song thân; tình yêu tha thiết thủy chung với người bạn đời; những nỗi niềm da diết về nơi chôn nhau cắt rốn; những kỷ niệm trong trẻo, tươi nguyên về những người bạn ấu thời; về những vùng miền khắp dải đất Nam bộ đã cưu mang, đùm bọc và chở che ông từ thuở ấu thơ cho đến những năm tháng trưởng thành.

Suốt chặng đường hoạt động cách mạng trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, những kỷ niệm đẹp nhất luôn gợi nhớ trong ông là những câu chuyện về những đồng đội, đồng chí, đồng bào - kể cả khi cách mạng đang thắng lợi dâng cao hay khi thoái trào. Tất cả phác họa nên một bức tranh sinh động lịch sử cách mạng miền Nam trong dòng chảy lịch sử hiện đại của dân tộc Việt.

Trần Bạch Đằng luôn toát lên một con người có tâm trong sáng, tấm lòng bao dung; đặc biệt có sức quy tụ tập hợp rộng rãi mọi tầng lớp trí thức với nhiều nguồn gốc xuất thân và lịch sử chính trị khác nhau. Với mảnh đất miền Nam và đặc biệt thành phố Sài Gòn do đặc thù lịch sử, Trần Bạch Đằng là một trong ít cán bộ cộng sản đã quy tụ, tập hợp và khai thác được sức đóng góp trí tuệ cho thành phố từ nhiều nguồn trí thức, văn nghệ sĩ miền Nam trong chế độ cũ cũng như các lớp trí thức văn nghệ sĩ xã hội chủ nghĩa trong cả nước sau này.

Không chỉ quy tụ, tập hợp khơi mạch nguồn cho sức đóng góp trí tuệ cho thành phố mà ông còn tìm hiểu đồng cảm, chia sẻ với những trở ngại khó khăn của từng người, thậm chí tìm công ăn việc làm cho những người ấy từ khi thành phố mới giải phóng.

Với phương pháp tư duy rộng thoáng, lý luận sâu sắc, lối viết giản dị, trong sáng, lôi cuốn cùng với sự trải nghiệm cuộc sống, các tác phẩm Ngày về của ngoại, Ván bài lật ngửa, Chân dung quản đốc, ông Hai cũ, Bác Sáu Rồng... của Trần Bạch Đằng với bút danh Nguyễn Trương Thiên Lý đã làm say mê bao lớp người đọc một thời.

Trong bài “Tôi làm báo”, ông viết: “‘Tôi chưa bao giờ tự coi mình là nhà báo chuyên nghiệp, tôi xem báo chí là trận địa mà tôi ưa thích, viết báo với tất cả hứng thú sẽ cùng đi với tôi cho đến khi tôi không còn viết được”.

Với tư cách là người đọc, tôi không đồng ý với ông về nhận định này, bởi ông đã bỏ cả đời ra để làm báo, từ báo tường, báo nói, báo viết, từ thuở báo chí kháng chiến còn sơ khai đến báo chí phát triển sau này. Trong kháng chiến, ông là một trong những người đầu tiên gầy dựng, lãnh đạo và thực hiện nhiều việc liên quan đến báo chí. Thời hòa bình, ông là một trong những người viết báo khỏe nhất. Có thể thấy đều đặn trên các tờ báo từ trung ương đến địa phương: Nhân Dân, Lao Động, Sài Gòn Giải Phóng, Thanh Niên, Tuổi Trẻ, Phụ Nữ, Công An,...

Cùng vợ và hai con (Hà Nội - 1970).

Những bài viết của ông luôn có những phát hiện khơi gợi mới mẻ gây sự hứng thú, thu hút, lôi cuốn, gợi lên nhiều điều suy ngẫm nơi người đọc. Phải nói ông là một nhà báo chuyên nghiệp, làm báo không chỉ bằng trí tuệ mà còn bằng tấm lòng và bằng con tim thao thức với nhịp sống của nhân sinh và thời đại.

Cảm động nhất trong Trần Bạch Đằng - Cuộc đời và ký ức khi ông còn viết về cuộc Tiễn đưa một nửa thân mình. Tiễn đưa người vợ vô cùng thân thương, một người bạn, một người đồng chí gần gũi nhất về bên kia thế giới như tiễn đưa một nửa con người của chính mình.

Công dân trẻ thành phố những năm đầu sau giải phóng, vẫn nhớ như in những buổi nói chuyện của ông thu hút và “hớp hồn” hàng ngàn thanh niên thành phố tại khuôn viên số 4 Duy Tân, bấy giờ là Câu lạc bộ Thanh niên. Và từ những bài học Tuổi trẻ, lý tưởng, niềm tin và hy vọng ấy,... lớp trẻ phơi phới nhập cuộc với lý tưởng và hoài bão đầy chất lửa và thơ được ông truyền cho trong suốt hành trình tuổi trẻ của mình.

Tập sách Trần Bạch Đằng - Cuộc đời và ký ức* nhân dịp sinh nhật lần thứ 80 của ông, như là món quà tri ân của tuổi trẻ thành phố với tất cả lòng kính trọng và yêu quý nhà cách mạng lão thành, nhà văn hóa lớn, người bạn lớn thân thiết của tuổi trẻ thành phố - Trần Bạch Đằng.
____________
* NXB Trẻ tháng 7-2006

TS Quách Thu Nguyệt
 


 

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nhà thơ trẻ Nam Thi (giữa) trong một chương trình giao lưu thơ  với bạn đọc Hà Nội vào tháng 4-2021

Thơ Việt thế hệ Y, Z: Đa thanh, nhiều lối thể hiện mới

Thơ Việt thế hệ mới là chương trình giao lưu trực tuyến vừa được tổ chức bởi Văn+, nhóm sinh hoạt chuyên đề do nhà văn Vinh Huỳnh, Chủ nhiệm CLB Văn học trẻ Hà Nội (Hội Nhà văn Hà Nội) đồng sáng lập. Nhiều ý kiến, nhận định đã được trao đổi cởi mở, mang đến một hình dung về đời sống thơ trẻ đương đại của Việt Nam. 

Phim

Doanh nghiệp sản xuất phim, truyền hình kiến nghị được phục hồi sản xuất

20 doanh nghiệp sản xuất phim và chương trình truyền hình trong nước vừa có kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ và UBND TPHCM “xem xét cho phép các công ty sản xuất phim và chương trình truyền hình thuộc nhóm đối tượng phục hồi sản xuất, kinh doanh an toàn trong bối cảnh chống dịch mới”.

Âm nhạc

Ca sĩ Phi Nhung qua đời vì Covid-19

Sau thời gian nỗ lực chống chọi khi mắc Covid-19, được các y bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy hết lòng điều trị nhưng ca sĩ Phi Nhung đã không qua khỏi. Thông tin từ Bệnh viện Chợ Rẫy, nữ ca sĩ vừa từ trần lúc 11 giờ 57 hôm nay, 28-9. 

Sân khấu

Cải lương hài Chú Cuội và cây đa thần

Vào lúc 15 giờ ngày 21-9, Đài Truyền hình TPHCM - Kênh HTVC Thuần Việt phát sóng vở cải lương hài Chú Cuội và cây đa thần (tác giả và đạo diễn: Hoàng Duẩn, chuyển thể: Tô Thiên Kiều, biên tập: Cẩm Linh). Vở có sự tham gia biểu diễn của các nghệ sĩ: NSƯT Lê Thiện, NSƯT Tú Sương, nghệ sĩ Bạch Long, Dũng Nhí, Linh Trung… 

Sách và cuộc sống

Tác phẩm của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh được dịch và xuất bản tại Hàn Quốc

Thông tin từ NXB Trẻ, đơn vị đại diện bản quyền tác phẩm Tôi là Bêtô của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh cho biết, sau một thời gian trao đổi, tác phẩm này vừa được NXB 59mins mua bản quyền để dịch và xuất bản tại Hàn Quốc. Tác phẩm sẽ do dịch giả Jeong Yekang dịch sang tiếng Hàn, dự kiến xuất bản tại Hàn Quốc vào đầu năm 2022.

Sáng tác

Sớm mai mưa về…

Một sớm mùa thu, cơn mưa ngang qua khi đất trời còn mù sương bảng lảng, đánh thức giấc chiêm bao bằng cái lạnh mơ hồ. Tôi đã thức dậy giữa những chùng chình nhẹ bẫng trong lòng, khó gọi thành tên, dường như là dư âm của cơn mơ dịu dàng…

Mỹ thuật

Tiện ích từ nghệ thuật số

Dưới sự tác động của nền kinh tế số, trong dòng chảy nghệ thuật đương đại, nghệ thuật số không ngừng phát triển và phân nhánh liên tục: tranh số, thực tế tăng cường, thực tế ảo, ứng dụng trí tuệ nhân tạo... Nhờ vậy, tác phẩm nghệ thuật không chỉ đẹp mà còn ứng dụng, tương tác với người xem nhiều hơn.