Nếu trước đây, để biết một ca khúc mới, khán giả thường phải thông qua các kênh giới thiệu âm nhạc thì hiện nay, âm nhạc, nhất là các ca khúc mới đã tự... tìm đến người nghe, đặc biệt là thính giả trẻ.
Trong đó, nhiều nhất là qua hình thức nhạc nền trong các video ngắn, không phân biệt chủ đề, có thể là ẩm thực, thời trang, du lịch hay một xu hướng đang lan truyền trên mạng xã hội. Những điệp khúc lặp đi lặp lại gợi sự tò mò và thúc đẩy khán giả tìm đến với phiên bản đầy đủ và dần là các sản phẩm mở rộng như MV, album…
Các nền tảng nghe nhạc trực tuyến cũng khiến việc thưởng thức nhạc trở nên linh hoạt hơn. Người trẻ có thể lựa chọn danh sách nhạc phù hợp từng thời điểm và hoạt động trong ngày như khi làm việc, tập thể thao, di chuyển hay nghỉ ngơi. Nhờ đó, âm nhạc hiện diện xuyên suốt mà đôi khi người nghe không thật sự chú ý.
Nguyễn Thị Minh Anh (24 tuổi, nhân viên marketing, phường Thạnh Mỹ Tây, TPHCM), chia sẻ: “Mình mở nhạc suốt ngày, nhưng mở để có âm thanh cho vui thôi, chứ không thưởng thức, không để ý bài gì, ai đang hát”.
Chuyện của Minh Anh phản ánh sự thay đổi trong thói quen nghe nhạc của nhiều người trẻ hiện nay. Âm nhạc vẫn hiện diện, nhưng mức độ quan tâm và cách thưởng thức có nhiều thay đổi. Một danh sách nhạc có thể chạy liên tục trong nhiều giờ mà người nghe không nhớ bài nào. Trong khi đó, họ lại chú ý đến những giai điệu ngắn bắt tai tình cờ nghe được đâu đó khi lướt mạng.
Điều này cũng dẫn đến một thực tế, nhiều ca sĩ sáng tác theo hướng tạo nên những điệp khúc bắt tai, dễ gây chú ý cho người nghe trong 20-30 giây, sau đó mới tính đến việc hoàn chỉnh một bài hát như bình thường.
Nếu đoạn điệp khúc không đủ sức thu hút, ca khúc xem như không thành công. Ngược lại, điệp khúc rất thành công, thu hút khán giả trẻ tìm nghe toàn bộ ca khúc, nhưng lại thất vọng khi tổng thể không như mong muốn.
Sự phát triển của AI càng làm nguồn âm nhạc trên môi trường số thêm đa dạng. Công nghệ có thể tham gia vào nhiều công đoạn như hỗ trợ sáng tác, phối khí hay tạo giọng hát. Đáng chú ý, những bản nhạc dùng AI để “cover” các ca khúc quen thuộc bằng giọng hát hoặc một phong cách hoàn toàn khác, cũng xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội.
Một bản hit từ vài thập niên trước có thể được làm mới theo phong cách hiện đại, hoặc giọng hát mô phỏng một ca sĩ được ghép vào ca khúc mà họ chưa từng thể hiện. Sự mới lạ dễ khơi gợi tò mò, song đôi lúc cũng khiến người nghe khó nhận biết đâu là nghệ sĩ thật hát, đâu là sản phẩm được tạo, chỉnh sửa bằng công nghệ.
Được biết đến nhanh không đồng nghĩa với được nhớ lâu. Một đoạn nhạc có thể xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội trong vài ngày rồi nhanh chóng nhường chỗ cho một xu hướng khác. Để người nghe chủ động tìm, nghe lại nhiều lần, ca khúc cần nhiều hơn sự mới lạ hay vài giây bắt tai.
Việc người trẻ quen với những đoạn nhạc ngắn không đồng nghĩa họ thiếu kiên nhẫn với âm nhạc. Họ có thể dừng lại vài giây trước một đoạn nhạc đang theo “trend” (xu hướng), nhưng vẫn dành hàng giờ nghe album của nghệ sĩ yêu thích, xem biểu diễn trực tiếp hay chờ đợi nhiều tháng để tham dự một đêm nhạc.
