Tạo điều kiện để ngày càng nhiều sáng kiến thành hiện thực

Hôm nay 20-8, tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng, Liên đoàn Lao động TPHCM tổ chức chương trình “Vinh danh - đổi mới - phát triển vững bước cùng người lao động TPHCM”. Trong khuôn khổ chương trình, UBND TPHCM, Báo SGGP và Liên đoàn Lao động TPHCM trang trọng tổ chức Lễ trao Giải thưởng Tôn Đức Thắng lần thứ 26 năm 2026 cho 11 cá nhân tiêu biểu trên nhiều lĩnh vực. Từ niềm đam mê học hỏi, tìm tòi sáng tạo, trăn trở với những khó khăn, vướng mắc trong công việc, 11 tấm gương này đã thực hiện nhiều công trình mang dấu ấn của bản thân bằng chính năng lực, sự sáng tạo của mình.

Giải thưởng Tôn Đức Thắng lần thứ 26 - năm 2026 được trao vào dịp kỷ niệm 138 năm ngày sinh Chủ tịch Tôn Đức Thắng (20-8-1888 – 20-8-2026). PV Báo SGGP có cuộc trao đổi với ông Bùi Thanh Nhân, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) TPHCM, về hành trình 26 năm của giải thưởng và những yêu cầu mới trong phát hiện, bồi dưỡng, tôn vinh người lao động sáng tạo.

Đồng hành từ sớm để nhân rộng, tạo nguồn

* PHÓNG VIÊN: Thưa ông, qua 26 năm, Giải thưởng Tôn Đức Thắng đã trở thành một thương hiệu trong phong trào lao động sáng tạo của TPHCM. Nhìn từ những hồ sơ năm nay, ông đánh giá thế nào về nguồn lực sáng tạo trong người lao động?

- Ông BÙI THANH NHÂN: Qua 26 năm, Giải thưởng Tôn Đức Thắng đã cho thấy nguồn lực sáng tạo trong đội ngũ công nhân, kỹ sư và người lao động TPHCM là rất phong phú và bền bỉ. Điều đáng quý là nhiều sáng kiến không bắt đầu từ những ý tưởng lớn lao, mà được hình thành từ chính công việc hàng ngày, từ những vấn đề cụ thể trong sản xuất, kỹ thuật, dịch vụ, giáo dục, y tế… Bằng kinh nghiệm thực tiễn, sự tìm tòi, họ đã từng bước biến những ý tưởng ấy thành giải pháp có tính ứng dụng cao, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả công việc và tạo ra những giá trị thiết thực cho đơn vị và xã hội.

Năm nay, Hội đồng xét duyệt nhận 36 hồ sơ thuộc nhiều lĩnh vực, trong đó có những sáng kiến làm lợi hàng chục tỷ đồng, góp phần nâng cao năng suất và đào tạo nhiều công nhân nâng cao tay nghề. Tuy nhiên, tôi cho rằng nguồn lực này vẫn còn rất lớn và chưa được khai thác hết. Vì vậy, trong giai đoạn mới, Công đoàn không dừng ở việc tìm kiếm, tôn vinh người giỏi mà sẽ chủ động hơn trong phát hiện những người có khả năng giải quyết các bài toán thực tế của doanh nghiệp.

* Tổng LĐLĐ Việt Nam đang phát động phong trào “Lao động giỏi - năng suất cao - thu nhập tốt”. Với TPHCM, làm thế nào để tinh thần này đi vào thực chất?

- Chúng tôi xác định, nếu phong trào còn mang tính hình thức, thiếu chiều sâu thì khó tạo được sự gắn bó lâu dài trong người lao động. Vì vậy, phải lấy hiệu quả thực chất làm thước đo và mọi hoạt động phải bám sát nhu cầu thực tế của người lao động, doanh nghiệp. Cách tiếp cận và tinh thần của Công đoàn TPHCM là lấy người lao động làm trung tâm, công đoàn cơ sở làm nền tảng, chuyển đổi số làm công cụ và hiệu quả thực chất làm thước đo.

Năng suất cũng cần được nhìn toàn diện hơn. Và quan trọng hơn, những kết quả đó phải được chuyển hóa thành hiệu quả sản xuất, kinh doanh, tạo cơ sở để cải thiện tiền lương, thu nhập, phúc lợi của người lao động. Do đó, chúng tôi muốn chuyển từ cách làm theo từng đợt thi đua sang một quá trình thường xuyên: phát hiện sáng kiến, hỗ trợ hoàn thiện, đưa vào ứng dụng, đo lường hiệu quả và nhân rộng những mô hình tốt. Đó cũng là tinh thần của Chương trình hỗ trợ “Đổi mới sáng tạo - Nâng cao năng suất - Gia tăng thu nhập” giai đoạn 2026-2031 mà LĐLĐ TPHCM đang xây dựng.

* Điểm mới của chương trình là xây dựng “Ngân hàng sáng kiến Công đoàn TPHCM”, hỗ trợ từ khi hình thành ý tưởng đến thử nghiệm, hoàn thiện và nhân rộng. Nghĩa là Công đoàn sẽ tham gia sâu hơn vào quá trình này?

- Thực tế cho thấy có những sáng kiến rất tốt nhưng chưa được phát triển đến nơi đến chốn. Người lao động có ý tưởng nhưng thiếu kinh phí thử nghiệm; có giải pháp nhưng chưa có chuyên gia tư vấn; có kết quả nhưng chưa biết cách lượng hóa giá trị làm lợi hoặc hoàn thiện hồ sơ để nhân rộng. Nếu Công đoàn chỉ đứng ở cuối quy trình để khen thưởng thì chúng ta có thể bỏ lỡ rất nhiều ý tưởng có tiềm năng.

Theo đó, “Ngân hàng sáng kiến Công đoàn TPHCM” trên nền tảng số được định hướng không chỉ là nơi lưu trữ sáng kiến, mà là một hệ thống có thể tiếp nhận, phân loại, đánh giá, theo dõi và kết nối những sáng kiến có khả năng ứng dụng. Giải thưởng Tôn Đức Thắng phải là nơi tôn vinh thành quả; còn chương trình phải tạo điều kiện để ngày càng có nhiều thành quả được hình thành.

Nâng cao kỹ năng số, làm chủ công nghệ mới

* Một sáng kiến có thể giúp doanh nghiệp làm lợi hàng tỷ đồng, nhưng điều người lao động quan tâm là giá trị ấy có trở lại với họ hay không. Làm thế nào để “năng suất cao” thực sự đi cùng “thu nhập tốt”?

- Đây là vấn đề chúng tôi đặc biệt quan tâm. Nâng cao năng suất và nâng cao thu nhập của người lao động không phải hai mục tiêu đối lập. Doanh nghiệp muốn phát triển phải nâng cao năng suất, còn người lao động phải có thu nhập và đời sống ngày càng tốt hơn. Một sáng kiến giúp doanh nghiệp tiết kiệm hàng tỷ đồng là rất đáng trân trọng. Nhưng chúng ta cũng phải quan tâm người tạo ra sáng kiến được ghi nhận như thế nào, có cơ hội nâng cao tay nghề ra sao, thu nhập và điều kiện làm việc có được cải thiện hay không. Công đoàn có trách nhiệm đại diện, đối thoại, thương lượng để quyền và lợi ích chính đáng của người lao động được quan tâm trong quá trình nâng cao năng suất.

Đó là lý do chúng tôi đặt ba nội dung “đổi mới sáng tạo - nâng cao năng suất - gia tăng thu nhập” trong cùng một chương trình. Đây phải là một chuỗi liên kết, trong đó người lao động vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là người được hưởng thành quả của quá trình đổi mới.

* Hướng đến năm 2031, ông kỳ vọng Giải thưởng Tôn Đức Thắng tạo ra thay đổi gì trong đội ngũ người lao động TPHCM?

- Chúng tôi kỳ vọng sẽ góp phần tạo chuyển biến rõ hơn về chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động và hiệu quả sản xuất tại TPHCM. Trước hết, phải hình thành ngày càng rõ nét một lớp công nhân hiện đại: có tay nghề, có tri thức, kỹ năng số, có khả năng làm chủ công nghệ mới và có tư duy đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, robot và chuyển đổi số phát triển rất nhanh, người lao động không thể chỉ giỏi thao tác. Họ phải biết phát hiện vấn đề, đề xuất giải pháp, cải tiến công việc và thích ứng với công nghệ.

Trong dịp này, tổ chức Công đoàn Thành phố sẽ ra mắt Chương trình học bổng Trần Văn Kiểu. Chương trình hướng đến hỗ trợ công nhân, con công nhân, người lao động và cán bộ công đoàn trẻ có năng lực, thành tích học tập, rèn luyện nổi bật, trong đó ưu tiên con công nhân, con người lao động đạt thành tích cao trong các kỳ thi cấp quốc gia, quốc tế và những trường hợp hoàn cảnh khó khăn nhưng có ý chí vươn lên.

Chúng tôi mong muốn các cá nhân được trao Giải thưởng Tôn Đức Thắng không chỉ được ghi nhận bởi những thành tích xuất sắc, mà còn tiếp tục trở thành những hạt nhân lan tỏa trong doanh nghiệp và tổ chức Công đoàn.