Tạo giá trị từ sàn giao dịch tiền mã hóa

Báo cáo "The 2026 Geography of Crypto Report" vừa được Chainalysis (công ty phân tích blockchain và nền tảng dữ liệu về tài sản số, trụ sở tại Mỹ) công bố ngày 30-9-2026 cho thấy, từ ngày 1-7-2025 đến 30-6-2026, Việt Nam ghi nhận giá trị hoạt động tài sản mã hóa đạt 122,2 tỷ USD, đứng thứ tư trong khu vực CSAO (bao gồm Trung - Nam Á, Đông Nam Á và châu Đại Dương). Tuy nhiên, kết quả khai thác chưa tương xứng giá trị kinh tế từ những nguồn lực này.

Nhiều nền tảng công nghệ tham gia thí điểm

Trong khi không ít nhà đầu tư tiền mã hóa trong nước để tài sản trong ví, không quy đổi và chờ sàn giao dịch Việt Nam đi vào hoạt động, thì việc Đà Nẵng thí điểm trao đổi bằng tài sản mã hóa tại nhiều địa điểm (thời gian thử nghiệm đến hết 26-8-2028) mở ra những trải nghiệm mới.

Nền tảng Basal Pay đã được phép thử nghiệm tại sân bay quốc tế Đà Nẵng, phố cổ Hội An, Bà Nà Hills, hệ thống sân golf và các khu du lịch ven biển. Ngoài ra còn có hai công viên phần mềm, Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đà Nẵng và một số khu phố thương mại, dịch vụ… được trao đổi bằng tài sản mã hóa. Đây là kết quả từ việc ứng dụng Basal Pay được Đà Nẵng cấp phép thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) từ tháng 8-2025.

Để sử dụng Basal Pay, người dùng cần nạp tài sản mã hóa vào ví trên ứng dụng, xác minh danh tính (eKYC) rồi quét mã QR tại các điểm bán được hỗ trợ. Tài sản mã hóa sau đó được tự động quy đổi sang đồng Việt Nam khi giao dịch thông qua mã VietQR hoặc chuyển khoản qua hệ thống NAPAS. Sau một năm vận hành, ứng dụng này có 10.000 tài khoản đăng ký, với hơn 15.000 lượt giao dịch. Tổng giá trị giao dịch tại ba khu vực thử nghiệm ban đầu đạt hơn 100.000USD.

Theo Sở KH-CN Đà Nẵng, Basal Pay là mô hình trao đổi tài sản mã hóa với tiền pháp định đầu tiên được thành phố cấp phép. Sau thời gian thử nghiệm, 100% giao dịch phát sinh trên nền tảng tuân thủ các quy định về phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và các tiêu chuẩn quốc tế… Hiện, một số nền tảng khác như PayD, UmiPay và X-Border cũng đã được Đà Nẵng cấp phép thử nghiệm chuyển đổi tài sản số sang tiền pháp định.

Sớm đưa các sàn giao dịch vào hoạt động

Triển khai Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về việc thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, Bộ Tài chính đã chủ trì, phối hợp với Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước lựa chọn các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Hiện cả nước đã có 5 tổ chức đăng ký và đang hoàn tất hồ sơ cung cấp dịch vụ giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam.

Các sàn nội địa này được yêu cầu đáp ứng mức vốn điều lệ lên tới 10.000 tỷ đồng và liên kết chặt chẽ với hệ thống ngân hàng, công ty chứng khoán để đảm bảo minh bạch, tách biệt tài sản khách hàng và chống rửa tiền. Tuy nhiên, tính đến hết tháng 10-2026 vẫn chưa có sàn giao dịch tài sản số nào hoạt động.

Theo ông Trần Xuân Tiến, Tổng Thư ký Chi hội Blockchain TPHCM, trong bối cảnh hiện nay, vấn đề quan trọng không phải là thứ hạng về mức độ chấp nhận tiền mã hóa, mà là Việt Nam đang tạo ra bao nhiêu giá trị kinh tế từ sự phát triển của thị trường tài sản mã hóa. Ngoài sàn giao dịch, cần có lộ trình để phát triển những ứng dụng tài sản số mang lại giá trị thực cho nền kinh tế. Trong đó, mã hóa tài sản thực, huy động vốn cho doanh nghiệp và các giải pháp chuyển giao giá trị xuyên biên giới là những hướng đi cần nghiên cứu, thí điểm có kiểm soát…

“Nếu chỉ dừng lại ở việc có hàng triệu người mua bán tài sản mã hóa trên những nền tảng, Việt Nam vẫn chủ yếu đóng vai trò thị trường tiêu thụ nên rất cần những mục tiêu quan trọng, là nguồn thu thực tế cho nền kinh tế, thể hiện qua lượng vốn đầu tư quốc tế thu hút được, số doanh nghiệp công nghệ phát triển”, ông Trần Xuân Tiến nói.

Về sàn giao dịch tài sản mã hóa trong nước, ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, 5 doanh nghiệp đã được chấp thuận về nguyên tắc để chuẩn bị lập sàn. Tuy nhiên, thời điểm vận hành chưa được xác định do doanh nghiệp phải hoàn tất các điều kiện về vốn, công nghệ, quy trình và hồ sơ.

"Khung pháp lý vận hành thị trường đã cơ bản hoàn tất với các điều kiện gia nhập nghiêm ngặt, thời điểm "bấm nút" mở sàn phụ thuộc hoàn toàn vào tốc độ hoàn thiện của chính doanh nghiệp", ông Tô Trần Hòa chia sẻ.