Tiếp thêm sức sống văn hóa làng

SGGP
Với gần 200 đạo sắc phong được tìm kiếm, sưu tập và dâng tặng cho nhiều đình, đền... tại Hà Nội, Hà Nam trong suốt 5 năm qua, nhóm Nhân sĩ Hà Đông vừa được vinh danh trong lễ trao Giải Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm 2020. 

Nhóm Nhân sĩ Hà Đông đưa các đạo sắc phong trở về với các làng xã

Nhóm Nhân sĩ Hà Đông đưa các đạo sắc phong trở về với các làng xã

Giải thưởng là sự ghi nhận, khích lệ, tiếp thêm sức mạnh cho hành trình bảo tồn, gìn giữ văn hóa dân tộc của những kẻ sĩ Bắc Hà.

Nặng lòng với văn hóa Việt 

Nhóm Nhân sĩ Hà Đông gồm nhiều tác giả, họa sĩ, nghệ sĩ tên tuổi cùng một số doanh nhân, như: nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, NSƯT Chu Lượng, họa sĩ Hoàng A Sáng, tác giả Trịnh Hữu Sỹ… Vào năm 2015, một ngày, các thành viên tình cờ nhắc tới những bản sắc phong cổ mà tác giả Trịnh Hữu Sỹ đang lưu giữ. Câu chuyện về đạo sắc phong cứ thế được nối dài và cả nhóm nhận thấy đây thực sự là những hiện vật mang tính biểu trưng cho truyền thống của cả một cộng đồng dân cư trong từng làng xã. Đạo sắc phong như linh hồn, như tinh thần của đình chùa, miếu, phủ, những nơi thờ cúng, sinh hoạt văn hóa tâm linh và là di sản quý báu của kho tàng văn hóa Việt. Đối với các làng quê Việt - những tế bào sống trong xã hội truyền thống, thì bản sắc phong chính là thể hiện giá trị về văn hóa tinh thần. Chính vì thế, việc trao trả sắc phong cho người dân các địa phương là việc làm nhằm gắn kết tinh thần của mỗi người thông qua những giá trị lịch sử. 

Ngoài nguồn sắc phong trong bộ sưu tập của tác giả Trịnh Hữu Sỹ, nhóm Nhân sĩ Hà Đông chủ động tìm kiếm và sưu tập những đạo sắc phong đang trôi nổi trên thị trường. Thông qua bạn bè và mạng xã hội, họ đưa ra lời kêu gọi: “Những ai lưu giữ các đạo sắc phong cổ, nếu có tấm lòng xin chuyển lại cho nhóm để trả về chính chủ. Trường hợp đã bỏ tiền ra để sở hữu, chủ nhân cũng có thể báo cho nhóm biết để tìm cách mua lại”.

Họa sĩ Lê Thiết Cương mới đây đã tặng lại cho nhóm những bản sắc phong mà họa sĩ cẩn thận lưu giữ trong những năm qua với mong muốn dâng tặng lại cho địa phương có sắc phong đã bị mất. Những đạo sắc phong này thuộc về một địa phương của tỉnh Thái Bình. Nhóm sẽ mời chuyên gia thực hiện giám định, dịch, lập hồ sơ và thông tin với địa phương để tiến hành dâng tặng lại. 

Kể từ 2015 đến nay, nhóm nhân sĩ đã tìm kiếm và dâng tặng lại khoảng hơn 200 đạo sắc phong cho các địa phương, trong đó có trên 80 đạo sắc phong cho các đình, đền... tại Hà Nội. Có nơi may mắn nhận về cả chục đạo sắc phong, có nơi ít hơn, nhưng điểm chung của những lần trao trả ấy vẫn là sự hân hoan và xúc động đặc biệt từ cộng đồng.

Tìm lại cuội nguồn

Là một trong những người khởi xướng và tham gia vào việc trao trả đạo sắc phong, nhà văn Nguyễn Quang Thiều tâm sự: “Có những người bạn quốc tế nói với tôi: Những đạo sắc phong của Việt Nam có giá trị và ý nghĩa không kém gì lịch sử phong thần của Hy Lạp. Điều này nên để các chuyên gia đánh giá. Còn với tôi, đó đơn giản là “file gốc”, là căn cước tạo nên bản sắc của một nền văn hóa Việt. Càng làm, chúng tôi càng hiểu thêm ý nghĩa của việc tìm lại “căn cước” gốc ấy”.

Không chỉ tìm kiếm các sắc phong, các thành viên của nhóm còn đảm trách việc tra cứu, tìm kiếm tài liệu, dịch nội dung trên mỗi hiện vật tìm được để có thông tin cơ bản về cội nguồn của mỗi văn bản cổ này. Đây là việc không đơn giản như dự tính ban đầu. Tìm được sắc phong đang nằm trong các bộ sưu tập của giới chơi cổ vật đã khó, việc dịch sắc phong và tìm kiếm đúng địa chỉ để dâng tặng sắc phong về đúng nơi bị thất lạc, còn là câu chuyện mất nhiều thời gian và khá tốn kém.

Nhóm đã nhờ TS Trương Đức Quả, nguyên Thư ký Hội đồng khoa học Viện Nghiên cứu Hán Nôm dịch nghĩa và lập bảng tổng hợp các bản sắc phong theo địa danh. Mọi người phải tra cứu vì nhiều tên đất, tên làng, xã đã thay đổi. Có những nơi, qua mấy trăm năm thay đổi tên gọi hành chính, khiến nhóm phải rất mất công mới có thể xác định được đúng nơi để trao tặng sắc phong. Lại có nơi, nhóm liên hệ, các cụ cao niên chưa dám nhận, vì khi mất sắc phong, vẫn chưa dám thông báo rộng rãi với dân làng…

Dẫu còn nhiều khó khăn nhưng việc làm của nhóm đã nhận được hưởng ứng tích cực. Người góp của, người góp công, có người tự nguyện cung tiến đạo sắc phong mà họ sưu tầm được hoặc đã bỏ tiền mua từ lâu và đang lưu giữ. Thái độ tôn trọng với những giá trị văn hóa truyền thống thông qua những việc làm ý nghĩa ấy đã truyền cảm hứng lớn trong xã hội.

MAI AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tin đâu như sét đánh ngang: Quà cá linh

Tin đâu như sét đánh ngang: Quà cá linh

Thình lình tôi nghe điện thoại réo. Dạo này, thời mắc dịch, ít khi có điện gọi. “Ông Hoàng muốn ông cho địa chỉ để gởi cho ít cá linh đầu mùa,” Đỗ Khuê, tác giả mục tivi ‘Cần Thơ Phố’ nói. Tin đâu như sét đánh ngang, tôi trả lời: “Để tui nhắn qua Facebook messenger.” Vì, cá linh đầu mùa giờ không phải thứ muốn là có.

Phim

Âm nhạc

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung: Không thể đội lốt âm nhạc làm điều phản cảm

“Âm nhạc là phương tiện truyền tải, lan tỏa cảm xúc yêu thương tích cực cho khán giả, chứ đừng mượn âm nhạc đội lốt sản phẩm nghệ thuật để công kích, làm điều phản cảm”. Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung đã bày tỏ như thế khi nói về lỗ hổng nhạc trẻ Việt ở thời điểm hiện tại. Trong buổi trò chuyện cùng phóng viên Báo SGGP, anh cũng sẻ chia về hành trình 20 năm sáng tác ý nghĩa của mình.

Sân khấu

Kỷ niệm 100 năm Sân khấu Kịch nói Việt Nam

Ngày 21-10, lễ kỷ niệm 100 năm Sân khấu Kịch nói Việt Nam (1921-2021) được tổ chức trọng thể tại Nhà hát lớn Hà Nội. Đến dự buổi lễ có đồng chí Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư; đại diện lãnh đạo các ban, ngành cùng đông đảo các nghệ sĩ sân khấu.

Sách và cuộc sống

Những kỷ niệm nghĩa tình từ Nơi thành đồng Tổ quốc


Với hơn 300 trang in, Nơi thành đồng Tổ quốc là một tập hợp 38 bút ký của nhà báo, nhà thơ Trần Thế Tuyển. Bài viết lâu nhất cách đây vài chục năm, gần nhất vừa viết xong, còn tươi nguyên mùi mực.

Sáng tác

Ngại cưới

Bà Thiêm lặn lội từ quê miền Trung vào Sài Gòn, tiếng là thăm con, nhưng mục đích lớn nhất là... hối con lấy chồng. Con gái bà năm nay 31 tuổi, công việc ổn, có nhà rồi, có bạn trai rồi, nhưng mãi không thấy nói gì chuyện cưới xin. Ở quê thì làng xóm đi ra đi vô cứ hỏi hoài làm bà sốt ruột.

Mỹ thuật

Cuộc thi ảnh Việt Nam sẽ chiến thắng

Hội Nhiếp ảnh TPHCM (HOPA) tổ chức cuộc thi ảnh nghệ thuật Việt Nam sẽ chiến thắng, nhằm lan tỏa hình ảnh đẹp trong phòng chống dịch Covid-19, những sẻ chia khó khăn ngày giãn cách; đặc biệt, là sự quyết tâm và hết lòng của các lực lượng nơi tuyến đầu chống dịch như: y tế, quân đội, công an…