Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, số lượng lao động nước ngoài tại Nhật Bản đã đạt mức cao kỷ lục 2.571.037 người, tăng 11,7% so với năm 2024. Đây là năm thứ 13 liên tiếp con số này lập đỉnh, đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử vượt qua ngưỡng 2,5 triệu.
Trong đó, người Việt Nam chiếm khoảng 23,6% (hơn 605.000 người), theo sau là Trung Quốc (431.949 người) và Philippines (260.869 người). Lực lượng lao động nước ngoài tại Nhật Bản đã đóng góp tới 4,1% tổng lực lượng lao động quốc gia. Theo tờ Nikkei Asia, nhiều ngành dịch vụ y tế và phúc lợi ghi nhận mức tăng trưởng nhân lực ngoại quốc mạnh mẽ nhất (25,6%), cho thấy sự phụ thuộc sống còn của hệ thống an sinh Nhật Bản vào người nước ngoài.
Để tận dụng tối đa việc mượn sức lao động, Nhật Bản đang đặt cược vào một chiến lược chưa từng có. Đó là, biến hơn 9 triệu ngôi nhà bỏ hoang, chiếm gần 14% quỹ nhà ở quốc gia, thành tổ ấm cho người nhập cư, nhằm vá víu những lỗ hổng nhân khẩu học đang đe dọa xóa sổ hàng loạt thị trấn trên bản đồ.
Ngoài ra, chính phủ của Thủ tướng Takaichi đã cung cấp các gói hỗ trợ tài chính chưa từng có để lao động nước ngoài thuê hoặc mua lại những căn nhà này với giá ưu đãi nhằm khuyến khích lao động nước ngoài định cư tại các vùng nông thôn. Theo Japan Times, việc lấp đầy những nhà bỏ hoang bằng gia đình lao động nước ngoài không chỉ cứu vãn hạ tầng mà còn tái tạo sức sống cho các trường học và cửa hàng địa phương đang đứng trên bờ vực đóng cửa.
Tờ Nikkei Asia dẫn nhận định từ giới chuyên gia cho rằng, Nhật Bản không còn ở giai đoạn thử nghiệm tiếp nhận nữa mà đã tiến vào kỷ nguyên “người nước ngoài là một phần không thể tách rời của GDP”. Việc kết nối cuộc khủng hoảng nhà bỏ hoang với nhu cầu định cư của người lao động được đánh giá là một trong những điểm nhấn sắc sảo nhất của Sanaenomics.
Thủ tướng Takaichi đã chọn cách tiếp cận trực diện khi thúc đẩy việc thông qua gói chính sách Sanaenomics, với thông điệp cốt lõi là chung sống có trật tự. Điểm khác biệt lớn nhất của chính sách này là biến những người lao động di cư từ “khách trọ tạm thời” trở thành “công dân định cư”. Với hơn 9 triệu căn nhà đang hoang hóa dần theo dân số già, các tỉnh như Chiba, Nagano đã bắt đầu thí điểm mô hình Ngân hàng Akiya dành cho người nước ngoài.
Bên cạnh việc nâng cao tiêu chuẩn sống cho người lao động, gói chính sách Sanaenomics cũng thắt chặt các quy tắc cư trú để đảm bảo an ninh quốc gia như nâng thời hạn visa định kỳ từ 3 năm lên 5 năm để sàng lọc kỹ hơn và siết chặt việc đóng thuế, bảo hiểm. Quy định có hiệu lực từ tháng 4-2027, nhưng bắt đầu rà soát từ năm nay. Với hơn 2,5 triệu người, lao động nước ngoài giờ đây không còn là khách, mà chính là tương lai của xứ sở Mặt trời mọc.
