Đẩy mạnh định hướng phân luồng học sinh từ sớm
Năm học 2026-2027, thống kê của Sở GD-ĐT TPHCM cho thấy, số học sinh lớp 9 trên địa bàn thành phố ước đạt 210.932 học sinh, tăng hơn 40.000 em so với năm học trước. Nếu căn cứ tỉ lệ đăng ký dự tuyển của năm 2026, số thí sinh đăng ký dự tuyển vào lớp 10 năm 2027 dự kiến khoảng 186.000 thí sinh, tăng khoảng 35.000 thí sinh so với năm trước.
Về năng lực tiếp nhận của hệ thống công lập, năm 2026 tỷ lệ đáp ứng của hệ thống công lập đạt 89% so với tổng số thí sinh đăng ký dự thi, tương đương với 117.355 chỉ tiêu. Nếu năm học 2027-2028, TPHCM tiếp tục áp dụng chỉ tiêu tương đương năm học 2026-2027, dự báo tỷ lệ này sẽ giảm xuống còn khoảng 72%- đây là áp lực có thể dự báo trước, đòi hỏi thành phố cần chủ động có giải pháp từ sớm.
Cô Nguyễn Thị Kiều, Phó hiệu trưởng Trường THCS Hà Huy Tập, phường Gia Định cho biết, năm nay nhà trường có 16 lớp 9 với hơn 700 học sinh, tăng gần gấp đôi so với năm học trước đó. Từ con số này, nhà trường đã sớm xây dựng kế hoạch hỗ trợ học sinh cuối cấp với nhiều giải pháp để giúp các em xác định lộ trình học tập, định hướng phân luồng từ sớm.
“Trước những áp lực lớn về số học sinh lớp 9 năm nay tăng mạnh trên toàn thành phố, ngay đầu năm học, nhà trường đã tổ chức chuyên đề “Chắp cánh ước mơ” cho học sinh lớp 9. Trong chuyên đề, các thầy cô chủ nhiệm và bộ môn chia sẻ đến học sinh cuối cấp phương pháp học tập, định hướng học tập. Đây là lần đầu tiên một chuyên đề dành riêng cho học sinh cuối cấp được nhà trường triển khai ngay khi năm học mới bắt đầu nhằm giúp các em và gia đình sớm nhận diện được những yêu cầu của năm học cuối cấp và sớm có định hướng, lộ trình phân luồng”, cô Kiều chia sẻ.
Theo cô Kiều, mỗi năm tỷ lệ phân luồng học sinh sau THCS của trường chỉ đạt khoảng trên dưới 10%, nguyên nhân chủ yếu đến từ tâm lý phụ huynh vẫn khó chấp nhận con em mình phải “rẽ ngang” sang các hướng học khác ngoài lớp 10 THPT công lập, dù công tác tuyên truyền, tư vấn cho phụ huynh học sinh luôn được nhà trường chú trọng.
Từ thực tế trên, lãnh đạo Trường THCS Hà Huy Tập cho biết, năm nay, công tác tư vấn phân luồng được nhà trường thực hiện thành nhiều giai đoạn, xuyên suốt trong năm học. Giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn lớp 9 cùng đồng hành với phụ huynh, xây dựng kế hoạch trong từng giai đoạn, để làm sao vừa động viên, thúc đẩy học sinh học tập, vừa giúp phụ huynh học sinh nhận diện được năng lực thực sự của con em mình, xác định lộ trình và hướng đi phù hợp nhất.
Điều chỉnh phương thức tuyển sinh theo hướng linh hoạt
Trong bối cảnh áp lực tuyển sinh lớp 10 ngày càng lớn, thực tiễn triển khai những năm gần đây tại TPHCM còn cho thấy một thực tế đáng lưu ý, đặt ra yêu cầu cần tiếp tục hoàn thiện phương thức tuyển sinh hiện hành.
Tính riêng năm học 2026-2027, TPHCM có hơn 3.000 thí sinh trúng tuyển lớp 10 hệ đại trà không thực hiện thủ tục nhập học, tập trung chủ yếu tại các trường thuộc khu vực có mật độ dân cư thấp như Cần Giờ, Bình Chánh, một số khu vực Quận 2, Quận 9 cũ và các địa bàn vùng ven. Để tạo thêm cơ hội học tập cho học sinh, Sở GD-ĐT TPHCM đã triển khai tuyển sinh bổ sung lớp 10 với những trường còn thiếu chỉ tiêu, áp dụng với những học sinh rớt cả 3 nguyện vọng.
Dù vậy, thực tế cho thấy qua triển khai vẫn tồn tại một số vấn đề nhất định. Nguyên nhân tại các trường vùng ven nơi tập trung phần lớn các trường THPT phải tổ chức tuyển sinh bổ sung thì học sinh trúng tuyển trong giai đoạn này phần lớn có nơi cư trú ở xa trường, trong khi những học sinh sống ngay trong khu vực lân cận lại không có cơ hội vào học do điểm thi chưa đạt ngưỡng điểm bổ sung. Hệ quả là sau một năm học, nhóm học sinh tuyển bổ sung có xu hướng chuyển trường với tỷ lệ cao, gây không ổn định cho công tác tổ chức lớp học và ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục tại các đơn vị này.
Điều đáng quan tâm hơn là, trong khi học sinh không trúng tuyển ở khu vực nội thành vẫn có thể tiếp cận tương đối thuận lợi với các loại hình đào tạo khác như giáo dục thường xuyên, trường tư thục, cao đẳng hoặc trung cấp nghề- vốn tập trung chủ yếu ở khu vực trung tâm- thì học sinh vùng ven lại đối mặt với nhiều khó khăn hơn do các cơ sở đào tạo này còn thưa thớt tại địa bàn.
Từ thực trạng triển khai, theo Sở GD-ĐT TPHCM, việc điều chỉnh phương thức tuyển sinh theo hướng linh hoạt hơn, gắn với đặc thù từng khu vực, là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm công bằng trong cơ hội tiếp cận giáo dục cho học sinh trên toàn địa bàn thành phố, đồng thời tạo nền tảng ổn định cho việc duy trì và nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường trung học phổ thông khu vực vùng ven.
Trong Quý 4 năm 2026, các phòng ban Sở GD-ĐT TPHCM sẽ tham mưu Ban Giám đốc Sở ban hành văn bản yêu cầu các nhà trường chủ động rà soát, đánh giá toàn diện thực trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện có, đội ngũ giáo viên từng bộ môn, nhằm xác định chính xác khả năng tiếp nhận thực tế, làm cơ sở xem xét điều chỉnh tăng chỉ tiêu tuyển sinh phù hợp.
Kết quả rà soát không chỉ phục vụ yêu cầu điều chỉnh chỉ tiêu mà còn là cơ sở quan trọng để các cơ quan có thẩm quyền dự báo nhu cầu, xây dựng phương án đầu tư tăng thêm trường trung học phổ thông trên địa bàn, đây vẫn là giải pháp căn cơ và bền vững nhất để giải quyết triệt để áp lực tuyển sinh trong những năm học tiếp theo.
