Vĩnh biệt nhà nhiếp ảnh Philip Jones Griffiths

Philip Jones Griffiths, một trong những phóng viên ảnh chiến trường nổi tiếng vì lòng nhân đạo, gắn bó hầu hết cuộc đời với Việt Nam từ thời chiến đến hòa bình đã trút hơi thở cuối cùng tại London, Anh, vào ngày 18-3-2008, để lại niềm tiếc thương cho những người yêu mến ông, trong đó có nhiều người Việt Nam.

Chiến đấu bằng ảnh phóng sự

  Câu nói nổi tiếng của Philip Jones Griffiths: “Điều duy nhất mà các nhà nhiếp ảnh thật sự mong muốn lớn hơn cuộc sống, lớn hơn tình dục, hơn tất cả mọi thứ là được trở nên vô hình”.

Philip Jones Griffiths chào đời tại ngôi làng nhỏ ở Rhuddlan, xứ Wales năm 1936. Ông từng tốt nghiệp chuyên ngành hóa tại Đại học Liverpool, nhưng ông đã rẽ ngang sang nhiếp ảnh sau 10 năm hoạt động trong ngành nghiên cứu khoa học, từ khi phát hiện niềm đam mê với những bức ảnh.

Kể từ đó, sau nhiều năm mày mò học hỏi, ông đã có mặt tại những chiến trường khốc liệt nhất vào những năm 1960-1970. Việt Nam là nơi ông dành nhiều thời gian nhất để hoàn thành những tác phẩm phóng sự nổi tiếng của mình.

Ông đến miền Nam Việt Nam, đưa tin cho hãng thông tấn Magnum (Anh) vào năm 1965, vượt qua những cản trở từ phía chính quyền cũ, những khốc liệt của đạn bom, để đến với con người Việt Nam không phải chỉ đơn thuần dưới cái nhìn của một phóng viên ảnh mà bằng tất cả tấm lòng.

Dù ông có một sự nghiệp ảnh đồ sộ về thế giới thứ ba từ châu Phi, Mỹ La tinh, chiến tranh Trung Đông... nhưng có thể nói VN là mảng đề tài lớn và quan trọng bậc nhất của Griffiths. Năm 1971, cuốn sách ảnh Vietnam Inc của ông về cuộc chiến đã tạo ra cú sốc lớn khi cho người xem một góc nhìn chân thực hơn về cuộc chiến khủng khiếp ở đây.

Bộ sưu tập ảnh là bằng chứng quan trọng trong cuộc đấu tranh kêu gọi chấm dứt cuộc chiến của Mỹ tại Việt Nam, làm dấy lên làn sóng phản đối cuộc chiến trên toàn thế giới. Hiện cuốn sách được ca ngợi như là một cuốn sách kinh điển cho những người làm báo ảnh.

Bộ sách ảnh kinh điển Vietnam Inc gồm 226 bức ảnh phóng sự đen trắng, lột tả sự đau đớn của những người dân Việt Nam ngày ngày phải chứng kiến đất nước chìm trong bom đạn, khói lửa, sự tàn ác của quân đội Mỹ tại chiến trường Nam Việt Nam vào những năm 70. Bộ sưu tập đã được tái bản vào năm 2001.

“Nếu bất cứ một ai ở Washington đọc cuốn sách này, tôi chắc chắn họ sẽ từ bỏ ý định tiến hành những cuộc chiến như ở Iraq hay Afghanistan” - nhà ngôn ngữ học, nhà văn Noam Chomsky nói về tác phẩm Vietnam Inc của Griffiths.

Ngoài Việt Nam, bước chân của Griffiths đã rong ruổi qua 120 nước trên thế giới, ông đã miêu tả những cuộc chiến khốc liệt tại Iraq, Bosnia, Kuwait, Campuchia, Algeria qua những bức ảnh tư liệu quý giá.

“Việt Nam trong hòa bình”

Sau chiến tranh, vào năm 1980, trở lại Việt Nam trong thời bình, ông Griffiths đi bằng đường bộ từ Hà Nội vào thành phố Hồ Chí Minh và đi dọc đường Hồ Chí Minh lịch sử để ghi lại những bức ảnh về một đất nước đã vượt qua cuộc chiến tranh lâu dài, gian khổ và đang có những biến đổi nhanh chóng.

Vào năm 2004, ông cho xuất bản bộ sưu tập ảnh thứ 2 Agent Orange (Chất độc da cam), miêu tả hình ảnh những nạn nhân chất độc da cam Việt Nam, gây xúc động đến nhiều người dân thế giới. Bằng những bức ảnh có hồn, Griffiths đã ghi lại hình ảnh em bé, bà mẹ, người cha tại những vùng chịu hậu quả nặng nề của chất độc da cam - những nạn nhân chất độc da cam đang phải vật lộn, chống chỏi với những hậu quả nghiệt ngã của cuộc chiến tranh.

Cuốn sách còn có nhiều bức ảnh cảm động khác về các nạn nhân chất độc da cam, là bằng chứng thực tế, khó có thể chối cãi về tác động của độc chất dioxin đối với con người.

Bộ sưu tập ảnh “Vietnam Inc”.

Một năm sau, ông tiếp tục cho xuất bản bộ sưu tập ảnh Vietnam At Peace (Việt Nam trong hòa bình) với 300 bức ảnh đen trắng. “Việt Nam trong hòa bình” không chỉ ghi lại những đổ vỡ, những vết thương do chiến tranh gây ra ở Việt Nam mà còn góp phần thể hiện cuộc sống tâm linh, văn hóa, niềm đau, nỗi buồn của người Việt.

Những anh hùng không còn chân tay, những trẻ em con lai, những doanh nhân nhiều nghị lực, những vấn đề kinh tế, xã hội hiện đại v.v... đã góp phần vẽ nên bức tranh nhiều chiều về một cộng đồng dân cư còn xa lạ với độc giả Mỹ.

Có thể nói “Việt Nam trong hòa bình” là cuốn biên niên sử bằng hình ảnh của đất nước Việt Nam, chú trọng nhiều hơn tới miền Nam Việt Nam sau chiến tranh, không ngừng phấn đấu, vươn lên khắc phục hậu quả, hàn gắn “vết thương chiến tranh kinh hoàng”.

Trong cuốn sách, ông đã ghi lại những bức hình đầy giá trị tư liệu về sự chuyển mình của một đất nước sau chiến tranh, những ngày đầu tiên khó khăn khi niềm vui chiến thắng nhanh chóng phải đối mặt với sự tàn phá nặng nề của cuộc chiến và bởi hậu quả của chính sách cấm vận từ Mỹ.

Các tác phẩm của Griffiths sau này được tập hợp và trưng bày trong cuộc triển lãm ở Mỹ có tên gọi “50 năm một cuộc chiến” (2005 và 2006), nói về chiến tranh Việt Nam. Vào cuối năm 1990, ông đã cho xuất bản tập sách ảnh Dark Odyssey, in những bức ảnh tuyệt đẹp của ông trong gần nửa thế kỷ cầm máy.

Với những cống hiến không mệt mỏi vì sự nghiệp ảnh báo chí, Philip Jones Griffiths đã trở thành Chủ tịch Hiệp hội Nhiếp ảnh Magnum trong 5 năm và kết thúc nhiệm kỳ vào năm 1985. Năm 2000, căn bệnh ung thư bắt đầu hành hạ ông.

Từ ung thư ruột, căn bệnh đã lan sang cột sống, gan rồi đến phổi. Các bác sĩ từng dự đoán ông sẽ không qua khỏi năm 2003, nhưng một điều kỳ diệu nào đó đã giúp ông sống đến tận bây giờ. Và cho đến ngày 18-3 vừa qua, Philip Jones Griffiths đã vĩnh viễn ra đi.

Chủ tịch hiện thời của Magnum, Stuart Franklin, nói về ông: “Griffiths đã làm phong phú cho cuộc sống của chúng ta bằng sự dũng cảm, cảm thông, niềm say mê, óc hài hước và sự từng trải của ông. Đối với nhiều người, ông là tấm gương đạo đức cho các phóng viên ảnh”.

Thanh Hằng tổng hợp

Các tin, bài viết khác

Chuyện đó đây

Quần áo làm từ máy in 3D

Theo hãng tin Sputnik, các chuyên gia của Trung tâm Kỹ thuật vật liệu sáng tạo và công nghệ ngành công nghiệp nhẹ thuộc Đại học Quốc gia Nga Kosygin đã tạo ra quần áo từ nhựa nhiệt dẻo polyurethane (tên kỹ thuật là TPU 92A-1) trên máy in 3D.

Chính trường thế giới