Đặc phái viên Tổng Thư ký LHQ tại khu vực Tây Phi ngày 25-1 cảnh báo cuộc khủng hoảng đang diễn ra tại Mali đang gây ảnh hưởng sâu rộng đến Tây Phi và vùng Sahel, làm trầm trọng thêm nguy cơ bất ổn đang gia tăng ở khu vực. Cuộc khủng hoảng Mali diễn ra từ đầu năm 2012 nhưng đến khi quân Pháp can thiệp trực tiếp vào nước này thì chiến sự Mali mới thu hút sự chú ý của dư luận vì những câu hỏi: mục đích của Pháp và liệu Pháp có sa lầy không?
Đoàn xe quân sự của Pháp trên đường tiến về phía Bắc Mali.
Chiến sự giằng co
Chiến dịch Mèo rừng của quân Pháp nhằm tiêu diệt lực lượng nổi dậy ở Mali gặp nhiều khó khăn do sức mạnh bất ngờ của quân nổi dậy. Hãng Reuters ngày 26-1 đưa tin quân đội Pháp và Mali trên đường tiến về Gao, căn cứ chủ chốt của phiến quân Hồi giáo ở miền Bắc, sau khi chiếm lại thị trấn Hombori cách Gao 200km về phía Tây. Một quan chức Mali cho biết, quân chính phủ đã chiếm lại thị trấn Hombori mà không vấp phải sự chống cự nào bởi phiến quân Hồi giáo đã rút chạy khỏi thị trấn này trước đó. Theo Đài Tiếng nói Mali, người dân tại Hombori đã đổ ra đường chào đón quân chính phủ tiến vào thị trấn.
Thế nhưng, theo các nguồn tin ngày 25-1, các tay súng Hồi giáo đã dùng thuốc nổ cho nổ tung cây cầu chiến lược Tassiga, gần biên giới Niger và nối với Gao, một trong những thị trấn trọng yếu ở miền Bắc Mali bị các phần tử cực đoan chiếm giữ. Các nguồn tin cho hay đây là lần đầu tiên phiến quân dùng thuốc nổ có sức công phá lớn.
Hơn 2.000 binh sĩ CH Chad và 500 lính Niger sẽ được triển khai tại Ouallam nằm trong lãnh thổ Niger, gần biên giới Mali để mở mặt trận thứ hai đối phó các phiến quân Hồi giáo Gao cùng với Timbuktu và Kidal là những thị trấn nằm dưới sự chiếm đóng của phiến quân Mali.
Đâm lao phải theo lao
Viện Quốc tế về nghiên cứu chiến lược (IISS) nhận định Pháp có thể sẽ phải duy trì lực lượng thường trực ở Mali lâu hơn dự kiến. Paris hy vọng chiến dịch trên không và trên bộ sẽ nhanh chóng kết thúc trong một thời gian nhất định. Tuy nhiên, mong muốn này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhất là khả năng tác chiến và thông tin tình báo. Tiềm lực của quân nổi dậy rất khó xác định và có thể có quy mô lớn hơn nhiều so với lực lượng mà Pháp đang triển khai. Khả năng cơ động nhờ am hiểu địa hình và được trang bị vũ khí hiện đại cũng là thế mạnh của quân nổi dậy. Chiến tranh du kích ngay trong lòng đô thị có thể đẩy binh lính Pháp vào tình trạng báo động cao. Dường như các nhóm nổi dậy đã chấp nhận lời thách đấu trong cuộc đua về thời gian. Họ sẽ tìm mọi cách chiếm thêm nhiều vùng lãnh thổ và tiêu diệt quân chính phủ Mali trước khi Pháp kịp định hình và sẵn sàng nhập cuộc chơi.
Đưa quân vào Mali theo đề nghị của Tổng thống Mali nhưng Pháp sẽ phải đối mặt với nguy cơ bị chỉ trích là xâm lược và an ninh nội địa bị đe dọa. Vì thế, Paris không hề muốn đơn thương, độc mã trong chiến dịch quân sự mà họ tiên phong này. Hiện Pháp đang thuyết phục các nước châu Âu và vùng Vịnh đóng góp quân, vũ khí và tài chính. Tuy nhiên, cho đến nay, những lời hứa mới chỉ dừng lại ở việc chia sẻ tin tức tình báo, không vận... Hiện mới chỉ có Nigieria đóng góp một đại đội và Togo gửi 250 quân. Trong khi đó, các đồng minh phương Tây của Pháp chỉ hỗ trợ Pháp trong chuyển binh hay huấn luyện quân đội Mali. Chỉ có Anh đã điều một máy bay gián điệp Sentinel R-1 tới Mali để tham gia chiến dịch quân sự của Pháp. Các nhà phân tích cho rằng với động thái này, Anh có thể sẽ mở rộng sự can dự vào Mali trong một vài tuần hoặc vài tháng tới.
Chắc hẳn đây là một tiến trình lâu dài, không thể diễn ra “một sớm, một chiều”. Do đó, nếu không nhanh chóng tìm ra lời giải về chiến lược, Pháp có thể lâm vào tình trạng sa lầy ở Mali khi “đâm lao phải theo lao”.
Đỗ Cao (tổng hợp)
