Theo Reuters, điện ngày càng thay thế nhiên liệu hóa thạch trong giao thông, công nghiệp, tòa nhà và nhiều hoạt động kinh tế khác.
Phát biểu tại Seoul (Hàn Quốc) ngày 17-9, Tổng giám đốc Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA) Fatih Birol cho biết, nhu cầu điện toàn cầu đang tăng nhanh gấp 3 lần nhu cầu năng lượng nói chung. 61% tổng vốn đầu tư năng lượng toàn cầu trong năm 2026 được dành cho điện, so với 39% cho nhiên liệu hóa thạch.
Con số này cho thấy sự thay đổi đáng kể trong cấu trúc đầu tư năng lượng. Trong báo cáo về điện năm 2026, IEA cho biết tổng đầu tư năng lượng toàn cầu năm nay dự kiến đạt mức kỷ lục 3.400 tỷ USD, trong đó khoảng 2.200 tỷ USD dành cho năng lượng tái tạo, điện hạt nhân, lưới điện, lưu trữ, nhiên liệu phát thải thấp, hiệu quả năng lượng và điện hóa.
Chi tiêu liên quan đến điện hiện chiếm gần 60% tổng đầu tư năng lượng toàn cầu. Sự thay đổi này xuất phát từ nhiều nguồn nhu cầu mới. Xe điện ngày càng phổ biến, các trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo tiêu thụ lượng điện lớn, trong khi nhu cầu làm mát tăng nhanh tại các nước có khí hậu nóng. Châu Á nằm ở trung tâm của xu hướng này. Trung Quốc dự kiến chiếm gần một nửa mức tăng nhu cầu điện toàn cầu trong 5 năm tới.
Tại Đông Nam Á, nhu cầu điện của khu vực đã tăng trung bình 6%/năm từ năm 2015, so với mức tăng 4% của tổng nhu cầu năng lượng. Tốc độ điện hóa nhanh đang đặt ra một vấn đề khác, đó là các nền kinh tế còn phải đưa điện đến đúng nơi và đúng thời điểm với chi phí chấp nhận được.
IEA cho biết chi phí vốn tại nhiều nước Đông Nam Á cao gấp khoảng 2 lần các nền kinh tế phát triển và Trung Quốc, làm giảm hiệu quả các dự án cần vốn lớn như điện mặt trời, điện gió, lưới truyền tải và hệ thống lưu trữ. Hạ tầng truyền tải yếu cũng khiến nhà đầu tư e ngại.
Thách thức là phải giữ giá điện đủ thấp, ổn định để người dân và doanh nghiệp chuyển sang dùng điện, trong khi doanh nghiệp cần mức giá đủ để thu hồi vốn đầu tư vào nguồn điện sạch và lưới điện. Trong khi đó, IEA cho biết giá điện sinh hoạt tại nhiều nước đã tăng nhanh hơn thu nhập từ năm 2019.
Trước sức ép này, Hàn Quốc và IEA ngày 17-9 khởi động sáng kiến RISE ASIA, hướng tới nâng tỷ lệ điện hóa tại châu Á lên 35% vào năm 2035. Theo hãng tin Yonhap (Hàn Quốc), RISE ASIA không chỉ tập trung vào việc tăng tỷ trọng điện trong tiêu thụ năng lượng.
Bộ Khí hậu, Năng lượng và Môi trường Hàn Quốc cho biết, sáng kiến kết hợp nhiều nội dung gồm bảo đảm nguồn cung năng lượng và tài nguyên, ổn định hệ thống điện, thúc đẩy năng lượng tái tạo và điện hóa, đồng thời tăng khả năng chống chịu của hệ thống điện trước các rủi ro.
IEA sẽ phối hợp với Hàn Quốc hỗ trợ các nước trong khu vực đánh giá hệ thống năng lượng, xác định những điểm dễ tổn thương và tìm kiếm các dự án ưu tiên về năng lượng sạch, điện hóa và hạ tầng điện.
