Cơ cấu lại để DNNN mạnh hơn

Thủ tướng vừa ban hành Quyết định số 360/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước (DNNN), trọng tâm là tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước giai đoạn 2021-2025”. 

Trao đổi với PV Báo SGGP, ông Đặng Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp, Bộ Tài chính, cho biết, đề án đã khẳng định, việc cơ cấu lại DNNN là tổng thể các giải pháp như: cổ phần hóa, thoái vốn, các giải pháp nâng cao hiệu quả, sắp xếp lại DNNN, cho phá sản những DNNN làm ăn thua lỗ kéo dài không vực dậy được...

Cơ cấu lại để DNNN mạnh hơn ảnh 1

Ông Đặng Quyết Tiến

Phóng viên: Ông có thể nói rõ hơn về việc cơ cấu lại DNNN lần này?

Ông ĐẶNG QUYẾT TIẾN: Thời gian qua, nhiều người coi DNNN như những “đứa con hư”, cứ nhìn DNNN là chỉ thấy thua lỗ, yếu kém, sai phạm, vi phạm pháp luật. Cách nhìn này cũng khiến nhiều lãnh đạo DNNN tự ti, không muốn làm. Tuy nhiên, vừa qua, khi dịch bệnh xảy ra, chúng ta thấy, khu vực DNNN vẫn thể hiện rõ là trụ cột của nền kinh tế. Do đó, đề án tái cơ cấu lần này tiếp tục khẳng định DNNN đóng vai trò trụ cột, có vị trí rất quan trọng trong việc ổn định kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh…

Nếu trước đây chúng ta coi cổ phần hóa và thoái vốn là bán bớt vốn nhà nước đi, thu tiền về, chuyển đổi hết để thu gọn DNNN lại, lần này, thu gọn DNNN là thu gọn có trọng tâm, trọng điểm, giữ lại những doanh nghiệp (DN) nòng cốt, kiên quyết thoái vốn những DN không thuộc trọng tâm, trọng điểm. Những DN được giữ lại thì sẽ có chính sách hỗ trợ để phát triển hơn, không để DNNN tự bươn chải.

Việc cơ cấu lại, cổ phần hóa DNNN sẽ có lộ trình, lựa chọn. Những DN đang hoạt động hiệu quả, tạo nhiều công ăn việc làm, đóng góp cho ngân sách vẫn là những trụ cột lớn cho các ngành nghề. Ví dụ như, các công ty lương thực đang góp phần quan trọng để đảm bảo cân đối cung cầu, an ninh lương thực thì sẽ có lộ trình chứ không phải rút vốn ngay. Điều này chúng ta đã rút ra từ bài học thí điểm cổ phần hóa Vinafood2. Cổ phần hóa xong, DN này đã không còn phát huy được vai trò là một công ty góp phần đảm bảo cung cầu lương thực ở phía Nam như trước. 

Tóm lại, mục tiêu của tái cơ cấu DNNN và cổ phần hóa lần này là tái cơ cấu thực chất, đúng bản chất chứ không phải là cổ phần hóa bằng mọi giá, tức là để sau cổ phần hóa, DN đó hoạt động tốt hơn. 

Như vậy sẽ liên quan đến đầu tư của Nhà nước, vì vậy, cũng sẽ phải sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan, thưa ông?

Đúng là Luật số 69/2014/QH13 cũng cần sửa đổi, bổ sung để phù hợp với Luật Đầu tư, Luật DN và các luật về kinh tế khác nhằm thể hiện rõ hơn vai trò đầu tư của Nhà nước. Ví dụ, Luật số 69/2014/QH13 đưa ra 4 lĩnh vực đầu tư nhưng lại bỏ một số lĩnh vực có vai trò trọng tâm, trọng điểm như ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước. Ngân hàng thương mại là khu vực cung cấp vốn cho DNNN, nền kinh tế và đây cũng là khu vực đảm bảo nhiệm vụ an ninh tiền tệ quốc gia. Ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước là DNNN và theo yêu cầu lớn mạnh thì Nhà nước phải đầu tư để họ phát triển mạnh hơn. 

Một điều khiến cho hoạt động của DNNN có những hạn chế, khó hoạt động là sự can thiệp của chủ sở hữu, chưa thực sự phân cấp, phân quyền. Đề án lần này có khắc phục được vấn đề này?

Đó cũng chính là một trong những điểm nhấn trong đề án lần này, là điểm đột phá và mới so với tái cơ cấu giai đoạn trước. Đó là chúng ta sẽ cải cách thể chế, hoàn thiện chính sách theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trao quyền chủ động hơn cho DN nhưng gắn với giám sát, kiểm tra, thanh tra, kiểm soát quyền lực. Trong đó, tách chức năng quản trị của DN, điều hành của DN với chức năng quản lý của chủ sở hữu. 

Hiện nay, chủ sở hữu vẫn can thiệp vào hoạt động của DN, trong khi họ chỉ là chủ sở hữu vốn của Nhà nước tại DN, còn hoạt động sản xuất - kinh doanh của DN là thuộc về quản trị DN và do hội đồng thành viên, lãnh đạo DN quyết định. Chủ sở hữu vốn nhà nước là nhà đầu tư. Nhà đầu tư chỉ quan tâm đến hiệu quả đồng vốn bỏ ra, còn nếu can thiệp vào hoạt động sản xuất - kinh doanh của DN sẽ trở thành cản trở. 

Theo ông, cơ chế chính sách sẽ có những thay đổi gì để cổ phần hóa nhanh hơn, DNNN mạnh hơn? 

Đây là một trong những quyết tâm của Chính phủ, và cũng là trọng tâm, trọng điểm mà Trung ương đã nêu ra. Trước hết, theo tôi là phải phát triển DN theo chuỗi, phát triển DNNN có vai trò dẫn dắt và phải tạo ra hệ sinh thái, môi trường để các thành phần kinh tế phát triển, trong đó có DNNN. Làm được như vậy thì sẽ tăng năng lực cạnh tranh của khu vực DN Việt Nam, từ đó DN tiếp cận được chuỗi sản xuất của các DN xuyên quốc gia, DN FDI. Thứ hai là phải có cơ chế để DNNN đi đầu về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sử dụng năng lượng tiết kiệm, tăng trưởng xanh.

Trong hội nghị Thủ tướng với DNNN ngày 24-3, các DN đã đề cập đến vấn đề tiền lương trong DNNN. Với cơ chế tiền lương hiện nay, DNNN không những không thu hút được người tài mà nhiều nguy cơ mất đi người giỏi. Vấn đề này tới đây có thay đổi gì không, thưa ông?

Để DNNN mạnh hơn thì cơ chế chính sách về tiền lương sẽ phải thay đổi theo hướng: người lao động hưởng lương theo năng suất, tiền lương tăng theo tốc độ tăng năng suất lao động; người quản lý hưởng theo hiệu quả quản lý. Vấn đề tiền lương đã được nêu lên từ lâu và lần này tiếp tục được đưa vào đề án để từ đó Bộ LĐTB-XH nghiên cứu, đưa ra cơ chế tiền lương phù hợp với kinh tế thị trường, gắn với hiệu quả của DN. Bộ LĐTB-XH vừa thí điểm cơ chế tiền lương ở Viettel, VNPT… dựa trên kết quả kinh doanh và năng suất lao động, thoát ly khỏi thang bảng lương cứng trước đây. Kết quả cho thấy đội ngũ cán bộ ở các DN này rất trách nhiệm với công việc.

Trong giai đoạn này, theo tôi, phải xây dựng nghị định thay thế nghị định trước đây theo hướng DN làm ăn hiệu quả thì lãnh đạo DN, người lao động có đồng lương xứng đáng. DN thua lỗ, yếu kém thì phải chịu lương thấp, theo đúng tình hình hoạt động của DN.

Lợi ích nhóm, “sân sau” là một vấn đề gây nên nhiều những yếu kém trong DNNN giai đoạn vừa qua. Chúng ta cần làm gì để triệt tiêu lợi ích nhóm, để DNNN không còn là “sân sau”?

Đó là phải tuân thủ quy trình quản trị minh bạch; nâng cao trách nhiệm giải trình. Khi có mô hình và quy trình quản trị phù hợp với thông lệ quốc tế thì bất cứ quyết sách gì của ban lãnh đạo cũng phải được công khai, ít nhất là công khai trước cổ đông, chủ sở hữu và người lao động. Bộ KH-ĐT, Bộ Tài chính sẽ xây dựng những nguyên tắc quản trị theo thông lệ quốc tế của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) để các DNNN tham khảo, đối chiếu xây dựng quản trị riêng cho DN mình, bảo đảm nguyên tắc chung. Việc này cũng sẽ giúp cho việc theo dõi, so sánh, đánh giá, kiểm tra DN sau này hoạt động có tốt hay không.

Đọc nhiều nhất

Dây chuyền sản xuất của Công ty CP công nghiệp hỗ trợ Minh Nguyên (Khu Công nghệ cao TPHCM). Ảnh: HOÀNG HÙNG

Khơi thông dòng vốn hỗ trợ doanh nghiệp

Việt Nam đang kiểm soát lạm phát khá tốt khi lạm phát bình quân năm 2022 chỉ ở mức 3,15% và năm nay, Chính phủ đặt mục tiêu kiểm soát lạm phát ở mức 4,5%. Thế nhưng, lãi suất cho vay của các ngân hàng đang ở mức cao sẽ thách thức mục tiêu kiểm soát lạm phát, cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ngân hàng - Chứng khoán

Địa ốc

Nông nghiệp

Rốt ráo chống khai thác hải sản bất hợp pháp

Những ngày đầu năm Quý Mão, ngư dân nhiều tỉnh thành đã vươn khơi và trúng đậm nhiều mẻ cá. Tuy nhiên, bắt đầu mùa đánh bắt đầu năm, chính quyền các địa phương đã rốt ráo chỉ đạo chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Đầu tư

Nhiều doanh nghiệp lớn xin đầu tư vào Khánh Hòa

Thông qua tiếp xúc các nhà đầu tư, Ban Quản lý Khu kinh tế Vân Phong nắm bắt nhu cầu của các nhà đầu tư để nghiên cứu trong quá trình lập quy hoạch phân khu các khu chức năng tại đây và các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.

Du lịch

Du lịch Tu Mơ Rông chờ “đại bàng” đánh thức

Dù chưa có tên trong bản đồ du lịch Tây Nguyên nhưng Tu Mơ Rông lại sở hữu nhiều cảnh quan thiên nhiên đẹp mê hồn, đủ sức làm du khách mê mệt. Đó là những con thác hùng vĩ với nhiều vệ tinh bao quanh như quần thể rừng nguyên sinh, những cánh đồng cỏ miên man, đồi săn mây ngút ngàn và hệ thống ruộng bậc thang uốn lượn. Nơi đây cũng sở hữu vườn Sâm Ngọc linh lớn nhất thế giới, trở thành sản phẩm du lịch không nơi nào có được.

Thông tin kinh tế

Vietjet chào đón những hành khách đầu tiên từ thành phố Almaty (Kazakhstan) đến vùng biển xinh đẹp tại Nha Trang

Lợi nhuận công ty mẹ đạt hơn 900 tỷ đồng, Vietjet đi đầu mở mạng bay quốc tế, thúc đẩy du lịch, đầu tư

Trong năm 2022, Vietjet vận chuyển 20,5 triệu lượt khách trên 116.000 chuyến bay, vận tải hành khách nội địa tăng trưởng 20% so với 2019. Số lượt khách nội địa trong quý 4-2022 tăng hơn 7 lần so với cùng kỳ năm 2021, cao hơn giai đoạn trước dịch Covid-19, trong đó hành khách nội địa tăng 24%.
VietinBank tiếp tục có sự tăng trưởng tích cực trong hoạt động kinh doanh

VietinBank: Chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ, chuyển dịch kênh số

Theo Báo cáo tài chính quý IV/2022 của VietinBank, lãi thuần từ hoạt động dịch vụ năm 2022 tăng 22,8% so với năm trước. Kết quả đạt được do Ngân hàng đã tích cực triển khai các giải pháp đồng bộ thúc đẩy công tác bán đi đôi với nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng đa dạng, toàn diện các nhu cầu dịch vụ tài chính của khách hàng…
Sẵn sàng phương án vận hành ổn định, an toàn hệ thống điện trong Tết Quý Mão

Sẵn sàng phương án vận hành ổn định, an toàn hệ thống điện trong Tết Quý Mão

Dự báo trong những ngày Tết Nguyên đán Quý Mãi 2023, mức tiêu thụ điện sẽ thấp hơn nhiều so với ngày thường, trong khi tổng công suất lắp đặt của nguồn năng lượng tái tạo (21.000MW) đã cao hơn nhiều công suất tiêu thụ của toàn hệ thống. Do đó, khi phụ tải xuống quá thấp, bắt buộc phải giảm công suất huy động từ các loại nguồn…
Ông Đào Xuân Dinh, Đồng sáng lập - Chủ tịch Merap và TS Itsuo Hama, Chủ tịch Lion Nhật Bản

Merap và Lion hợp tác chiến lược nâng tầm thương hiệu dược phẩm Việt Nam

Ngày 16-1, tại Nhật Bản, Công ty Merap và Lion Corporation Nhật Bản đã ký kết Thỏa thuận Hợp tác Chiến lược - Nâng tầm thương hiệu. Sự kiện này càng có ý nghĩa trong bối cảnh năm 2023, Merap đặt mục tiêu trở thành công ty chăm sóc sức khỏe tiên tiến cũng như năm đánh dấu chặng đường 50 năm phát triển quan hệ hợp tác ngoại giao giữa Nhật Bản và Việt Nam.