Ưu tiên lĩnh vực có nhu cầu, từng bước làm chủ công nghệ
Bà Nguyễn Thị Hải Hằng, Phó Chủ tịch Liên minh Kinh tế tầm thấp, nhận định việc làm chủ ngay công nghệ lõi là thách thức lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Vì vậy, cần ưu tiên những lĩnh vực có nhu cầu thực tế như nông nghiệp chính xác, giám sát hạ tầng, logistics và y tế, qua đó tạo thị trường, tích lũy năng lực và từng bước nâng tỷ lệ làm chủ công nghệ.
Theo bà Nguyễn Thị Hải Hằng, một số doanh nghiệp Việt đã tự nghiên cứu, thương mại hóa thành công linh kiện quan trọng như bộ điều khiển bay (flight controller). Tuy nhiên, để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp cần chính sách hỗ trợ nghiên cứu, phát triển và hợp tác quốc tế nhằm tiếp cận công nghệ tiên tiến.
Dẫn chứng hiệu quả ứng dụng thực tế, bà Bùi Minh Phương, Phó Giám đốc Viện Phát triển Không gian tầm thấp, cho biết tại đồng bằng sông Cửu Long, hơn 3.000 thiết bị bay không người lái (UAV) đã được người dân đưa vào phục vụ sản xuất nông nghiệp, từ gieo hạt, tưới tiêu đến phun thuốc bảo vệ thực vật. Đây là cơ sở để mở rộng ứng dụng UAV sang những lĩnh vực có nhu cầu lớn.
Đặt hàng dịch vụ công để thúc đẩy thương mại hóa
Ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số, Bộ KH-CN, nhấn mạnh cần phân biệt giữa thử nghiệm bay thành công và thương mại hóa thành công. Một mô hình kinh doanh khả thi phải đáp ứng 3 điều kiện: có thị trường và khách hàng sẵn sàng trả tiền; bảo đảm vận hành an toàn; có khả năng mở rộng quy mô mà không phải thiết kế lại toàn bộ hạ tầng, công nghệ.
Theo thông tin tại phiên thảo luận, thị trường dịch vụ UAV toàn cầu được dự báo đạt khoảng 28 tỷ USD. Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 vận hành 3 khu thử nghiệm bay cấp quốc gia, làm chủ 30%-40% các dòng thiết bị chủ lực. Đến năm 2045, kinh tế tầm thấp phấn đấu đóng góp khoảng 1,5% GDP, tỷ lệ nội địa hóa đạt trên 85%.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Nguyễn Văn Thuật đề xuất mở rộng Liên minh Kinh tế tầm thấp, tăng kết nối giữa doanh nghiệp với trường đại học, viện nghiên cứu nhằm hình thành chuỗi giá trị trong nước.
Ông Nguyễn Văn Thuật kiến nghị Nhà nước đóng vai trò tạo lập thị trường thông qua đặt hàng các dịch vụ công ích sử dụng UAV, như giám sát giao thông, cảnh báo cháy rừng, cứu hộ, cứu nạn. Đây sẽ là nguồn cầu ban đầu giúp doanh nghiệp có điều kiện hoàn thiện sản phẩm, kiểm chứng hiệu quả vận hành và từng bước thương mại hóa công nghệ.
Theo các chuyên gia, phát triển kinh tế tầm thấp không chỉ đòi hỏi năng lực nghiên cứu, chế tạo mà còn cần khung pháp lý phù hợp, môi trường thử nghiệm an toàn và thị trường đủ lớn. Sự tham gia của Nhà nước trong giai đoạn đầu sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
