Đà Nẵng xếp hạng Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn là di tích hỗn hợp cấp thành phố

Ngày 19-11, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi ký Quyết định số 5311/QĐ-UBND xếp hạng Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn (phường Hải Vân, TP Đà Nẵng) là di tích hỗn hợp cấp thành phố.

Chứng tích quân sự phòng thủ cửa ngõ phía Bắc vịnh Đà Nẵng

Theo Sở VH-TT-DL TP Đà Nẵng, đây là hai di tích đầu tiên trên địa bàn thành phố được xếp hạng theo loại hình di tích hỗn hợp kể từ khi Luật Di sản văn hóa năm 2024 chính thức có hiệu lực. UBND phường Hải Vân được giao trực tiếp thực hiện công tác quản lý, bảo vệ di tích theo đúng quy định pháp luật.

Screenshot 2026-09-11 131218.png
Trạm Nam Chơn nhìn từ vệ tinh Google map

Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn là hai công trình quân sự tiêu biểu thuộc hệ thống phòng thủ ven biển Đà Nẵng dưới triều Nguyễn, được xây dựng và hoàn thiện trong giai đoạn từ thế kỷ XVII đến giữa thế kỷ XIX. Với vị trí chiến lược án ngữ tuyến đường thiên lý Bắc – Nam và cửa ngõ phía Bắc vịnh Đà Nẵng, hai công trình giữ vai trò mắt xích quan trọng trong mạng lưới phòng thủ liên hoàn bảo vệ kinh đô Huế cùng vùng duyên hải miền Trung.

Vòng thành trong, hào, vòng thành ngoài (quách) được phát lộ sau khi khai quật khảo cổ khẩn cấp - Lê Văn Phúc.jpg
Thành và hào của Trạm Nam Chơn được khai quật. Ảnh: NGUYÊN KHÔI

Trong cuộc kháng chiến chống liên quân Pháp – Tây Ban Nha (1858–1860), khu vực này từng ghi dấu những trận giao tranh quyết liệt của quân và dân ta (tiêu biểu là trận Chân Sảng ngày 18-11-1859). Bên cạnh giá trị kiến trúc quân sự triều Nguyễn, hai công trình còn là biểu tượng lịch sử phản ánh tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc.

Hành trình "đánh thức" quần thể di tích ngủ quên dưới chân đèo Hải Vân

Nằm dưới chân núi Hải Vân, cách trung tâm hành chính Đà Nẵng 21,5km về phía Tây Bắc, suốt nhiều thập niên, hai di tích gần như bị lãng quên.

Đầu năm 2025, một viên đạn kim loại đường kính 16,5cm, nặng gần 14kg lộ ra từ bờ sạt lở phía Đông Trạm Nam Chơn đã hé mở những manh mối quan trọng.

IMG_7595.JPG
Bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, đi kiểm tra hiện trường Trạm Nam Chơn và Đồn Chơn Sảng

Trước đó, Báo Sài Gòn Giải Phóng số ra ngày 27-9-2026 cũng đăng tải bài viết "Đánh thức di tích dưới chân đèo Hải Vân", phản ánh giá trị lịch sử đặc biệt và quá trình phát lộ hai công trình này.

Thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố, từ ngày 25-5-2026, Sở VH-TT-DL đã tổ chức khai quật khảo cổ khẩn cấp tại hai địa điểm với tổng diện tích 600m² (gồm 300m² tại Trạm Nam Chơn và 300m² tại Đồn Chơn Sảng) trong thời gian 45 ngày. Sau quá trình phát quang, đào thám sát, một quần thể kiến trúc gần như nguyên vẹn dần hiện ra với tường thành (vòng thành trong, hào, vòng thành ngoài), các cấp kè đá giật cấp, dấu tích cổng ra vào lát gạch ngói, bậc thang đá cạnh Tây – Nam cùng hai trạm gác hình xoáy ốc tại Đồn Chơn Sảng.

Hiện trạng phát hiện di tích hố 26.NC.H2 - góc Bắc - Phạm Văn Triệu.jpg
Phát lộ một góc của Trạm Nam Chơn. Ảnh: PHẠM VĂN TRIỆU

Về di vật, các nhà khảo cổ thu thập tổng cộng 904 hiện vật tại Trạm Nam Chơn có niên đại trải dài từ thời Trần đến thời Nguyễn, gồm gạch xây, đồ sành, gốm hoa lam, gốm men trắng, gốm vẽ màu có nguồn gốc Việt Nam, Trung Quốc và châu Âu. Riêng tại Đồn Chơn Sảng phát hiện một phù điêu đá sa thạch tạc hình vị thần ngồi thiền, được nhận định có thể thuộc văn hóa Chămpa với niên đại sớm hơn nhiều thế kỷ so với chính di tích.

Trong thời gian tới, ngành văn hóa thành phố sẽ tiếp tục phối hợp với Viện Khảo cổ học và UBND phường Hải Vân nghiên cứu chuyên sâu kết quả khai quật, đồng thời đề xuất phương án bảo tồn bền vững và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của cụm di tích này.

Tin cùng chuyên mục