Dâng sao giải hạn - không thay đổi được vận hạn

SGGP
Một vài năm trở lại đây, trong những ngày đầu năm mới nở rộ hiện tượng người người, nhà nhà đi làm lễ dâng sao giải hạn tại các đền, chùa... với kỳ vọng sẽ tiêu tan mọi khó khăn, vấn nạn trong năm. Việc dâng sao giải hạn có thực có ý nghĩa và khả năng kỳ diệu như vậy hay không? Giáo sư Trần Lâm Biền - nhà nghiên cứu dân gian - đã chia sẻ với phóng viên Báo SGGP xung quanh vấn đề này. 

Nâng cao dân trí để hạn chế hiện tượng dâng sao giải hạn (trong ảnh: Người dân đến chùa lễ Phật trong không khí thành kính, trang nghiêm. Ảnh: MINH THANH

Nâng cao dân trí để hạn chế hiện tượng dâng sao giải hạn (trong ảnh: Người dân đến chùa lễ Phật trong không khí thành kính, trang nghiêm. Ảnh: MINH THANH

* PHÓNG VIÊN: Theo giáo sư, việc dâng sao giải hạn có nguồn gốc thuần Việt hay là một tín ngưỡng du nhập. Việc dâng sao giải hạn có ý nghĩa như thế nào?

- Giáo sư TRẦN LÂM BIỀN: Dâng sao giải hạn, vấn đề gắn với sao trời là đi với vùng của cư dân quan tâm tới chiêm tinh học mà khởi đầu là ở vùng Trung Cận Đông, rồi lan tỏa khắp nơi. Các nhà chiêm tinh nhận thấy rằng ở trên bầu trời có một số ngôi sao chủ, mỗi lúc nó khác nhau, có trật tự khác nhau.

Người ta nghĩ tới, con người sinh ra vào giờ khác nhau, thời khắc khác nhau thì bị chi phối bởi các ngôi sao đó. Rồi họ cho rằng những ngôi sao ấy sẽ chi phối những số phận...

Đi xa dần khỏi trung tâm của vấn đề thì quan niệm cứ ngày càng méo mó đi. Vì nghĩ là sao trời ảnh hưởng đến số phận nên người ta muốn dâng sao giải hạn. Nói đơn giản là hành vi dâng sao giải hạn là cách “nịnh hót” các tinh tú trên trời để tránh tai họa.

Ở những năm 80-90 của thế kỷ 20, việc dâng sao giải hạn chỉ xuất hiện ở các đền, quán. Thực sự, đi dâng sao giải hạn thuộc lĩnh vực của đạo giáo, thuộc những con người tín ngưỡng dân gian chứ không thuộc tôn giáo, không thuộc đạo Phật. Không có tôn giáo nào dính đến dâng sao giải hạn.

* Điều gì dẫn đến hiện tượng người người, nhà nhà làm lễ dâng sao giải hạn như hiện nay, thưa giáo sư?

- Theo tôi nguyên nhân một phần là do thiếu hiểu biết. Trí tuệ phát triển mạnh, tự nhiên sẽ giảm bớt những sai lầm về nhận thức. Tất cả mọi sự ấy, không có trí tuệ thì tâm không vững. Tâm không được trí tuệ làm bệ đỡ thì tâm ấy càng phát triển thì càng dễ dẫn đến mê tín dị đoan.

Thêm nữa, khi con người thiếu sự rèn luyện về tư tưởng thì dễ bị hụt hẫng tinh thần. Chính sự hụt hẫng tinh thần ấy, đa số nảy sinh khi điều kiện vật chất ngày càng phát triển, đầy đủ. Nếu không có tinh thần giữ cân bằng, bị hụt hẫng, thì sự hụt hẫng dễ đi tìm sự cân bằng, theo đó dễ bị lừa bịp.

Người dân đi cúng sao giải hạn ngày càng đông có thể do sự hiểu biết, giác ngộ về đạo Phật chưa cao. Bên cạnh đó là sự tuyên truyền thiếu tử tế, có chủ đích của những kẻ lợi dụng... 

* Việc dâng sao giải hạn liệu có thể tránh được vận hạn như mọi người thường suy nghĩ khi thực hiện hành vi này?

- Có dâng đến ngàn lần, vạn lần, triệu lần đi chăng nữa thì các ngôi sao vẫn vận động như thế, không thay đổi. Và vì thế, không thể ảnh hưởng đến số phận của con người. Làm sao dâng sao giải hạn được? Theo tôi, vấn đề đầu tiên ảnh hưởng đến số phận con người là do chính người đó tạo nên.

Ở đây có khía cạnh nhân quả - sống như thế nào thì có kết cục tương ứng. Thứ hai là do môi trường sống, cách quan hệ, ứng xử trong cuộc sống. Thay vì dâng sao giải hạn thì không gì tốt hơn bằng việc hãy ứng xử tốt với tất cả mọi người, quan tâm tới thiện tâm, ứng xử tốt với mình, xây dựng cho mình nhận thức, đạo đức đúng truyền thống thì tự nhiên tinh thần thanh thản. Phải xây dựng lối sống lành mạnh, lành mạnh trong cả nền tảng vật chất cũng như tinh thần thì cuộc sống sẽ tốt hơn.

Việc dâng sao giải hạn đầu năm theo tôi là có liên quan tới những kẻ hoạt đầu tôn giáo tín ngưỡng - có thể hiểu là những kẻ “buôn thần bán thánh”. Vì cái lợi cá nhân ấy đã tuyên truyền sai, làm mọi việc trở nên sai lệch theo hướng có lợi cho họ. Hiện tượng dâng sao giải hạn không được ghi nhận dưới bàn thờ Phật. Nếu nhà chùa đi đúng theo tinh thần của đạo Phật, không làm chuyện đó, thì sao lại thực hiện việc dâng sao. Chính là có người lợi dụng biến cửa chùa thành cửa đền, mang tính chất đạo giáo, yếu tố phù thủy... Vấn nạn chúng ta cần phải đấu tranh chính là hiện tượng dâng sao giải hạn tại cửa Phật, ở các chùa.\

* Dưới góc nhìn của nhà văn hóa, theo giáo sư, làm thế nào để tệ nạn này không tiếp tục bùng nổ?

- Nếu hành vi này gây ra mất trật tự giao thông, trật tự xã hội thì những đơn vị chức năng như công an giao thông, chính quyền địa phương… phải giải quyết. Còn ảnh hưởng tới vấn đề tư tưởng, nhận thức thì các cơ quan chức năng có bộ phận tôn giáo, tín ngưỡng mang tính chất chính quyền, ngành văn hóa và đặc biệt là các cơ quan truyền thông phải tìm hiểu, nêu thực chất vấn đề để nâng cao dân trí.

Dù sao trong sự phát triển bao giờ cũng có sự khủng hoảng phát triển. Tuy nhiên, hiện tượng này sẽ tiêu vong khi kinh tế và dân trí được nâng cao. Đây là bài học được ghi nhận của nhiều cư dân trên thế giới.

* Xin cảm ơn giáo sư! 

MAI AN (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

19-1: Khai Hội Hoa xuân TPHCM  ​

19-1: Khai Hội Hoa xuân TPHCM ​

Năm nay, Hội Hoa xuân Canh Tý 2020 TPHCM diễn ra từ ngày 19-1-2020 đến hết ngày 30-1-2020 (nhằm ngày 25 tháng Chạp Kỷ Hợi đến hết mùng 6 Tết Canh Tý) tại Công viên Tao Đàn.

Phim

Âm nhạc

Đại nhạc hội đón chào năm mới

Với chủ đề “Quê hương mùa đoàn tụ”, chương trình đón giao thừa trên VTV năm nay sẽ là đại nhạc hội - một show nghệ thuật đỉnh cao, hội tụ các gương mặt danh tiếng nhất của Việt Nam trong và ngoài nước, thể hiện ý nghĩa lớn lao nhất của ngày tết truyền thống - sum họp bên gia đình, trở về với quê hương, đánh thức mối giao cảm nguồn cội.

Sân khấu

Kỳ vọng làn gió mới cho sân khấu

Ngày 13-1, tại Hà Nội, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX nhiệm kỳ 2019-2024 của Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam đã diễn ra với sự tham dự của hơn 400 đại biểu, đại diện cho 2.400 hội viên cả nước. 

Sách và cuộc sống

Doanh thu tại Đường sách TPHCM tiếp tục tăng

Trong buổi tổng kết năm 2019, đồng thời nhìn lại 4 năm hoạt động của Đường sách TPHCM, Giám đốc Công ty Đường sách TPHCM Lê Hoàng đã phấn khởi ví von rằng đường sách giống như “đất lành chim đậu”.

Sáng tác

Đêm xuân về ta mơ chuyện mai sau...

Thức dậy thôi em, mùa xuân về rồi đó
Những chồi xanh dâng lộc biếc cho đời
Thức dậy thôi em, mùa đông qua rồi đó
Gió xuân về từ xa thẳm biển khơi

Mỹ thuật

Nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo mở triển lãm cá nhân

Nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo lần đầu tiên mở một triển lãm nghệ thuật điêu khắc cá nhân với chủ đề “Chân dung nghệ sĩ - nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo” tại số 1, đường Thanh Niên, Hà Nội.