Nhiều vi phạm trong thu học phí và quản lý tài chính
Theo kết luận thanh tra, trong giai đoạn trên, VNU có một số vi phạm hành chính liên quan thu học phí các chương trình đào tạo chưa đạt chuẩn.
Cụ thể, Trường Quản trị Kinh doanh ban hành quyết định quy định mức thu và tổ chức thu học phí năm học 2023-2024 đối với 8 chương trình đào tạo chưa đạt kiểm định chất lượng, chưa ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật; với 6 - 7 triệu đồng/tháng đối với cử nhân, từ 6,75 - 7,5 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và 11 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ là trái quy định.
Ngoài ra, mức thu học phí năm học 2023-2024 của cơ sở giáo dục trên (hơn 3,1 triệu đồng/tháng đối với cử nhân, hơn 4,6 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và hơn 7,8 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ) là vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục.
Cũng theo kết luận thanh tra, Trường Đại học Kinh tế quy định và thực tế đã thu học phí hệ văn bằng 2 năm học 2021-2022 các ngành kinh tế ở mức 450.000 đồng/tín chỉ là trái với quy định (mức thu đúng 360.000 đồng/tín chỉ). Tương tự, Trường Đại học Giáo dục thu 470.000 đồng/tín chỉ học phí văn bằng 2 các ngành đào tạo giáo viên là trái quy định (mức thu đúng 303.000 đồng/tín chỉ).
Cơ quan thanh tra còn phát hiện 8 đơn vị giáo dục thuộc VNU chưa trích lập đủ 8% từ nguồn thu học phí để làm quỹ học bổng khuyến khích học tập cho học sinh, sinh viên theo quy định. Tổng số tiền 8 trường phải trích lập quỹ học bổng là hơn 332 tỷ đồng, nhưng thực tế các đơn vị mới trích lập gần 238 tỷ đồng.
Giai đoạn này, có 3 trường sử dụng quỹ học bổng khuyến khích học tập để chi cho các nội dung của quỹ khác: Trường Khoa học liên hành và nghệ thuật chi hơn 1,5 tỷ đồng; Trường Quản trị Kinh doanh chi hơn 700 triệu đồng và Trường Đại học Công nghệ chi gần 600 triệu đồng.
Cùng với đó, Giám đốc VNU không phê duyệt đề án tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý; đồng thời cho phép Trường Đại học Y Dược thành lập 2 đơn vị sự nghiệp công lập khi chưa đủ số lượng tối thiểu 15 người làm việc theo quy định.
Về tuyển sinh và ngân sách, có 6/8 trường thuộc VNU tuyển sinh vượt số lượng chỉ tiêu trình độ đại học do Bộ GD-ĐT giao hoặc vượt chỉ tiêu trình độ đại học, thạc sĩ do VNU phê duyệt.
VNU cũng phê duyệt không đúng mức độ tự chủ tài chính của các đơn vị giai đoạn 2021-2023 và 2023-2025. Điều này dẫn đến việc giao kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước giai đoạn 2021-2024 cho một số đơn vị thành viên, trực thuộc sai quy định và cao hơn mức cho phép, với số tiền tạm tính hơn 215,6 tỷ đồng.
Yêu cầu thu hồi tiền và tài sản
Kết luận thanh tra nêu rõ, qua quá trình thanh tra trực tiếp, đoàn thanh tra đã chỉ ra các vi phạm, tồn tại và hạn chế nêu trên. VNU cùng các đơn vị thành viên, trực thuộc đã chủ động chấn chỉnh, khắc phục việc ban hành quy định về quản lý chương trình, nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo cấp đại học quốc gia.
VNU yêu cầu các đơn vị liên quan chấm dứt sử dụng nguồn kinh phí trích chuyển để trích lập các quỹ và sử dụng không đúng quy định; điều chỉnh, thu hồi và hoàn trả kinh phí về VNU. Tính đến ngày 31-7-2026, các đơn vị đã thu hồi khoản tiền chi trùng và nộp về VNU 8,1 tỷ đồng.
Trước những vi phạm trên, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo VNU, Bộ GD-ĐT, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ KH-CN và các cơ quan liên quan tổ chức thực hiện đầy đủ kết luận thanh tra; xử lý vi phạm, khắc phục hậu quả, thu hồi tiền, tài sản và chấn chỉnh công tác quản lý; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người học, không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của VNU cũng như các đơn vị thành viên, trực thuộc.
Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị Bộ GD-ĐT trong thời hạn 60 ngày kể từ khi công khai kết luận thanh tra cần chủ trì, kiểm tra, chỉ đạo VNU xử lý kinh tế, tài chính, ngân sách và tài sản bảo đảm chính xác, đầy đủ, không để xảy ra vi phạm, tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí. Trường hợp phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, gây thiệt hại tiền và tài sản của Nhà nước, VNU cần kịp thời chuyển hồ sơ đến cơ quan điều tra có thẩm quyền để xử lý.
