Vừa qua, Công an xã Phong Thạnh, tỉnh Vĩnh Long, đã xử phạt vi phạm hành chính bà Nguyễn Thị Kim P. với số tiền 3,5 triệu đồng về hành vi cố ý báo tin giả, không đúng sự thật đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền. Bà P. thừa nhận, vì sợ chồng phát hiện việc lấy vàng đem bán để cho tiền con riêng nên đã báo tin giả và dựng hiện trường trộm đột nhập vào nhà lấy tài sản.
Khi bước vào một cuộc hôn nhân mới, không ít người mang theo “hành trang” là đứa con riêng từ mối quan hệ trước. Việc bảo đảm trách nhiệm cấp dưỡng, hỗ trợ tài chính cho con riêng từ nguồn tài chính chung của vợ chồng là điều không dễ. Trên thực tế, khi không có được sự đồng thuận với “nửa kia”, có người phải âm thầm giấu giếm “quỹ đen”, lén lút cho tiền để con trang trải cuộc sống, học hành…
Theo PGS-TS Nguyễn Thị Lan, Phó trưởng Khoa Pháp luật dân sự, Trường Đại học Luật Hà Nội, để phân định rạch ròi ranh giới chung - riêng, đầu tiên cần xác định rõ chế độ tài sản mà vợ chồng đang áp dụng. Nếu không có giao ước trước khi kết hôn thì áp dụng chế độ tài sản theo luật định. Khi đó, toàn bộ thu nhập phát sinh trong thời kỳ hôn nhân đều là tài sản chung. Tài sản này về nguyên tắc được dùng để phục vụ nhu cầu đời sống chung và thực hiện các nghĩa vụ chung của gia đình.
Đối với nghĩa vụ nuôi dưỡng con riêng, nếu trẻ chưa thành niên sống cùng gia đình mới, người cha dượng hoặc mẹ kế phải có nghĩa vụ nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ theo quy định pháp luật. Trường hợp con riêng chưa thành niên ở riêng hoặc đã trưởng thành thì việc chăm sóc, cấp dưỡng lúc này là nghĩa vụ riêng của người cha, mẹ ruột dựa trên quan hệ huyết thống. Người phối ngẫu mới không bị ràng buộc nghĩa vụ pháp lý.
“Khi cần kinh phí cấp dưỡng cho con riêng, người có nghĩa vụ ưu tiên dùng tài sản riêng của mình để thực hiện cấp dưỡng. Nếu không có tài sản riêng, phải bàn bạc và được sự thống nhất của người phối ngẫu để trích một khoản phù hợp từ tài sản chung.
Trong trường hợp người bạn đời nhất quyết không đồng ý cho dùng tài sản chung, người còn lại có quyền đề nghị thỏa thuận chia tài sản chung (chia một phần hoặc toàn bộ). Nếu đối phương vẫn không hợp tác, họ hoàn toàn có quyền khởi kiện ra tòa án yêu cầu chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân. Tòa án sẽ chấp nhận yêu cầu này để bảo đảm quyền thực hiện nghĩa vụ riêng chính đáng”, PGS-TS Nguyễn Thị Lan chia sẻ.
Trên thực tế, có trường hợp con riêng đã thành niên, có đầy đủ năng lực hành vi và sức lao động nhưng lại sa vào tệ nạn, nợ nần thì pháp luật không bắt buộc cha mẹ phải gánh vác thay. Việc cha mẹ quá ôm ấp, bao bọc, đỡ đần vô tình khiến con lười biếng, ỷ lại và gây rạn nứt cho mái ấm hiện tại. Ai cũng tiềm ẩn trong mình sự ích kỷ và ghen tuông nên không dễ đồng thuận trong việc chia sẻ tài chính cho con riêng.
Những trường hợp cha mẹ vì thương con mà giấu bạn đời cho tiền, thậm chí vi phạm pháp luật khiến ta chạnh lòng nhưng không thể cổ xúy cho hành vi vi phạm pháp luật hay dối lừa trong hôn nhân. Mục đích tốt đẹp không thể biện minh cho hành động sai trái dù đó là tình mẫu tử thiêng liêng.
Luật sư Đinh Thị Thu Vân (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng, câu chuyện cấp dưỡng con riêng không thể chỉ nhìn bằng lăng kính pháp lý, mà phải đan xen giữa pháp luật dân sự, tình cảm gia đình và nhận thức xã hội. Điều quan trọng nhất là những người liên quan phải tôn trọng quyền được chăm sóc, giáo dục của đứa trẻ. Để tránh những bi kịch từ nghĩa vụ cấp dưỡng, hỗ trợ tài chính cho con riêng, vợ chồng cần mở lòng, tôn trọng, bàn bạc việc cấp dưỡng con riêng ngay khi bước vào mối quan hệ mới.
Việc minh bạch về tài chính, thẳng thắn chia sẻ giúp loại bỏ sự nghi ngờ và tránh dẫn đến hành vi giấu giếm. Kỹ năng giao tiếp vợ chồng là chìa khóa hóa giải khi có bất đồng quan điểm.
Luật sư Thu Vân đề xuất: Cần có sự tuyên truyền phổ biến pháp luật sâu rộng để vợ chồng hiểu rằng, nuôi dưỡng một đứa trẻ không chỉ là nghĩa vụ riêng của vợ chồng mà còn là trách nhiệm chung của xã hội. Từ đó, người phối ngẫu không nhìn con riêng như một gánh nặng. Những chế tài đối với hành vi vi phạm nghĩa vụ cấp dưỡng cần nâng cao tính răn đe để cha, mẹ ruột thể hiện trách nhiệm một cách tích cực hơn với con mình. Đồng thời, điều đó cũng tác động đến nhận thức và hành động của bạn đời, cùng chăm lo cho các con.
