Ngày 4-10, nữ sinh Nguyễn Thị C.L. (lớp 8, ngụ xã Bình Sơn, tỉnh An Giang) đã trở về nhà sau hơn nửa tháng mất tích, khiến cha mẹ tìm kiếm mỏi mòn. Trao đổi với Công an xã Bình Sơn và gia đình, C.L. cho biết ngày 18-9, một nam thanh niên đã chở em bằng xe máy lên TPHCM. Em tìm việc làm nhưng không được các công ty nhận do nhỏ tuổi.
Tương tự, cách đó vài ngày, một bé gái 14 tuổi có ý định đi taxi từ Hà Tĩnh đến Phú Thọ với nhiều biểu hiện bất thường nhưng được tài xế ngăn cản kịp thời. Được biết, bé gái này rời nhà theo hướng dẫn của bạn trai mới quen qua mạng. Trước đó, hai bên đã nhắn tin trao đổi nhiều nội dung nhạy cảm.
Thiếu tá Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh, Trung tâm Chỉ huy, Phòng Tham mưu Công an TPHCM, cho biết: Trẻ bỏ nhà đi có thể gặp tai nạn, xâm hại, bị lôi kéo sử dụng ma túy, bóc lột hoặc mua bán người. Khi thiếu tiền, chỗ ngủ và sợ bị mắng, lời hứa “cho ở nhờ”, “tìm việc giúp” dễ trở thành cái bẫy.
Theo Thiếu tá Tấn Thịnh, khi con mất liên lạc bất thường, cha mẹ cần thực hiện các bước sau:
Bước 1, bình tĩnh gọi, nhắn tin con và kiểm tra nhanh với người có thể đã gặp con. Không coi tin nhắn “con ổn” là đủ nếu có dấu hiệu bị điều khiển hoặc không xác minh được người gửi.
Bước 2, báo công an gần nhất và Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Việc hỏi bạn bè con và tìm kiếm tại nơi quen thuộc có thể tiến hành đồng thời. Trình bày đúng sự thật, kể cả mâu thuẫn trước khi con đi. Để con bớt tổn thương, cha mẹ nên đề nghị bảo vệ thông tin riêng tư và gửi lời nhắn: “Cha mẹ cần biết con an toàn. Chuyện khác mình nói sau”.
Bước 3, chuẩn bị ảnh gần nhất của con, tuổi, trang phục, đặc điểm nhận dạng, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, thời gian và địa điểm cuối cùng; thông tin người đi cùng, tình trạng sức khỏe và thuốc đang dùng.
Bước 4, lưu tin nhắn, đường dẫn tài khoản, số gọi đến và yêu cầu chuyển tiền nếu có. Không xóa dữ liệu; phối hợp công an trước khi giao dịch hoặc tự tiếp cận người nghi vấn.
Bước 5, thống nhất một người làm đầu mối trao đổi. Khi cần đăng thông tin tìm kiếm, chỉ công khai nội dung cần thiết, tránh phát tán chuyện riêng, suy đoán hoặc cáo buộc chưa kiểm chứng.
Bước 6, khi tìm thấy con, cha mẹ kiểm tra sức khỏe và nguy cơ xâm hại. Cho con nói chuyện riêng với người tin cậy nếu cần và tìm nguyên nhân trước khi quyết định cách trở về.
Về lâu dài, sau sự việc, gia đình phối hợp nhà trường và người có chuyên môn tâm lý khi cần. Theo dõi nguy cơ tiếp tục bị dụ dỗ; hỗ trợ trẻ quay lại sinh hoạt, tránh nhắc chuyện cũ để bêu xấu.
Theo chuyên gia tâm lý Mia Nguyễn, Văn phòng tâm lý Ladies of Việt Nam, khả năng tự bảo vệ của trẻ bắt nguồn từ chính sự gắn kết an toàn hàng ngày với cha mẹ. Khi cảm xúc được tôn trọng, trẻ sẽ biết trân quý cảm giác của bản thân, dám lên tiếng nếu bị kiểm soát và hiểu rằng gia đình luôn là bến đỗ an toàn để quay về.
Ngược lại, một đứa trẻ “quá ngoan”, vâng lời tuyệt đối chưa chắc đã được trang bị kỹ năng sống tốt. Khi đối mặt với áp lực, đe dọa hay dụ dỗ ngoài xã hội, trẻ dễ lặp lại thói quen: im lặng, phục tùng và không dám nói “không” vì sợ người khác tức giận. Do đó, cha mẹ cần trao quyền tự chủ, giúp con nhận diện rủi ro như: bị yêu cầu giữ bí mật, bị ép gửi ảnh nhạy cảm, bị cô lập, hoặc nhận quà kèm theo điều kiện.
Thay vì cấm đoán bằng mệnh lệnh cứng nhắc, phụ huynh hãy cùng con rèn luyện cách xử lý tình huống: “Nếu chuyện đó xảy ra, con sẽ làm gì và gọi cho ai?”.
Đặc biệt, khi sự cố không mong muốn đã xảy ra, phản ứng đầu tiên của cha mẹ mang tính quyết định đến việc con có dám tiếp tục chia sẻ hay không. Ưu tiên hàng đầu là đưa trẻ đến nơi an toàn, kiểm tra sức khỏe, lưu giữ bằng chứng và nhờ chuyên gia hoặc cơ quan chức năng can thiệp.
Việc đay nghiến, nhục mạ hay trừng phạt lúc này chỉ khắc sâu thêm nỗi xấu hổ, khiến trẻ tổn thương, thu mình và giấu giếm kỹ hơn trong những lần sau.
