Giành lại cơ hội sống giữa biển khơi

Cuộc chạy đua với “giờ vàng”

Trở về sau chuyến cứu nạn hàng hải, thuyền trưởng Đinh Xuân Trường, tàu SAR 413 - thuộc Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải khu vực III (đóng tại phường Phước Thắng, TPHCM), lại tất bật chuẩn bị cho đợt đi biển tiếp theo. Với những người làm công tác cứu nạn, giữa “trở về” và “lên đường” gần như không có khoảng nghỉ. Mỗi chuyến đi là một lần đối mặt với thiên nhiên khắc nghiệt và giới hạn của con người.

Hơn 10 năm gắn bó với nghề, thuyền trưởng Đinh Xuân Trường cho biết, áp lực nhất trong công tác tìm kiếm cứu nạn không phải là sóng to gió lớn, mà là nỗi ám ảnh về sai sót. “Tai nạn trên biển muôn hình vạn trạng. Mỗi vụ việc là một bài toán khác nhau với rất nhiều biến số. Khi tàu chìm, người rơi xuống biển và mất tích, nạn nhân không đứng yên, trong khi thời gian thì không chờ đợi”, anh Trường chia sẻ. Nhắc lại những chuyến cứu nạn đáng nhớ, anh vẫn chưa quên vụ tàu Đại Hải Phát 17 mắc cạn tại khu vực vùng biển Trà Vinh, vị trí cách mũi Vũng Tàu khoảng 43 hải lý về phía Nam Tây Nam vào cuối năm 2019. Thời điểm đó, tàu chở hơn 4.293 tấn than từ Đồng Nai đi Trà Vinh, trên tàu có 11 người. Tàu mắc cạn, chủ tàu thuê phương tiện lai dắt nhưng bất thành do thời tiết xấu. Sóng lớn liên tục đánh nước tràn vào hầm máy khiến tàu nghiêng mạnh, mất khả năng điều khiển. Trong tình huống hiểm nguy, thuyền trưởng phát tín hiệu cứu nạn khẩn cấp. Tiếp nhận thông tin, lực lượng cứu nạn điều động tàu SAR 413 tiếp cận hiện trường, cứu toàn bộ 11 người trên tàu trong đêm trước khi tàu bị sóng đánh chìm.

Theo những người làm nghề, khó khăn lớn nhất trong cứu nạn trên biển không chỉ là tiếp cận hiện trường, mà là xác định chính xác vị trí nạn nhân. Trong suốt hành trình, tàu SAR liên tục kết nối với Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải Việt Nam để cập nhật dữ liệu, điều chỉnh phương án tìm kiếm. Tại đầu cầu chỉ huy, các chuyên gia sử dụng phần mềm SAROPS để tính toán quỹ đạo trôi dạt của nạn nhân dựa trên hướng gió, dòng chảy và đặc điểm vật thể. Tuy nhiên, theo thuyền trưởng Đinh Xuân Trường, công nghệ chỉ mang tính hỗ trợ, bởi trên thực tế, tọa độ báo nạn ban đầu có thể thay đổi hoàn toàn chỉ sau vài giờ.

"Cuộc chiến cân não" với thiên nhiên

Nếu trong phòng chỉ huy là cuộc đấu trí với dữ liệu, thì ngoài hiện trường là cuộc chiến trực diện với sóng gió. Dù được thiết kế chuyên dụng, các tàu SAR vẫn rung lắc dữ dội khi gặp sóng cấp 7, cấp 8. Trong điều kiện ấy, thời gian trở thành áp lực lớn nhất. Những người làm nghề đều hiểu, “giờ vàng” trong cứu nạn là 24 giờ đầu tiên. Sau khoảng thời gian này, cơ hội sống của nạn nhân rất thấp do mất nước, nhiễm lạnh và kiệt sức. Ban đêm, tầm nhìn hạn chế khiến công tác tìm kiếm càng khó khăn hơn. Sóng lớn khiến thuyền viên không thể đứng ngoài boong, mọi hoạt động quan sát đều phải thực hiện trong cabin.

Theo thuyền trưởng Đinh Xuân Trường, nếu nạn nhân trôi dạt riêng lẻ, việc tìm kiếm gần như “mò kim đáy biển”. Sóng xuống còn nhìn thấy, sóng lên là mất hút. Trong khi đó, nếu nạn nhân kịp xuống phao bè hoặc xuồng cứu sinh, khả năng phát hiện sẽ cao hơn. Nhưng tìm thấy mới chỉ là bước đầu. Việc tiếp cận và đưa nạn nhân lên tàu trong điều kiện sóng lớn mới thực sự nguy hiểm. Nhiều thời điểm, lực lượng cứu nạn không thể hạ xuồng do nguy cơ lật xuồng rất cao. Khi đó, các phương án như bắn dây, ném phao tiếp cận được triển khai. Trong những tình huống đặc biệt, khi nạn nhân đã kiệt sức, nhân viên cứu nạn buộc dây an toàn vào người rồi trực tiếp nhảy xuống biển để đưa nạn nhân trở lại tàu.

Tối 8-4-2026 vừa qua, Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải Việt Nam tiếp nhận thông tin từ tàu container ESL Dachan Bay (quốc tịch Bồ Đào Nha) về việc một thuyền viên quốc tịch Philippines bị đau bụng cấp khi tàu đang trên hành trình từ Đài Loan đi Singapore. Ngay sau đó, tàu SAR 272 - thuộc Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải khu vực III được điều động rời bờ, tiếp cận tàu ngoài khơi để thực hiện sơ tán y tế. Sau hơn 13 giờ chạy đua trên biển, bệnh nhân được đưa vào bờ an toàn để tiếp tục điều trị. Giữa trùng khơi dậy sóng, việc tiếp cận một “pháo đài” trên biển để cứu người chưa bao giờ là điều dễ dàng. Đối với thuyền trưởng Nguyễn Văn Độ cùng các thuyền viên tàu SAR 272, mỗi hải trình cứu nạn là một “cuộc chiến cân não” với thiên nhiên. Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, việc cho tàu cập mạn trực tiếp vào tàu lớn là cực kỳ nguy hiểm do nguy cơ va đập mạnh giữa hai thân tàu.

Theo lãnh đạo Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải Việt Nam, việc cứu nạn thành công tiếp tục khẳng định năng lực phối hợp, xử lý tình huống và vai trò đầu mối quốc tế của Việt Nam trong công tác cứu nạn hàng hải trên vùng biển trách nhiệm. Không có kịch bản chung cho những tình huống cứu nạn trên biển. Mỗi chuyến ra khơi là một lần đối mặt với điều chưa biết. Nhưng giữa biển động và vô vàn bất định, lực lượng cứu nạn hàng hải vẫn kiên trì bám biển, chạy đua với “giờ vàng” để giành lại cơ hội sống cho những người gặp nạn giữa trùng khơi.