Chăm sóc NCT ngày càng đi vào chiều sâu
* PHÓNG VIÊN: Thưa ông, qua những lần triển khai Tháng hành động vì NCT Việt Nam, công tác chăm sóc NCT đã có những chuyển biến như thế nào?
- Ông NGUYỄN THANH BÌNH: Tháng hành động vì NCT được triển khai từ năm 2015, qua 11 năm đã trở thành đợt vận động xã hội rộng rãi, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành, gia đình và cộng đồng đối với NCT.
Trong 5 năm qua, các cấp hội đã vận động gần 1.500 tỷ đồng để tặng quà, hỗ trợ nhà đại đoàn kết, mua thẻ bảo hiểm y tế và trợ giúp NCT có hoàn cảnh khó khăn. Trên 10 triệu NCT được chăm sóc, hỗ trợ; khoảng 5 triệu NCT được khám, chữa bệnh, cấp thuốc, thay thủy tinh thể miễn phí.
Điều đáng ghi nhận là các hoạt động ngày càng đi vào chiều sâu, không chỉ dừng ở thăm hỏi, tặng quà mà còn hướng đến chăm sóc tích hợp, bảo đảm an sinh, nâng cao đời sống tinh thần và phát huy vai trò NCT. Thời gian tới, hội sẽ tập trung chăm sóc theo nhu cầu từng nhóm, ưu tiên NCT khó khăn, cô đơn; phát triển các mô hình chăm sóc dài hạn, ngắn hạn phù hợp.
* Công tác chăm sóc NCT ngày càng đòi hỏi nhiều nguồn lực. Hội đã huy động sự tham gia của các bộ, ngành, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng như thế nào?
- Bảo vệ, chăm sóc NCT không thể chỉ dựa vào nguồn lực nhà nước hay tổ chức hội mà cần sự chung tay của các bộ, ngành, doanh nghiệp, tổ chức xã hội, gia đình và cộng đồng. Vì vậy, Trung ương Hội đã mở rộng phối hợp liên ngành, kết nối các nguồn lực xã hội chăm lo NCT.
Giai đoạn 2022-2026, Trung ương Hội ký chương trình phối hợp với 18 bộ, ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội; vận động các cơ quan, doanh nghiệp hỗ trợ gần 200 tỷ đồng. Quỹ Chăm sóc và phát huy vai trò NCT của hội vận động gần 15 tỷ đồng; hội NCT các cấp vận động gần 200 tỷ đồng và trên 400.000 tấn hàng hóa, nhu yếu phẩm để hỗ trợ NCT bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, thiên tai, làm nhà Đại đoàn kết, hỗ trợ bảo hiểm y tế.
Thực tiễn cho thấy, để công tác chăm sóc NCT đi vào chiều sâu, cần kết nối đồng bộ 3 yếu tố: chính sách, chuyên môn và nguồn lực xã hội.
Đa dạng mô hình chăm sóc
* Khi dân số Việt Nam già hóa nhanh, nhu cầu chăm sóc NCT ngày càng đa dạng. Theo ông, cần thay đổi cách chăm sóc như thế nào để vừa đáp ứng nhu cầu sức khỏe, vừa giảm áp lực cho gia đình?
- Trước hết, công tác chăm sóc phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của từng nhóm NCT, từng địa bàn; ưu tiên người có hoàn cảnh khó khăn, người có công, người dân tộc miền núi và những nhóm cần được hỗ trợ.
Hội sẽ tiếp tục phối hợp với ngành y tế đẩy mạnh chăm sóc sức khỏe NCT, chương trình “Mắt sáng cho NCT”, đồng thời phát triển các mô hình chăm sóc tại gia đình và cộng đồng. Không phải NCT nào cũng cần chăm sóc tại cơ sở chuyên biệt; nhiều người muốn sống cùng gia đình, trong khi con cháu không phải lúc nào cũng có điều kiện chăm sóc cả ngày.
Một hướng cần nghiên cứu là tận dụng hợp lý cơ sở vật chất còn dư sau sắp xếp đơn vị hành chính để phát triển các trung tâm chăm sóc ban ngày, nhà sinh hoạt cộng đồng và câu lạc bộ NCT. Mô hình “sáng đón đi, tối đưa về” có thể phù hợp với nhiều gia đình, giúp giảm áp lực chăm sóc nhưng vẫn bảo đảm NCT được sống trong môi trường cộng đồng.
Cùng với đó, cần phát triển các mô hình chăm sóc dài hạn, ngắn hạn phù hợp với từng nhóm NCT, như trung tâm chăm sóc ban ngày, trung tâm hạnh phúc, làng hạnh phúc, đô thị hạnh phúc NCT và các điểm sinh hoạt đa tầng. Qua đó, từng bước hình thành hệ sinh thái chăm sóc NCT phù hợp với quá trình già hóa dân số.
* Trong xu thế già hóa dân số, bên cạnh chăm sóc sức khỏe, làm thế nào để NCT tiếp tục phát huy vai trò và trở thành nguồn lực cho xã hội?
- Chúng ta cần thay đổi cách nhìn về NCT. NCT không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực quý báu về tri thức, kinh nghiệm nghề nghiệp, vốn sống, uy tín cộng đồng và tinh thần trách nhiệm.
Hiện nay, trên 9 triệu NCT tham gia lao động, sản xuất; hơn 455.000 NCT làm kinh tế giỏi; trên 750.000 NCT tham gia công tác đảng, chính quyền, mặt trận, đoàn thể; khoảng 300.000 người tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở và gần 300.000 người tham gia khuyến học, khuyến tài.
Điều quan trọng là có cơ chế để nguồn lực này được phát huy hiệu quả, bền vững. Bên cạnh sự nỗ lực của NCT, cần sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền, mặt trận các cấp; tạo môi trường thuận lợi, có chính sách động viên, khuyến khích NCT tiếp tục đóng góp cho cộng đồng và xã hội.
Trung ương Hội NCT Việt Nam sẽ tập trung tham mưu chính sách ứng phó với già hóa dân số, xây dựng hệ sinh thái “kinh tế bạc” thiết thực, hiệu quả; khuyến khích NCT tham gia kinh tế hộ, kinh tế tư nhân, khởi nghiệp phù hợp, cung ứng dịch vụ chăm sóc NCT; thúc đẩy các mô hình gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn.
Trung ương Hội NCT Việt Nam sẽ tập trung tham mưu chính sách ứng phó với già hóa dân số, xây dựng hệ sinh thái “kinh tế bạc” thiết thực, hiệu quả; khuyến khích NCT tham gia kinh tế hộ, kinh tế tư nhân, khởi nghiệp phù hợp, cung ứng dịch vụ chăm sóc NCT; thúc đẩy các mô hình gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn.
"Tháng hành động vì NCT là đợt cao điểm, còn chăm sóc NCT phải là trách nhiệm thường xuyên của gia đình, cộng đồng, Nhà nước và toàn xã hội. Qua đó, phát huy trí tuệ, kinh nghiệm, uy tín và tinh thần trách nhiệm của NCT, để NCT tiếp tục đóng góp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước".
Ông NGUYỄN THANH BÌNH
