Không dễ tiếp cận kỹ thuật chẩn đoán
Phát hiện ung thư trực tràng đầu năm 2026, ông Đ.C.Đ. (67 tuổi, ngụ TPHCM) được phẫu thuật và theo dõi sau điều trị. Qua tái khám, bác sĩ phát hiện tổn thương gần vị trí phẫu thuật có dấu hiệu tăng kích thước, chỉ định chụp PET/CT để đánh giá tình trạng bệnh. Do thiếu dược chất phóng xạ, ông phải ra Hà Nội thực hiện kỹ thuật này.
Nhiều bệnh nhân ung thư tại TPHCM và các tỉnh phía Nam cũng ra Hà Nội, Đà Nẵng chụp PET/CT dù nhiều bệnh viện trong khu vực đã được trang bị máy. Nguyên nhân là nguồn cung dược chất phóng xạ bị gián đoạn, trong khi hệ thống sản xuất tại Bệnh viện Chợ Rẫy xuống cấp, chưa thể thay thế do vướng thủ tục đấu thầu, mua sắm.
Nhiều cơ sở y tế ở Hà Nội cũng gặp khó trong đầu tư, thay thế thiết bị. Điển hình, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội có nhiều thiết bị quan trọng đã hết khấu hao từ năm 2025 như hệ thống CT 64 dãy, MRI 1,5 Tesla, hệ thống chụp mạch, máy gia tốc tuyến tính... phải sửa chữa, bảo trì, có nguy cơ gián đoạn khám chữa bệnh nhưng vẫn chưa được đầu tư thay thế bởi vướng thủ tục đấu thầu.
Tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội ngày 21-10, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chỉ rõ những bất cập trong quản lý, mua sắm thuốc và thiết bị y tế đang làm tăng chi phí điều trị, ảnh hưởng trực tiếp đến người bệnh.
Qua thanh tra, kiểm tra và điều tra, cơ quan chức năng phát hiện nhiều đối tượng lập doanh nghiệp ở nước ngoài, mua bán qua nhiều tầng nấc để nâng giá hàng hóa trước khi nhập khẩu vào Việt Nam.
Thủ tướng yêu cầu ngành y tế khẩn trương sửa đổi quy định bất cập, cắt giảm trung gian không cần thiết, bảo đảm bệnh viện và người bệnh tiếp cận thuốc, thiết bị y tế với giá hợp lý.
Đề xuất thí điểm cơ chế mua sắm
Theo PGS-TS Phạm Khánh Phong Lan, Chủ tịch Hiệp hội Dược TPHCM, mặc dù Luật Đấu thầu và những quy định liên quan đã được sửa đổi, khó khăn trong mua sắm thiết bị y tế vẫn chưa được tháo gỡ căn cơ.
"Càng siết chặt thủ tục, càng khó thu hút nhà cung cấp nhưng chưa chắc đã ngăn được tiêu cực. Vì vậy, nên sớm thí điểm cơ chế mua sắm mới tại một số bệnh viện, có thể thông qua hội đồng thẩm định giá hoặc đàm phán lựa chọn thiết bị phù hợp. Bệnh viện nên được tăng quyền chủ động, đồng thời chịu trách nhiệm giải trình về giá mua, nhu cầu sử dụng và hiệu quả khai thác thiết bị”, bà Phạm Khánh Phong Lan đề xuất.
Sở Y tế TPHCM vừa có văn bản khẩn yêu cầu các đơn vị chấn chỉnh quy trình mua sắm, từ xác định nhu cầu, lập dự toán, xây dựng tiêu chí kỹ thuật đến lựa chọn nhà thầu và đánh giá hiệu quả sử dụng thiết bị; bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh, ngăn ngừa sai phạm và lãng phí.
PGS-TS Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM cho rằng nên kiểm soát giá thuốc xuyên suốt từ nhập khẩu, phân phối đến bán lẻ; cắt giảm khâu trung gian không cần thiết để hạn chế đội giá. Tuy nhiên, phải bảo đảm mức thặng số hợp lý, tính đúng chi phí bảo quản, vận chuyển, lưu kho và vận hành, tránh ép giá làm ảnh hưởng nguồn cung.
Việc mua sắm nên tính đầy đủ chi phí bảo hành, bảo trì, sửa chữa trong suốt vòng đời thiết bị. Bởi giá mua thấp chưa chắc tiết kiệm nếu thiết bị vận hành kém hiệu quả, thường xuyên hư hỏng. Thước đo cuối cùng phải là hiệu quả sử dụng ngân sách và chất lượng phục vụ người bệnh.
TS Nguyễn Minh Lợi, Cục trưởng Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế (Bộ Y tế), chia sẻ, bộ đang nghiên cứu quản lý giá thiết bị theo vòng đời sử dụng, tính cả chi phí vận hành, bảo trì, sửa chữa, linh kiện thay thế và vật tư tiêu hao, thay vì chỉ căn cứ giá mua ban đầu.
