Hạn chế can thiệp, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng

Với doanh nghiệp đầu mối kinh doanh, mỗi lít xăng họ bán ra thị trường là đã được lãi định mức 300 đồng. Chuyện doanh nghiệp kinh doanh không phải lo lỗ là điều bất hợp lý nếu như nói mặt hàng xăng dầu đang vận hành theo thị trường và so với sự “hy sinh” của người tiêu dùng.
Giá xăng dầu liên tục tăng trong thời gian gần đây. Ảnh: CAO THĂNG
Giá xăng dầu liên tục tăng trong thời gian gần đây. Ảnh: CAO THĂNG

Kể từ đầu năm đến nay, giá xăng E5 RON92 đã tăng 3.431 đồng/lít, lên 19.703 đồng/lít; xăng RON95 tăng 3.632 đồng/lít, lên 21.235 đồng/lít; dầu diesel tăng 2.475 đồng/lít, lên 17.384 đồng/lít…Trong đó, riêng tháng 4, giá xăng dầu đã tăng liên tiếp 2 lần, với mức tăng khoảng 2.686 đồng/lít xăng RON95 và 2.492 đồng/lít với E5 RON92.

Cùng với đó, liên bộ Công thương - Tài chính cũng yêu cầu các doanh nghiệp đầu mối điều chỉnh mức trích lập/chi từ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu khác nhau tùy vào thời điểm tăng, giảm hay giữ ổn định giá bán.

Có thời điểm, với mỗi lít xăng, mức chi sử dụng quỹ từ 2.061 - 2.801 đồng tùy loại để giữ ổn định giá xăng.

Nhìn lại quá trình điều hành giá xăng dầu của liên bộ thời gian qua có thể thấy, “nhờ” có quỹ bình ổn mà mỗi lần đến chu kỳ điều hành, mức tăng đều không quá cao hoặc được giữ ổn định do doanh nghiệp được lấy nguồn từ quỹ.

Nhưng điều đó cũng đồng nghĩa, khi giá xăng dầu thế giới giảm thì giá trong nước cũng không giảm tương ứng vì doanh nghiệp có thể phải trích lập cho quỹ bình ổn nhiều hơn.

Nghĩa là, với cơ chế điều tiết trích lập/chi từ quỹ bình ổn, giá xăng dầu trong nước dù theo xu hướng của thị trường thế giới nhưng vẫn có sự điều tiết của Nhà nước.

Tuy giá mặt hàng xăng dầu đã được điều chỉnh lên xuống một cách tương đối theo diễn biến thế giới nhưng cách thị trường xăng dầu ở Việt Nam vận hành vẫn khiến nhiều người cảm thấy băn khoăn, chưa thực sự tin tưởng vì nhiều lý do.

Thứ nhất, việc sử dụng công cụ quỹ bình ổn thực chất là dùng nguồn lực của người tiêu dùng, nghĩa là, người mua xăng dầu có sự chia sẻ để hình thành quỹ, và cơ quan quản lý, doanh nghiệp là người thay mặt thực hiện việc bình ổn giá. Trong khi đó, với doanh nghiệp đầu mối kinh doanh, mỗi lít xăng họ bán ra thị trường là đã được lãi định mức 300 đồng. Chuyện doanh nghiệp kinh doanh không phải lo lỗ là điều bất hợp lý nếu như nói mặt hàng xăng dầu đang vận hành theo thị trường và so với sự “hy sinh” của người tiêu dùng.

Thứ hai, cả nước có 28 doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu nhưng giá mặt hàng này hầu như tương đương nhau sau những lần điều chỉnh. Đây là điều vô lý vì quy mô hoạt động của từng doanh nghiệp khác nhau thì chi phí không thể giống nhau, vì thế giá bán không thể…như nhau. Thực tế, giá bán của các doanh nghiệp khác dường như đều nhìn vào mức giá mà Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (đơn vị đang chiếm khoảng 50% thị trường) điều chỉnh giá ra sao.

Thứ ba, tỷ lệ xăng nhập từ nguồn sản xuất trong nước (Nhà máy lọc dầu Dung Quất, Liên hợp lọc hóa dầu Nghi Sơn) quý 1-2019 là 93,17% và quý 2 là 76,72%. Vì vậy, việc dựa theo giá xăng dầu thế giới để tính toán điều chỉnh cũng là vấn đề cần phải xem xét lại.

Mặc dù Việt Nam không mở cửa dịch vụ phân phối xăng dầu cho các nhà đầu tư nước ngoài nhưng nếu họ đầu tư xây dựng nhà máy lọc dầu thì có thể dựa vào mạng lưới bán lẻ của các doanh nghiệp trong nước để tiêu thụ sản phẩm của mình hoặc có quyền thiết lập hệ thống bán lẻ ở Việt Nam.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp, nhà đầu tư nước ngoài cũng có thể tham gia thị trường xăng dầu Việt Nam nếu tham gia mua cổ phần của doanh nghiệp xăng dầu trong nước. Trên thực tế, sự xuất hiện của cây xăng thuộc Công ty TNHH Xăng dầu Idemitsui Q8 - doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài - đã thổi làn gió mới cho thị trường xăng dầu Việt Nam.

Tuy nhiên, để thị trường thực sự có sự cạnh tranh và người tiêu dùng có thể mua xăng dầu ở mức giá tốt hơn, như nhiều chuyên gia đã kiến nghị, đó là cần phải xem xét, sửa đổi Nghị định 83 về kinh doanh xăng dầu (trong đó có cơ chế vận hành của Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, lợi nhuận định mức, tỷ lệ điều chỉnh giá…).

Nhà nước chỉ can thiệp khi mà thị trường có những cú sốc như quy định của Luật Giá và áp dụng chu kỳ tính giá theo thông lệ quốc tế. Ví dụ như tiến tới tính giá hàng ngày nhằm đảm bảo giá xăng dầu trong nước bám sát theo giá thị trường thế giới.

Đồng thời, cơ quan quản lý phải mở cửa mạnh hơn cho nhiều chủ thể tham gia kinh doanh lĩnh vực này và bảo đảm sự cạnh tranh bình đẳng, hạn chế liên kết độc quyền.

Đọc nhiều nhất

Tăng tốc từ tháng 2

Tăng tốc từ tháng 2

Đúng như dự báo, quý 1-2023 với kinh tế Việt Nam, kinh tế TPHCM là “vệt dài” của tháng cuối năm 2022 khi đà suy giảm tiếp tục thể hiện rõ ở mảng công nghiệp và các ngành phụ trợ.

Ngân hàng - Chứng khoán

Nhiều ngân hàng đạt lợi nhuận tỷ USD

Mặc dù tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng thương mại (NHTM) trong năm 2022 bị ảnh hưởng do cạn hạn mức tín dụng, nhưng theo kết quả vừa được các NHTM công bố, trong năm 2022, nhiều ngân hàng đã đạt mức lợi nhuận tỷ USD (khoảng hơn 23.000 tỷ đồng).

Địa ốc

Đầu tư

Nhiều doanh nghiệp lớn xin đầu tư vào Khánh Hòa

Thông qua tiếp xúc các nhà đầu tư, Ban Quản lý Khu kinh tế Vân Phong nắm bắt nhu cầu của các nhà đầu tư để nghiên cứu trong quá trình lập quy hoạch phân khu các khu chức năng tại đây và các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.

Du lịch

Du lịch Tu Mơ Rông chờ “đại bàng” đánh thức

Dù chưa có tên trong bản đồ du lịch Tây Nguyên nhưng Tu Mơ Rông lại sở hữu nhiều cảnh quan thiên nhiên đẹp mê hồn, đủ sức làm du khách mê mệt. Đó là những con thác hùng vĩ với nhiều vệ tinh bao quanh như quần thể rừng nguyên sinh, những cánh đồng cỏ miên man, đồi săn mây ngút ngàn và hệ thống ruộng bậc thang uốn lượn. Nơi đây cũng sở hữu vườn Sâm Ngọc linh lớn nhất thế giới, trở thành sản phẩm du lịch không nơi nào có được.

Thông tin kinh tế

Vietjet chào đón những hành khách đầu tiên từ thành phố Almaty (Kazakhstan) đến vùng biển xinh đẹp tại Nha Trang

Lợi nhuận công ty mẹ đạt hơn 900 tỷ đồng, Vietjet đi đầu mở mạng bay quốc tế, thúc đẩy du lịch, đầu tư

Trong năm 2022, Vietjet vận chuyển 20,5 triệu lượt khách trên 116.000 chuyến bay, vận tải hành khách nội địa tăng trưởng 20% so với 2019. Số lượt khách nội địa trong quý 4-2022 tăng hơn 7 lần so với cùng kỳ năm 2021, cao hơn giai đoạn trước dịch Covid-19, trong đó hành khách nội địa tăng 24%.
VietinBank tiếp tục có sự tăng trưởng tích cực trong hoạt động kinh doanh

VietinBank: Chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ, chuyển dịch kênh số

Theo Báo cáo tài chính quý IV/2022 của VietinBank, lãi thuần từ hoạt động dịch vụ năm 2022 tăng 22,8% so với năm trước. Kết quả đạt được do Ngân hàng đã tích cực triển khai các giải pháp đồng bộ thúc đẩy công tác bán đi đôi với nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng đa dạng, toàn diện các nhu cầu dịch vụ tài chính của khách hàng…
Sẵn sàng phương án vận hành ổn định, an toàn hệ thống điện trong Tết Quý Mão

Sẵn sàng phương án vận hành ổn định, an toàn hệ thống điện trong Tết Quý Mão

Dự báo trong những ngày Tết Nguyên đán Quý Mãi 2023, mức tiêu thụ điện sẽ thấp hơn nhiều so với ngày thường, trong khi tổng công suất lắp đặt của nguồn năng lượng tái tạo (21.000MW) đã cao hơn nhiều công suất tiêu thụ của toàn hệ thống. Do đó, khi phụ tải xuống quá thấp, bắt buộc phải giảm công suất huy động từ các loại nguồn…
Ông Đào Xuân Dinh, Đồng sáng lập - Chủ tịch Merap và TS Itsuo Hama, Chủ tịch Lion Nhật Bản

Merap và Lion hợp tác chiến lược nâng tầm thương hiệu dược phẩm Việt Nam

Ngày 16-1, tại Nhật Bản, Công ty Merap và Lion Corporation Nhật Bản đã ký kết Thỏa thuận Hợp tác Chiến lược - Nâng tầm thương hiệu. Sự kiện này càng có ý nghĩa trong bối cảnh năm 2023, Merap đặt mục tiêu trở thành công ty chăm sóc sức khỏe tiên tiến cũng như năm đánh dấu chặng đường 50 năm phát triển quan hệ hợp tác ngoại giao giữa Nhật Bản và Việt Nam.