Tại cuộc họp về công tác quản lý, điều hành giá cuối tuần qua, Bộ Tài chính cập nhật 2 kịch bản lạm phát năm 2026 ở mức khoảng 4,5% và 5%. Ngân hàng Nhà nước dự báo lạm phát bình quân năm tăng khoảng 4,5%-5%. Các tổ chức quốc tế dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam tăng khoảng 3,8%-5,2%. Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã yêu cầu các bộ, ngành tập trung thực hiện tốt việc kiểm soát giá những tháng cuối năm.
Đây là yêu cầu cốt lõi trước bài toán điều hành kinh tế phức tạp: vừa giữ ổn định mặt bằng giá, vừa giải ngân đầu tư công và kích thích tiêu dùng để thúc đẩy tăng trưởng. Điểm khó của bài toán lạm phát năm nay nằm ở sức ép đồng thời từ hai phía. Bên ngoài, những diễn biến địa chính trị phức tạp, nhất là tình hình xung đột tại Trung Đông tác động tiêu cực đến giá năng lượng, chi phí vận tải và giá nguyên liệu nhập khẩu. Trong nước, việc tăng tốc giải ngân đầu tư công cùng sức mua và nhu cầu xây dựng gia tăng vào dịp cuối năm sẽ tiếp tục tạo sức ép lên giá hàng hóa, dịch vụ.
Giữa những sức ép đó, dư địa điều hành chính sách đang thu hẹp đáng kể. Bất kỳ động thái tăng giá mạnh nào ở giai đoạn này cũng có thể ảnh hưởng đến mục tiêu kiểm soát lạm phát. Tăng trưởng càng được thúc đẩy thì nhu cầu về vốn, nguyên vật liệu, nhân công và vận tải càng lớn. Nếu nguồn cung không theo kịp, sức ép chi phí sẽ nhanh chóng chuyển hóa thành áp lực lên giá bán.
Ngược lại, nếu vì quá lo ngại lạm phát mà đưa ra chính sách thận trọng quá mức đối với đầu tư, tín dụng hay tiêu dùng, chúng ta sẽ tự kìm hãm động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Trước những thách thức này, chìa khóa nằm ở năng lực dự báo và sự chủ động trong các kịch bản điều hành. Cũng tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các cơ quan chức năng nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và xây dựng các kịch bản điều hành giá phù hợp với diễn biến trong và ngoài nước.
Thực tiễn vừa qua cho thấy, giá năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu có thể xoay chuyển rất nhanh. Nếu thụ động, chờ đến khi giá nguyên liệu, nhiên liệu tăng mạnh mới ứng phó thì dư địa chính sách sẽ bị thu hẹp và chi phí điều chỉnh cao hơn. Kiểm soát lạm phát hiệu quả không phải là chạy theo để xử lý sự đã rồi mà phải đón đầu, chuẩn bị sẵn dư địa linh hoạt để giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, không làm mất đi sức bật của nền kinh tế.
CPI 8 tháng đầu năm cho thấy, Việt Nam vẫn còn cơ hội để hoàn thành mục tiêu kiểm soát lạm phát, dù đây là thời điểm không thể chủ quan. Trong 4 tháng cuối năm, chúng ta cần một cách tiếp cận chủ động hơn: dự báo sớm, phản ứng nhanh với biến động bên ngoài, bảo đảm nguồn cung trong nước và phối hợp hiệu quả chính sách tài khóa - tiền tệ. Giữ được mặt bằng giá ổn định trong khi tăng tốc tăng trưởng sẽ là bài toán khó của những tháng cuối năm. Làm tốt bài toán này không chỉ giúp kiểm soát CPI mà còn củng cố niềm tin thị trường và tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng bền vững.
