Tiếp cận công nghệ có khả năng ứng dụng ngay, đẩy nhanh giải ngân
Là một trong những ĐB đầu tiên chất vấn Bộ trưởng Bộ KH-CN, ĐB Nguyễn Minh Tuấn (Phú Thọ) đặt vấn đề về khả năng làm chủ công nghệ lõi của Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực thiết bị bay không người lái (UAV) và robot. Hiện nay, dù chúng ta đã làm chủ được một số công nghệ lõi, công nghệ vật liệu, nhưng ĐB vẫn đề nghị Bộ trưởng Bộ KH-CN làm rõ những công nghệ lõi đó là gì, định hướng thời gian tới ra sao.
Bộ trưởng Bộ KH-CN Vũ Hải Quân cho biết, “công nghệ lõi” là những vấn đề thiết thực, liên quan trực tiếp đến khả năng tự chủ công nghệ của Việt Nam, ví dụ như công nghệ 5G và chip bán dẫn. Theo Bộ trưởng, Việt Nam đã có thể thực hiện công đoạn thiết kế chip, nhưng khâu chế tạo vẫn phải đưa ra nước ngoài.
“Để tạo ra một sản phẩm công nghệ chiến lược cần trải qua nhiều công đoạn khác nhau. Việc làm chủ công nghệ lõi hiện nay có thể được hiểu là Việt Nam đã làm chủ được một số công đoạn trong chuỗi phát triển sản phẩm, chứ chưa phải toàn bộ quy trình”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân thông tin.
Bộ trưởng Bộ KH-CN thông tin, định hướng sắp tới, bộ sẽ tiếp cận những công nghệ có khả năng ứng dụng ngay, có thể tiếp nhận chuyển giao từ nước ngoài để tổ chức sản xuất trong nước, như công nghệ vaccine. Cùng với đó, là những công nghệ đòi hỏi quá trình nghiên cứu dài hạn, không thể làm chủ ngay trong thời gian ngắn, như UAV.
Quan tâm tới vấn đề giải ngân chậm trong lĩnh vực KH-CN, ĐB Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) đề cập năm 2026, ngân sách nhà nước bố trí khoảng 95.000 tỷ đồng cho KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tuy nhiên, đến ngày 30-10, tỷ lệ giải ngân mới đạt hơn 42%. "Đề nghị Bộ trưởng làm rõ nguyên nhân giải ngân chậm", ĐB nói.
Cùng quan tâm với vấn đề giải ngân vốn trong lĩnh vực này, các ĐB Nguyễn Thị Thu Dung (Hà Nội), ĐB Nguyễn Hữu Toàn (Lai Châu) cũng đề nghị người đứng đầu Bộ KH-CN giải thích, làm rõ thêm.
Theo Bộ trưởng Bộ KH-CN Vũ Hải Quân, một trong những nguyên nhân khiến quá trình phân bổ kinh phí chậm có thể xuất phát từ việc tổng hợp các dự toán tại Bộ KH-CN. Để khắc phục, Bộ trưởng cho biết, bộ đang triển khai các nhóm giải pháp, trong đó là làm việc trực tiếp với các địa phương để hướng dẫn xây dựng dự toán, hoàn thiện các đề xuất kinh phí; xây dựng hệ thống thông tin phục vụ lập và thẩm định dự toán trực tuyến...
Phát triển KH-CN phải nâng cao chất lượng cuộc sống
Tham gia trả lời phiên chất vấn, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, về việc thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, trong thời gian qua, Chính phủ đã tập trung 4 việc lớn.
Một là, rà soát, hoàn thiện thể chế theo hướng kiến tạo phát triển; chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, kiểm soát đầu vào sang kiểm soát đầu ra.
Hai là, bố trí nguồn lực để bảo đảm thực hiện được 3 trụ cột: KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Ba là, phát triển nguồn nhân lực, kể cả nguồn nhân lực hiện có ở các viện, trường cũng như giao nhiệm vụ đào tạo nhân lực cho các trường đại học.
Bốn là, đổi mới mạnh mẽ cách triển khai các nhiệm vụ KH-CN gắn với giải quyết các bài toán lớn của đất nước.
Qua việc triển khai các nhiệm vụ lớn đó, Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026 của Việt Nam đã đứng thứ 43/139 quốc gia (tăng 1 bậc so với năm 2025). Chỉ số xếp hạng năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo thế giới năm 2026, Việt Nam xếp thứ 37/70 nền kinh tế, đứng thứ 3 khu vực Đông Nam Á...
Theo Phó Thủ tướng, nghiên cứu KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là lĩnh vực rất khó, không giống như các lĩnh vực khác. Để giải quyết và có sản phẩm thì cần phải có thời gian.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cho biết, nhiệm vụ công nghệ chiến lược và nghiên cứu KH-CN là phải giải quyết được bài toán lớn của đất nước, gắn nghiên cứu khoa học với việc cải thiện đời sống người dân, nâng cao chất lượng cuộc sống, tăng năng suất lao động và giải quyết được yêu cầu mà nhân dân, doanh nghiệp đặt ra.
"Đối với lĩnh vực công nghệ chiến lược, chúng tôi đã đổi mới rất quyết liệt. Lần đầu tiên, chúng tôi xác định 20 bài toán lớn, 30 sản phẩm và chọn ra 10 bộ trưởng gắn trách nhiệm để giải quyết các bài toán công nghệ chiến lược", Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng thông tin.
Đối với lĩnh vực AI, Phó Thủ tướng cho biết, quan điểm của Chính phủ là AI tạo ra bước đột phá, tạo ra năng suất, tri thức và năng lực sáng tạo, tuy nhiên đi kèm với đó là rất nhiều rủi ro. Do đó, việc sử dụng AI như thế nào cần được tính toán để bảo đảm chủ quyền, an ninh an toàn, lấy người dân làm trung tâm và làm chủ được công nghệ. Theo Phó Thủ tướng, tới đây, phải có AI mang thương hiệu "Made in Vietnam"...
