Một di sản văn hóa độc đáo ở Cuba

Ngồi trên phiến gỗ trước 600 công nhân đang cuốn những điếu xì gà huyền thoại của Cuba, Grisel đọc to những bài thơ, tiểu thuyết và thậm chí những lời khuyên từ các tờ báo. Mục đích của Grisel là giúp công nhân thư giãn trong khi đang làm việc nhưng không làm họ mất tập trung. Đó là cách các xưởng xì gà Cuba đã làm trong suốt 150 năm qua. Và mới đây, UNESCO đã đưa truyền thống đọc truyện trong các nhà máy xì gà vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Grisel đang đọc báo Granma cho công nhân Nhà máy Jose Marti ở thủ đô La Habana.

Grisel Valdes-Lombillo, 55 tuổi, từng là giáo viên, nay bà tình nguyện làm việc tại đây để giúp công nhân. Điều đáng ngạc nhiên là công nhân xưởng xì gà nghĩ ra cách thư giãn trong khi làm việc này trước khi Edison phát minh ra điện và giờ đây mặc dù đã có radio, tivi nhưng không ai nghĩ sẽ thay thế người đọc truyện bằng một chiếc radio hay tivi.

Thật vậy, bà Grisel rất tự hào về công việc của mình. Bà đã làm người đọc truyện cho công nhân nhà máy xì gà Jose Marti đã hơn 20 năm. Không chỉ đơn giản đến xưởng và ngồi đọc cho công nhân nghe, mỗi tối về nhà bà vẫn “soạn giáo án” như khi còn là giáo viên bằng cách xem lại tất cả những bài thơ, hay tiểu thuyết mình sẽ đọc vào ngày mai và đọc thử trước để chọn giọng đọc truyền cảm nhất. Giữa các bài thơ, bà trò chuyện với công nhân để tìm hiểu họ thích gì và yêu cầu gì.

Grisel là một trong 300 người đọc truyện còn lại của các xưởng xì gà ở Cuba, những người đã thắp sáng ngày làm việc dài và đơn điệu của công nhân quấn xì gà trong hơn một thế kỷ rưỡi qua. Bắt đầu ngày làm việc, người đọc cùng với công nhân chọn các tờ báo, sau đó chuyển sang đọc thơ của những nhà thơ lừng danh thế giới, chẳng hạn như những bài thơ tình của Pablo Neruda, và tiếp nữa là đến những tiểu thuyết cổ điển như Bá tước Monte Cristo.

“Người đọc truyện vô cùng quan trọng đối với chúng tôi. Bởi vì họ đã mở rộng chân trời văn hóa của chúng tôi”- bà Julia Curbera, người đã 30 năm làm mỗi việc quấn những điếu xì gà danh tiếng thế giới, nói với các nhà báo nước ngoài. Irse Martinez, một công nhân đã có thâm niên 16 năm, nói: “Phần lớn công nhân làm việc trong các xưởng xì gà chưa tốt nghiệp trung học, do vậy những thông tin, những câu chuyện, bài thơ đã giúp chúng tôi nâng cao kiến thức và tầm nhìn của mình. Bởi vì chúng tôi ở đây suốt 10 giờ đồng hồ mà không biết gì ở thế giới bên ngoài”.

Truyền thống đọc truyện trong các xưởng xì gà Cuba xuất hiện vào năm 1865. Theo ông Zoe Nocedo Primo, Giám đốc Bảo tàng thuốc lá La Habana, lúc đó, các công nhân thuê người đọc truyện cho họ nghe với mục đích giúp đầu óc họ thư giãn mà không xao lãng công việc bằng tay. Sau khi cách mạng Cuba thành công, chính các công ty trả lương cho người đọc truyện, chứ không phải công nhân nữa.

“Nhờ người đọc truyện đã mở mang kiến thức cho công nhân mà nhiều công nhân xì gà đã trở thành những người được giáo dục tốt và những nhóm hoạt động chính trị tích cực tham gia cách mạng Cuba” - ông Zoe nói.

“Tôi biết tôi rất có ích đối với công nhân. Họ rất cần tôi” - Grisel nói với vẻ đầy tự hào trong giờ giải lao sau buổi đọc mục những lời khuyên cho tình yêu trên một tờ báo mà công nhân rất thích.

Có lẽ người hút xì gà sẽ lấy làm thú vị hơn nếu biết 2 nhãn hiệu xì gà nổi tiếng thế giới là Montecristos và Romeo y Julieta của Nhà máy Jose Marti sản xuất được đặt tên theo hai tác phẩm văn học nổi tiếng thế giới cùng tên. Nhà máy đã lấy nguồn cảm hứng từ những câu chuyện đọc ở xưởng quấn xì gà để đặt tên cho sản phẩm của mình.

Có một câu chuyện cũng khá thú vị nữa là cố Tổng thống Mỹ John Kennedy rất thích xì gà Cuba và trước khi ký lệnh cấm vận Cuba, ông ta đã cử thư ký báo chí đi gom mua tất cả các hộp xì gà ở Washington và có được tổng cộng 1.200 hộp cả thảy.

Mặc cho lệnh cấm vận của Mỹ, Cuba vẫn là nhà sản xuất xì gà quấn bằng tay hàng đầu thế giới. Có người còn cho rằng những điếu xì gà Cuba ngon nhất thế giới không chỉ vì cây thuốc lá trồng trên đất Cuba và kỹ thuật quấn của công nhân mà còn nhờ vào giọng đọc những bài thơ tình và những quyển tiểu thuyết tuyệt vời nhất thế giới.

Việt Khoa (Theo AFP)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bị phạt 90 triệu đồng vì tổ chức “Hoa hậu Doanh nhân sắc đẹp Việt 2020” không phép

Bị phạt 90 triệu đồng vì tổ chức “Hoa hậu Doanh nhân sắc đẹp Việt 2020” không phép

Thanh tra Bộ VH-TT-DL vừa có Quyết định số 1/QĐ- XPVPHC ngày 13-1-2021 về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa đối với Công ty TNHH MTV đầu tư du lịch giải trí Khổng Tước vì đã có hành vi tổ chức cuộc thi “Hoa hậu Doanh nhân sắc đẹp Việt 2020” tại TPHCM vào ngày 18-11-2020 mà không có giấy phép tổ chức.

Phim

Lộ diện quán quân Dự án làm phim 48 giờ 2020

Dự án làm phim 48 giờ Việt Nam 2020 (48HFP Việt Nam 2020) đã chính thức khép lại sau 6 tháng tranh tài, với sự tham dự của 114 bộ phim ngắn đến từ 1.000 nhà làm phim trẻ.


Âm nhạc

Sân khấu

Tái dựng vở cải lương kinh điển “Nàng Xê Đa“

Sáng 16-1, Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang phối hợp với Công ty TNHH Tổ chức Biểu diễn Song Việt tổ chức họp báo thông tin về dự án cải lương “Dấu ấn mới cho các nghệ sĩ trẻ” và công diễn vở Nàng Xê Đa.

Sách và cuộc sống

Khi Phan làm truyện tranh

Từ 2017, đều đặn mỗi năm, Phan (tên thật là Lê Phan - một họa sĩ 9X) lại ra mắt một tác phẩm truyện tranh.

Sáng tác

Chuyến du lịch không đồng

Một mình một vali, vừa ra khỏi nhà, chị đã thấy chống chếnh, bao lâu rồi chị không có cảm giác một mình. Xe lắc lư bốn tiếng, thả chị xuống một nơi hoàn toàn xa lạ.

Mỹ thuật

Triển lãm mỹ thuật Đạo và Phật

Ngày 16-1, Báo Giác Ngộ (85 Nguyễn Đình Chiểu, phường 6, quận 3, TPHCM) khai mạc triển lãm chủ đề Đạo và Phật của hai họa sĩ 8X Hoàng Tùng Linh và Lê Nguyên Bảo Trân.