Sách do NXB Đại học Quốc gia TPHCM xuất bản tháng 9 vừa qua, tiếp cận niềm tin như một nền tảng của hệ thống kinh tế - tài chính, từ các nền văn minh cổ đại đến thời đại số.
Từ bản chất của tiền đến những cuộc khủng hoảng
Vì sao một tờ tiền polymer có thể đổi được một bữa ăn? Vì sao một ngân hàng tồn tại hàng thế kỷ có thể sụp đổ chỉ trong vài giờ? Vì sao một bài đăng trên mạng xã hội có thể làm rung chuyển thị trường? Liệu AI có thể thay thế niềm tin?... Những câu hỏi ấy mở đầu cuốn sách, dẫn người đọc đến luận điểm xuyên suốt của tác giả: đằng sau tiền tệ, ngân hàng và các thuật toán là niềm tin của con người.
Qua 9 chương, cuốn sách đi từ những khái niệm căn bản về tiền và ngân hàng đến các cuộc khủng hoảng trong lịch sử: cơn sốt hoa tulip ở Hà Lan, Đại khủng hoảng năm 1929, khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, sự sụp đổ của Lehman Brothers năm 2008 và sàn giao dịch tiền mã hóa FTX.
Từ đó, tác giả phân tích tác động của mạng xã hội, công nghệ tài chính (fintech) và AI đối với niềm tin; đồng thời đề cập khát vọng phát triển của Việt Nam đến năm 2045 và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.
Cuốn sách cũng tìm hiểu tâm lý tài chính trong các xã hội châu Á: Vì sao người dân coi trọng vàng?, duy trì thói quen tiết kiệm và thường xem bất động sản là tài sản an toàn? Qua những câu chuyện gần gũi, tác giả lý giải mối liên hệ giữa niềm tin, ký ức lịch sử và lựa chọn tài chính của mỗi người.
Nội dung sách hướng đến nhiều nhóm độc giả, từ nhà đầu tư, doanh nhân, người trẻ tìm hiểu tài chính cá nhân, tiền mã hóa và fintech đến những người quan tâm chính sách tài chính xanh và mục tiêu phát triển của Việt Nam.
Theo TS Lý Hoàng Vũ, tài sản chiến lược của một quốc gia trong thế kỷ XXI nằm ở chất lượng nguồn nhân lực, năng lực đổi mới và niềm tin của xã hội vào một tương lai chung. Từ cách tiếp cận này, tiền còn là phương thức con người tổ chức, xây dựng niềm tin với nhau; còn tâm lý tập thể là một trong những yếu tố mong manh của hệ thống tài chính.
Từ trải nghiệm học tập đến nghiên cứu về niềm tin
Sinh trưởng trong gia đình có truyền thống ngân hàng, TS Lý Hoàng Vũ sớm tiếp xúc với những câu chuyện về tài chính, tiền tệ và niềm tin. Quá trình học tập từ bậc đại học đến tiến sĩ đưa ông đến Phần Lan, Vương quốc Anh, New Zealand và Pháp.
Trên hành trình ấy, ông có cơ hội học hỏi từ các Giáo sư Andrew Hughes Hallett, David Mayes, Charles Goodhart, Jean-Christophe Statnik, Frédéric Lobez cùng các chuyên gia Donald Brash, Maria Nieto và Bill Winters.
Đặc biệt, hai Giáo sư Jean-Christophe Statnik và Frédéric Lobez đã gợi mở cho ông cách nhìn về mối liên hệ giữa tín dụng và niềm tin qua nguồn gốc của từ “credit”, bắt nguồn từ tiếng Latinh “credere”, mang nghĩa tin tưởng. Những trải nghiệm học tập, nghiên cứu ấy góp phần hình thành ý tưởng cuốn sách.
TS Lý Hoàng Vũ hiện tiếp tục nghiên cứu mối liên hệ giữa niềm tin, phát triển kinh tế - tài chính, mục tiêu Net Zero, AI và khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp.
Tác giả cho biết vừa xuất bản bản tiếng Anh của cuốn sách nhân dịp sinh nhật lần thứ 90 của Giáo sư Charles Goodhart, nhà kinh tế gắn bó với Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị London (LSE) và Ngân hàng Trung ương Anh. Theo TS Lý Hoàng Vũ, ông và Giáo sư Charles Goodhart đã có 10 bài nghiên cứu chung. Ông trân trọng những đóng góp học thuật cũng như sự hướng dẫn tận tình của người thầy.
“Một cá nhân, một tổ chức hay một quốc gia, mọi thành công bền vững đều được xây dựng trên cùng một nền tảng vô cùng vững chắc: niềm tin rằng ngày mai sẽ tốt hơn hôm nay, rằng xã hội sẽ tiếp tục tiến lên và rằng những nỗ lực, khát vọng của hôm nay sẽ thực sự tạo ra giá trị cho các thế hệ tương lai”, TS Lý Hoàng Vũ chia sẻ.
Trong phần nhận xét về cuốn sách, ông William Lawrenson, Phó Tổng Lãnh sự Vương quốc Anh tại TPHCM, đặc biệt quan tâm đến những phân tích về tâm lý tài chính của các xã hội châu Á. Theo ông, thói quen coi trọng vàng, tiết kiệm và bất động sản còn phản ánh ký ức lịch sử được truyền qua nhiều thế hệ.
“Tôi đã tận mắt chứng kiến điều đó trong thời gian công tác: người Việt không chỉ được thúc đẩy bởi mong muốn thịnh vượng, mà còn bởi khát khao an toàn - mong muốn rằng ngày mai sẽ ổn định hơn hôm nay”, ông William Lawrenson viết.
