Phục dựng tiếng đàn đá đại ngàn

SGGP
Đàn đá là nhạc cụ cổ có giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc của đồng bào Raglai. Loại nhạc cụ này đã khẳng định được giá trị vốn có, nhưng theo thời gian, đàn đá phai nhạt dần. Bảo tồn, khôi phục và phát huy giá trị loại nhạc cụ này đang là việc cấp bách.

Một buổi biểu diễn đàn đá tại huyện Khánh Sơn

Một buổi biểu diễn đàn đá tại huyện Khánh Sơn

Đồng bào Raglai ở Khánh Hòa sống tập trung ở 2 huyện miền núi Khánh Sơn và Khánh Vĩnh. Nói đến đàn đá, người ta thường nhắc đến Khánh Sơn, bởi nơi đây được xem là cái nôi của loại nhạc cụ này. Đàn đá là nhạc cụ thô sơ nhưng rất độc đáo, gắn với đời sống tinh thần của người Raglai.

Đàn đá được chế tác từ những thanh đá vô tri, trục vớt từ những con suối, núi đá giữa đại ngàn sông núi Tô Hạp. Qua những bàn tay khéo léo của người Raglai xưa, những thanh đá vô tri bỗng phát ra các thanh âm trong trẻo, trầm bổng, có hồn, có điệu… mà không loại nhạc cụ nào khác có được.

Đàn đá của đồng bào Raglai còn có thể hòa tấu với những loại nhạc cụ như: sáo ta cung, sáo đinh tút, sáo Tale piloi, kèn bầu, kèn Xarakhel…, cho ra những bản giao hưởng đặc sắc, đậm chất núi rừng. Nhưng, điều tuyệt diệu nhất của đàn đá là có thể độc tấu một cách hoàn chỉnh với nhiều âm điệu trầm bổng khác nhau.

Đàn đá Khánh Sơn được phát hiện từ năm 1977. Đến năm 1979, những thông tin về đàn đá Khánh Sơn được công bố rộng rãi trong và ngoài nước. Kể từ đó đến nay, đàn đá là biệu tượng văn hóa của đồng bào Raglai. Thông thường, những dàn đá được xếp dọc các con suối gần nương, rẫy tạo nên âm thanh vừa đuổi chim muông, thú rừng vừa góp phần làm thú vị cuộc sống buôn làng. Giá trị hơn, những bộ đàn đá được sử dụng biểu diễn trong các kỳ lễ hội, những ngày vui quan trọng của cộng đồng.

Theo thời gian và tập tục canh tác của đồng bào đã thay đổi nhiều, nên những dàn đàn đá dọc suối nương năm xưa dần mất dấu. Đến nay, người biết đánh đàn đá tại Khánh Sơn rất ít và người biết chọn đá để làm đàn lại càng hiếm hơn. Theo đại diện ngành văn hóa huyện Khánh Sơn, hiện toàn huyện chỉ có 2 bộ đàn đá dùng để biểu diễn. Số người biết đánh đàn đá cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Để phục dựng lại văn hóa đàn đá, năm 2020, huyện Khánh Sơn đã khảo sát, phục dựng 3 hệ thống dàn đá nước giữ nương rẫy nguyên bản của người Raglai.

Ông Nguyễn Văn Nhuận, Chủ tịch UBND huyện Khánh Sơn, cho biết việc khôi phục đàn đá Khánh Sơn là một trong nhiệm vụ chính của địa phương. Địa phương đã mời các nhạc sĩ, nghệ nhân am hiểu về đàn đá để thực hiện dự án khôi phục đàn đá Khánh Sơn.

“Đàn đá là nhạc cụ độc đáo, nếu được phục dựng, nó còn giúp đồng bào Raglai làm giàu bằng phát triển du lịch kết hợp văn hóa bản địa. Hiện chúng tôi đã kêu gọi doanh nghiệp và người dân tham gia mô hình này, ban đầu cho kết quả tốt. Hy vọng một ngày không xa, tiếng đàn đá lại ngân vang khắp núi rừng Khánh Sơn và lan tỏa đi khắp nơi”, ông Nhuận cho biết.

KHÁNH NGÂN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thổi luồng gió mới cho cổ phục

Thổi luồng gió mới cho cổ phục

“Làm trang phục Việt cực lắm, tốn thời gian, công sức đủ thứ”, “Trang phục cổ Việt Nam đâu phải dễ, rồi sao biết nó đúng với lịch sử?”... Khi bắt đầu thực hiện dự án nghệ thuật Việt phục, nhà thiết kế (NTK) Lê Long Dũng nghe không ít những lời như thế. Anh vẫn kiên định: “Đây là dự án phi lợi nhuận, nếu bây giờ không bắt đầu thì khi nào nữa. Là nghệ sĩ, chúng tôi luôn mong muốn làm điều gì đó ý nghĩa cho trang phục cổ Việt Nam”.

Phim

Âm nhạc

Khi những nhạc sĩ gạo cội trở lại

Sau dự án Dzanca mở đầu năm 2021 của Dzung - một trong những nghệ sĩ rock có thâm niên hoạt động rất lâu năm tại Việt Nam, lần lượt các dự án âm nhạc đặc sắc của những tên tuổi cũng đã được công bố. 

Sân khấu

Chữ tình nặng nợ nhân gian

Vở kịch Bạch Hải Đường (nguyên tác cải lương: Nguyễn Huỳnh, chuyển thể: Hoàng Thái Thanh, đạo diễn: Ái Như) trên sàn kịch Hoàng Thái Thanh đang nhận được nhiều tình cảm của khán giả. Vở kịch có sự tham gia biểu diễn của NSƯT Thành Hội, NSƯT Tuyết Thu, NS - đạo diễn Ái Như, NS Trí Quang, Thanh Sơn, Thế Hải, Nguyễn Long, Tấn Đạt, Đức Tuấn, bé Hoài Phương… 

Sách và cuộc sống

Miễn, giảm phí vận chuyển trong Hội sách trực tuyến 2021

Ngày 12-4, Cục Xuất bản, Bộ TT-TT cho biết Hội sách trực tuyến trên sàn book365.vn sẽ triển khai nhiều chương trình khuyến khích độc giả mua và đọc sách, như: giảm giá sách cho mọi khách hàng; miễn, giảm phí vận chuyển sách cho khách hàng trong nước; có các phần thưởng, quà tặng khác cho bạn đọc là người giới thiệu sách bán chạy hoặc sách được nhiều người quan tâm… nhân Ngày Sách Việt Nam 2021.

Sáng tác

Ngày về bên mẹ…

Mẹ về ngõ vắng xôn xao
Sương chiều ướt cả tiếng rao lặng thầm

Mỹ thuật

Triển lãm tranh đặc biệt của học sinh phổ thông

Triển lãm trưng bày hơn 50 tác phẩm hội họa đặc sắc, tràn đầy tinh thần phóng khoáng và màu sắc tuổi trẻ. Các tác phẩm được thể hiện trên chất liệu sơn dầu, sơn mài, lụa, in khắc trên gỗ và kim loại do 8 học sinh phổ thông sáng tác.