Nhạc trưởng Lê Ha My và bản hòa tấu của số phận, thanh âm Tchaikovsky

Trong thế giới âm thanh của nhạc giao hưởng, có những đêm diễn cất lên như một lời tự sự thâm trầm về thân phận con người, từng nốt nhạc không chỉ vang qua thính giác mà còn dội sâu vào những khoảng lặng tâm hồn.

1. Đêm nhạc A Night of Tchaikovsky vừa qua tại Nhà hát thành phố chính là một nơi như thế - khi Nhạc trưởng - TS Lê Ha My bước lên bục chỉ huy, dùng ngôn ngữ nhịp điệu nguyên bản và ngọn lửa nội tâm lắng đọng qua nhiều năm tu nghiệp tại Moscow (Nga) để mở ra một không gian đối thoại nghệ thuật đầy mê hoặc.

Ở đó, những thanh âm bi hùng của người nhạc sĩ thiên tài nước Nga được đánh thức, đưa người nghe bước vào một chuyến viễn du cảm xúc vừa kịch tính, vừa tha thiết đến nao lòng.

lehamy.jpg
Nhạc trưởng Lê Ha My. Ảnh: HBSO

Nhạc trưởng - TS Lê Ha My, Giám đốc Nhà hát Giao hưởng, Nhạc, Vũ kịch TPHCM (HBSO), là một trong những gương mặt tiêu biểu và bản lĩnh của thế hệ nhạc trưởng Việt Nam đương đại.

Sinh trưởng trong một gia đình giàu truyền thống nghệ thuật, có bố là NSND Văn Hà - một trong những nghệ sĩ gạo cội, là người đặt nền móng cho nghệ thuật opera (nhạc kịch) tại Việt Nam, Nhạc trưởng Lê Ha My sở hữu nền tảng thẩm mỹ từ sớm.

Sau khi tốt nghiệp xuất sắc chuyên ngành Piano tại Nhạc viện Hà Nội dưới sự hướng dẫn của GS-TS-NGND Trần Thu Hà, anh tiếp tục theo học chuyên ngành Chỉ huy dàn nhạc cùng GS-NSND Nguyễn Trọng Bằng.

Năm 2000, Lê Ha My sang tu nghiệp tại Học viện Âm nhạc quốc gia Moscow - P.I.Tchaikovsky, một trong những nhạc viện danh tiếng hàng đầu thế giới về đào tạo âm nhạc cổ điển. 6 năm rèn luyện khắt khe tại Nga cùng kinh nghiệm chỉ huy thực tế tại các dàn nhạc quốc tế (Yaroslavl Philharmonic Orchestra, Nhạc viện Moscow...) đã mang về cho Lê Ha My tấm bằng Đỏ xuất sắc (Red Diploma) - danh hiệu danh giá nhất dành cho sinh viên có thành tích vượt trội.

Chính nhờ những nền tảng học thuật vững chắc từ "quê hương" của Tchaikovsky đã góp phần rèn giũa nên một Lê Ha My với tư duy âm nhạc chuẩn mực, thấu hiểu tường tận từng cấu trúc và chiều sâu tâm lý trong các kiệt tác của vị “đại sư âm nhạc” người Nga.

2. Trở về Việt Nam, Nhạc trưởng Lê Ha My nhanh chóng khẳng định vị thế qua hàng loạt chương trình đại hợp xướng, giao hưởng, opera và ballet quy mô lớn. Sau khi đảm nhận vai trò Giám đốc HBSO, anh liên tục nâng cao tiêu chuẩn nghệ thuật, mở rộng hợp tác quốc tế cùng các nghệ sĩ tên tuổi như ca sĩ Katharine Mehrling (Đức), nghệ sĩ piano Jerome Rose (Mỹ)...

Đặc biệt, tháng 4-2025, Nhạc trưởng Lê Ha My được vinh dự chỉ huy chương trình trọng điểm Bản giao hưởng Hòa bình nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 - 30-4-2025).

Và không thể không kể đến cột mốc lịch sử của nghệ thuật ballet Việt Nam khi Lê Ha My làm chỉ đạo nghệ thuật kiêm chỉ huy dàn nhạc vở ballet Hồ Thiên nga của Tchaikovsky khi lần đầu tiên kiệt tác này được công diễn tại TPHCM với dàn nhạc giao hưởng biểu diễn trực tiếp.

Trên bục chỉ huy, nhạc trưởng Lê Ha My luôn cho thấy một quan điểm xuyên suốt: tôn trọng tuyệt đối tinh thần nguyên bản của tác phẩm, đồng thời kiến tạo những trải nghiệm âm nhạc có sức sống với khán giả hôm nay. Trong lịch sử âm nhạc giao hưởng, chủ đề "số phận" luôn là một bí ẩn cuốn hút.

Từ 4 nốt nhạc kinh điển mở đầu Bản giao hưởng số 5 của Beethoven - từng bị gắn cho giai thoại “định mệnh gõ cửa”, nhưng dưới góc nhìn của các nhà nghiên cứu hiện đại, lại cho đó là tinh thần cách mạng, sự giải phóng và tự do nội tâm, cho đến Bản giao hưởng số 5 của Tchaikovsky - nơi giai điệu "số phận" vang lên như một chủ thể xuyên suốt từ tăm tối u uẩn đến khải hoàn rực rỡ.

Với nhạc trưởng Lê Ha My, việc tôn trọng tuyệt đối bản tổng phổ gốc, đọc lại từng ghi chú tỉ mỉ của tác giả chính là chìa khóa để giải mã những tầng nghĩa sâu thẳm ấy.

Người nhạc trưởng không áp đặt những huyền thoại hay thói quen diễn xướng lối mòn, mà quay về với từng dòng nốt gốc để trả lại cho âm nhạc vẻ đẹp thuần khiết và sức mạnh đi thẳng đến trái tim khán giả.

Và ở đêm nhạc A Night of Tchaikovsky, sự thấu hiểu âm nhạc Nga của Nhạc trưởng Lê Ha My đã trở thành chiếc cầu hoàn hảo kết nối tiếng đàn piano rực lửa của Solist Lưu Đức Anh trong Piano Concerto No.1, đồng thời dẫn dắt toàn bộ dàn nhạc giao hưởng (HBSO) tái hiện sự kịch tính và bi hùng của chủ đề "số phận" trong Bản giao hưởng số 5 của Tchaikovsky.

Đồng hành trong hành trình của đêm nhạc A Night of Tchaikovsky còn có sự xuất hiện của nghệ sĩ viola Phạm Vũ Thiên Bảo. Với tiếng đàn viola mềm mại, sâu lắng nhưng đầy nội lực, anh đã mang đến những thanh âm giàu cảm xúc và sức truyền cảm lay động.

Điểm tựa trữ tình ấm áp ấy sẽ trở thành một điểm nhấn nổi bật, dẫn dắt khán giả bước vào những cung bậc cảm xúc phong phú, hòa quyện trọn vẹn cùng tầm vóc giao hưởng để tạo nên một đêm nhạc thăng hoa và khó quên.

Đêm nhạc A Night of Tchaikovsky tại Nhà hát thành phố là một thành công mới của Nhạc trưởng Lê Ha My khi tái hiện chiều sâu và cấu trúc phức tạp trong các kiệt tác của nhà soạn nhạc người Nga.

Dưới sự dẫn dắt của người nhạc trưởng sở hữu tư duy chỉ huy chuẩn mực và sự thấu hiểu tường tận bản tổng phổ nguyên bản, đêm nhạc đã trở thành một không gian thưởng thức nghiêm cẩn và có chiều sâu.

Ở đó, sức mạnh giao hưởng của HBSO không chỉ làm nền, mà hòa quyện cùng tiếng đàn độc tấu để giải mã những tầng cảm xúc giằng xé, tạo nên một cuộc đối thoại nghệ thuật đích thực với công chúng.

Tin cùng chuyên mục