Rộn ràng thu hoạch hồ tiêu

Thắng lớn nhờ giá cao

Tết Bính Ngọ vừa qua được xem là một năm thắng lớn của nông dân các tỉnh Tây Nguyên, khi nhiều cây trồng chủ lực ở khu vực này như cà phê, sầu riêng đều được giá. Càng vui hơn khi niên vụ thu hoạch cà phê vừa kết thúc bà con lại bước vào chính vụ thu hoạch hồ tiêu, mở ra một mùa vụ hứa hẹn thu nhập tốt.

Đang cặm cụi hái những hạt tiêu chín bói trong vườn, bà Lê Thị Thơm (xã Quảng Phú, tỉnh Đắk Lắk) không giấu được niềm vui khi nói về giá nông sản năm nay. Gia đình bà có gần 1ha trồng cây cà phê xen hồ tiêu, cùng 5 sào trồng sầu riêng. Trước tết, khi thu hoạch cà phê thì giá ở mức 102.000 đồng/kg, giá sầu riêng cũng duy trì ở mức trên 70.000 đồng/kg. Với mức giá này, người nông dân có lãi cao. Sau tết, gia đình bà tiếp tục vào vụ thu hoạch hồ tiêu. Mức giá đầu vụ hơn 150.000 đồng/kg, rất lý tưởng. “Nhiều người trong vùng chờ thu hoạch xong vụ hồ tiêu sẽ đến showroom tậu ô tô mới”, bà Thơm cười nói.

Tại ấp Tân Hội, xã biên giới Tân Tiến (tỉnh Đồng Nai), gia đình ông Lê Văn Đen đã có thâm niên trồng hồ tiêu hơn 20 năm. Hiện tại, gia đình ông có hơn 3.000 trụ tiêu lâu năm và 600 trụ tiêu mới trồng đầu mùa mưa năm 2025. Theo lời kể của ông Đen, trước đây khi hồ tiêu được giá, gia đình có hơn 4.000 trụ trong vườn. Quãng thời gian giá xuống quá thấp, gia đình bỏ bớt số trụ. Mọi thứ đã thay đổi khi vào năm 2024, gia đình ông thu hoạch được 4 tấn tiêu hạt, với giá bán 160.000 đồng/kg. Sau khi trừ đi chi phí, gia đình ông lãi khoảng 500 triệu đồng. Dù trải qua những thăng trầm khi giá thấp, dây tiêu chết vì bệnh, giờ đây gia đình ông Đen đã được tưởng thưởng xứng đáng với sự kiên định dành cho hạt đen vị cay nồng!

Thời điểm hiện tại, ngay trong mùa vụ thu hoạch đã xảy ra nghịch lý: giá hồ tiêu ở mức rất cao nhưng diện tích lại giảm! Ông Hoàng Phước Bính, nguyên Phó Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu Chư Sê (tỉnh Gia Lai) cho rằng, chưa có con số thống kê chính xác, nhưng thực tế tại các địa phương trồng tiêu trọng điểm đã cho thấy diện tích trồng chuyên canh hồ tiêu ít dần đi. Theo ông Bính, giai đoạn 2018-2020, khi giá bán xuống thấp, nông dân đã lãng quên rẫy tiêu. “Như năm 2020, giá bán thời điểm đó chỉ 34.000-35.000 đồng/kg, trong khi giá thành sản xuất là 50.000 đồng/kg. Trên 1 ký tiêu, người trồng lỗ tới 15.000 đồng. Ngoài ra, tình hình thời tiết bất lợi, sâu bệnh nhiều khiến năng suất các vườn giảm, dẫn đến việc nhiều nhà vườn bỏ hồ tiêu”, ông Bính kể. Từ năm 2021, có người trồng lại, nhưng diện tích không lớn.

Xây dựng vùng chuyên canh bền vững

Trước sản lượng hạn chế nên doanh nghiệp (DN) buộc phải nhập hồ tiêu từ nước ngoài. Ông Lê Việt Anh, Tổng Thư ký Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), cho biết, tồn kho hồ tiêu của Việt Nam từ các năm 2022, 2023 đã hết. Trong năm 2025, để đáp ứng nhu cầu đơn hàng, ngành hồ tiêu Việt Nam đã phải nhập khẩu 42.688 tấn hồ tiêu, tăng hơn 16% về lượng và khoảng 51% về giá trị so với năm 2024. Trong năm nay, có thể các DN sẽ tiếp tục phải nhập khẩu thêm khi nhu cầu thế giới được cho sẽ tăng cao, trong khi sản lượng trong nước dự báo giảm từ 15%-20%. Trong khi đó, theo nhận định của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), nguồn cung hồ tiêu toàn cầu năm 2026 dự báo sẽ giảm mạnh từ 15%-20%, khi lượng tồn kho ở hầu hết các nước sản xuất lớn trên thế giới đều giảm.

Đây là điều khá bất ngờ bởi Việt Nam là quốc gia xuất khẩu hồ tiêu số 1 thế giới, chiếm 50% trong tổng sản lượng toàn cầu, nhưng hàng năm vẫn phải nhập thêm một lượng lớn từ các nước. Các DN của Việt Nam chủ yếu nhập hồ tiêu để chế biến xuất khẩu.

Theo VPSA, vụ thu hoạch hồ tiêu năm 2026 ở Việt Nam bắt đầu từ cuối tháng 2 và sẽ kéo dài đến hết tháng 4. VPSA nhận định sẽ khó có tình trạng nông dân bán ra ồ ạt, thay vào đó chỉ bán một phần để chi trả công thu hái cũng như tiền phân bón. Một bộ phận nông hộ đã có đủ tài chính sẽ giữ hạt tiêu lại trong kho, chờ giá tăng lên. Việc nguồn cung hạn chế đã làm dấy lên lo ngại về một năm xuất khẩu khó khăn đối với ngành hồ tiêu Việt Nam. Trong khi, các chuyên gia dự báo nhu cầu hồ tiêu trên thế giới năm nay sẽ khởi sắc trở lại, nhất là tại thị trường Mỹ, sau khi thuế quan cho mặt hàng hồ tiêu về 0% cùng việc đẩy mạnh mua vào của nhiều quốc gia. Bên cạnh đó, mức tăng trưởng mới khả quan đến từ thị trường Trung Quốc, khi nguồn hàng dự trữ của đất nước tỷ dân này được cho là đang xuống thấp, không đủ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng.

Nhằm hướng đến phát triển bền vững ngành hồ tiêu, ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NN-MT) cho rằng, các DN Việt Nam cần đẩy mạnh hơn nữa trong việc xây dựng vùng nguyên liệu hồ tiêu, phối hợp chặt chẽ với nông dân, áp dụng quy trình canh tác tiến bộ để nâng cao năng suất hồ tiêu. Ngành hồ tiêu cần đầu tư chế biến sâu để đáp ứng cho các thị trường cao cấp, mang lại giá trị cao và củng cố vị thế hồ tiêu Việt Nam trên bản đồ thế giới.