Từ ký ức đến “phiên bản mới”
Tối 15-11, vở cải lương Bạch Hải Đường trở lại trong chương trình Ngân mãi Chuông vàng tại Nhà hát Truyền hình HTV. Vở diễn do NSƯT Kim Phương dàn dựng, quy tụ NSƯT Kim Tiểu Long, NSƯT Thu Vân cùng các nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ.
Ảnh: THANH HIỆP
Tác phẩm từng được khán giả yêu mến từ thập niên 1970, nay tiếp tục gặp gỡ công chúng qua phiên bản mới, với câu chuyện về những lựa chọn, tình thân và cái giá nhân vật phải trả được kể bằng ngôn ngữ sân khấu hôm nay.
Sức hút của vở diễn nằm ở cuộc gặp giữa ký ức thân thuộc và diện mạo mới. Người xem lâu năm có dịp gặp lại câu chuyện, nhân vật, làn điệu đã in sâu trong tâm trí; khán giả trẻ có cơ hội tiếp cận tác phẩm qua dàn nghệ sĩ nhiều thế hệ và cách dàn dựng gần gũi với cảm quan đương đại. Và khi một vở diễn kinh điển kết nối được với nhiều thế hệ khán giả, đó là tín hiệu đáng mừng cho đời sống cải lương.
Cũng trong tối 15-11, tại Nhà biểu diễn, Trung tâm Văn hóa nghệ thuật TP Cần Thơ, bản tái dựng vở cải lương Tiếng hò sông Hậu của cố soạn giả Điêu Huyền cũng nhận được sự quan tâm lớn của công chúng với sự tham gia của NSND Quế Trân, NSƯT Lê Tứ cùng các nghệ sĩ Đoàn Cải lương Tây Đô.
Vở diễn nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của khán giả đến mức ban tổ chức đã phải quyết định diễn thêm một suất vào tối 24-11.
Thời gian qua, nhiều sân khấu tại TPHCM liên tục phục dựng những vở diễn kinh điển, từng góp phần làm nên dấu ấn của nghệ thuật cải lương. Điển hình như Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang tái dựng vở Tô Ánh Nguyệt (bản dựng mới của NSND Hữu Quốc, dựa trên bản dựng của cố NSND Diệp Lang); làm mới vở Bên cầu dệt lụa (soạn giả Thế Châu).
Ở khu vực sân khấu xã hội hóa, sân khấu Vũ Luân cũng vừa giới thiệu bản dựng cải lương vở Lôi Vũ, cho thấy các đơn vị tư nhân cũng sẵn sàng đặt nguồn lực vào những tác phẩm có giá trị lâu bền. Trước đó, hàng loạt tác phẩm lừng danh một thời cũng tái diễn với những diện mạo mới như: Hàn Mặc Tử, Câu thơ yên ngựa, Nàng Xê Đa, Giấc mộng đêm xuân…
Tiếp nối những giá trị nghệ thuật
Điều đặc biệt ở các bản tái dựng là việc trao trọng trách từ tổ chức, dàn dựng đến các vai diễn cho các nhân tố trẻ. Đây là một thử thách lớn bởi nhiều vở diễn, vai diễn vốn đã gắn liền với các tên tuổi đạo diễn, nghệ sĩ lớn trong làng nghệ thuật.
Tái dựng các vở cải lương kinh điển là cơ hội để các nghệ sĩ trẻ được thử thách về kỹ thuật ca diễn trong những vai diễn lớn. Họ còn được diễn cùng những nghệ sĩ thế hệ đi trước, đầy kinh nghiệm, có cơ hội được học hỏi từ cách xử lý từng câu ca, lời thoại đến ánh mắt, động tác biểu diễn... Đây cũng là cơ hội quý để lớp kế thừa rèn luyện bản lĩnh, tích lũy kinh nghiệm và khẳng định khả năng sáng tạo.
NSND LỆ THỦY
Việc trao cơ hội cho thế hệ kế cận vừa tạo điều kiện để họ thử sức, khẳng định năng lực, vừa mở ra hướng tiếp nối những giá trị nghệ thuật của cải lương bằng cảm quan và ngôn ngữ biểu diễn hiện đại.
Ở góc độ chuyên môn, NSND Trần Minh Ngọc đánh giá, việc tái dựng các tác phẩm kinh điển là hướng đi có ý nghĩa trong bối cảnh sân khấu đang cần những động lực mới để thu hút công chúng.
Theo ông, giá trị của việc tái dựng một kịch bản kinh điển không nằm ở việc giữ nguyên mọi chi tiết của bản dựng cũ, mà quan trọng là đạo diễn phải tìm được cách tiếp cận khác biệt, tạo nên diện mạo và cảm xúc mới cho tác phẩm.
“Mỗi thời đại có cách nhìn, cách cảm nhận khác nhau. Cùng một kịch bản nhưng qua tư duy dàn dựng của những thế hệ đạo diễn khác nhau có thể mang đến những khám phá mới cho khán giả”, NSND Trần Minh Ngọc chia sẻ.
Việc làm mới những tác phẩm từng ghi dấu ấn trong lòng nhiều thế hệ đang tạo thêm sức sống cho sân khấu cải lương. Những câu chuyện, nhân vật cùng những câu ca quen thuộc với nhiều thế hệ được tiếp nối bằng tư duy dàn dựng mới, vừa khơi dậy ký ức nơi khán giả lâu năm, vừa mở ra cánh cửa để công chúng trẻ đến gần hơn với nghệ thuật truyền thống.
Sự trở lại của các vở diễn kinh điển vì thế bên cạnh tạo thêm lựa chọn thưởng thức cho công chúng, còn thể hiện khả năng thích ứng, vận động của cải lương trong dòng chảy nghệ thuật đương đại.