Sau khi chủ trương trên bị phá sản, người ta những tưởng Tổng Công ty Dầu khí Việt Nam sẽ nhanh chóng hoàn thiện tòa nhà “trung tâm điều hành” được tiếp nhận từ Chính phủ để làm Trung tâm Điều hành dầu khí phía Nam, góp phần tiết kiệm chi phí cho nhà nước và cho ngành. Tuy nhiên, đến nay, sau hơn 8 năm, công trình vẫn chưa biết đến khi nào mới có thể hoàn thành, còn sự lãng phí thì đã lên đến con số gây chóng mặt!
- “Có vấn đề” ngay từ khi khởi động
Tòa nhà số 1-5 Lê Duẩn, Q.1, TPHCM vẫn ngổn ngang sau 8 năm khởi công.
Trước hết cần khẳng định, do địa bàn hoạt động của ngành dầu khí hầu hết đều tập trung ở phía Nam, nhiều đơn vị thành viên cũng ở khu vực này, trong khi tổng hành dinh lại nằm ở Hà Nội nên việc xây dựng một văn phòng điều hành cho ngành ở TPHCM là hết sức cần thiết.
Vì vậy, sau khi tiếp nhận “di sản” số 1-5 Lê Duẩn với tòa nhà đã hoàn thành phần khung từ Chính phủ (sau 2 năm án binh bất động), Tổng Công ty Dầu khí Việt Nam – chủ đầu tư mới - đã thành lập một ban quản lý (tên đầy đủ là Ban quản lý dự án tòa nhà số 1-5 Lê Duẩn) để triển khai dự án hoàn thiện tòa nhà.
Theo tính toán, giá trị đầu tư thêm để hoàn thiện công trình thuộc nhóm A này (thẩm quyền Chính phủ phê duyệt) là 157 tỷ đồng. Số tiền này chủ yếu dành cho việc lắp đặt các hệ thống kỹ thuật và hoàn thiện phần kiến trúc, vì mục tiêu đặt ra là công trình phải đạt chất lượng cao với đầy đủ trang thiết bị kỹ thuật hiện đại, tối ưu (nhập từ các nước G7).
Qua tìm hiểu của PV, toàn bộ công trình được chia làm 3 gói thầu: Khảo sát đánh giá hiện trạng, tư vấn thiết kế và giám sát xây dựng (gói 1); xây dựng, cung cấp và lắp đặt thiết bị (gói 2); bảo hiểm công trình (gói 3). Để đảm bảo mục tiêu đề ra, chủ đầu tư đã chủ trương mời nhiều doanh nghiệp, tập đoàn tư vấn thiết kế, xây dựng được xem là “có uy tín” trong và ngoài nước dự thầu.
Kết quả, liên danh giữa Công ty Kiến trúc sư Raymond Woo và cộng sự (Singapore) và Công ty Tư vấn công nghệ và xây dựng MEI (Việt Nam) trúng thầu gói số 1; Công ty Bảo hiểm dầu khí (Tổng Công ty Dầu khí Việt Nam) trúng thầu gói số 3. Riêng gói thầu số 2 – gói thầu quan trọng nhất, mặc dù có nhiều nhà thầu hàng đầu trong ngành xây dựng tham gia như Tổng Công ty Xây dựng Việt Nam (VINACONEC), Tổng Công ty Xây dựng Hà Nội, Tổng Công ty Xây dựng số 1 (thuộc Bộ Xây dựng)..., nhưng cuối cùng, CONSTREXIM – VINACCO - một liên danh mới hình thành giữa Công ty Xây dựng và xuất nhập khẩu Việt Nam (Bộ Xây dựng) và Tổng Công ty Xây dựng NN-PTNT (Bộ NN-PTNT), được đánh giá là yếu hơn - lại trúng thầu.
- Tiếp nối những bất thường
Theo kế hoạch, do công trình đã xây dựng xong phần thô nên chậm nhất sau 18 tháng khởi công giai đoạn 2 (hoàn thiện tòa nhà), phải được nghiệm thu đưa vào sử dụng.
Tuy nhiên, ngay từ khâu đầu tiên của dự án mới này - thiết kế kỹ thuật và tổng dự toán công trình - đã kéo dài đến gần 2 năm (từ 2001 đến 2003), so với thời gian dự kiến chỉ hơn nửa năm. Nguyên nhân, theo kết quả kiểm tra của Tổng Công ty Dầu khí Việt Nam hồi tháng 6-2006, các đơn vị thực hiện đã “tính sai thời gian trong khâu lập thiết kế kỹ thuật, tổng dự toán, kế hoạch đấu thầu và thẩm định dự án”. Đã vậy, quá trình tổ chức đấu thầu gói thầu tư vấn thiết kế (bản vẽ thi công) và tư vấn giám sát thi công “chưa tuân thủ các quy định hiện hành của nhà nước khi lựa chọn nhà thầu và ký kết hợp đồng”.
Cho đến khi bước vào giai đoạn thi công (tức triển khai gói thầu số 2) – từ ngày 24-7-2004, hàng loạt bất thường lại tiếp diễn. Theo thỏa thuận đã ký kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu chính, các công việc mang tính chất chuyên môn, đặc thù đối với công trình nhà cao tầng như lắp đặt hệ thống kỹ thuật cơ điện, lắp đá hoa cương mặt ngoài công trình… sẽ do các nhà thầu phụ có năng lực và kinh nghiệm đạt tiêu chuẩn quốc tế thực hiện, sau khi được tuyển chọn từ hồ sơ dự thầu do nhà thầu chính đệ trình.
Và theo hợp đồng xây lắp mà hai bên ký kết, trong vòng 28 ngày, nhà thầu chính phải cung cấp cho chủ đầu tư danh sách toàn bộ các nhà thầu phụ sẽ chính thức tham gia thực hiện công trình để chủ đầu tư phê duyệt. Tuy nhiên, sau khi trúng thầu, CONSTREXIM - VINACCO không thực hiện cam kết mà giao ngay cho “công ty con” là Xí nghiệp Xây dựng số 5 (nay là Công ty Xây dựng số 5, trực thuộc CONSTREXIM) thi công. Mãi 4 tháng sau, nhà thầu chính mới trình danh sách các nhà thầu phụ. Thế nhưng, danh sách mà CONSTREXIM - VINACCO cung cấp vừa thiếu số lượng, vừa toàn những “gương mặt lạ hoắc” với năng lực, kinh nghiệm không đạt yêu cầu so với những đơn vị trong danh sách hồ sơ dự thầu do nhà thầu chính đưa ra trước đó…
Hậu quả là mặc dù nhà thầu chính là Liên danh CONSTREXIM - VINACCO đã cam kết “sẽ hoàn thành và ban giao công trình trong vòng 17 tháng” kể từ ngày khởi công (27-4-2004), nhưng đến thời điểm hiện nay – cuối tháng 11-2006, công trường vẫn ngổn ngang với nhiều nghi vấn về chất lượng. Trong khi trước đó, sau những lần điều chỉnh tiến độ, Hội đồng quản trị Tổng công ty đã phải ra nghị quyết với “tối hậu thư” là đến 30-8-2006 công trình phải được bàn giao, như lời hứa trước Thủ tướng Chính phủ.
- Lãng phí chồng lãng phí
Trong lúc mục tiêu của việc xây dựng Trung tâm Điều hành dầu khí phía Nam là để tiết kiệm chi phí cho ngành thì thực tế quá trình xây dựng, hoàn thiện tòa nhà này đã gây lãng phí đến mức kinh ngạc. Cụ thể, so với thời hạn quy định ban đầu là ngày 30-8-2003 phải bàn giao công trình đưa vào sử dụng đã được Chính phủ phê duyệt, đến nay quá trình xây dựng Trung tâm Điều hành dầu khí phía Nam đã chậm tiến độ hơn 3 năm (39 tháng).
Theo tính toán sơ bộ của đoàn kiểm tra tổng công ty, riêng thiệt hại do chi phí phát sinh trong 3 năm (tính đến thời điểm 30-8-2006) đã lên khoảng 40 tỷ đồng. Trong khi đó, theo một tính toán khác, chỉ tính giá thuê ở mức 25USD/tháng/m2, thì với diện tích sử dụng 20.000m2 của tòa nhà ở vị trí đắc địa này, nếu đưa vào sử dụng đúng tiến độ, có thể thu được cho nhà nước 500.000USD/tháng (tương đương 6 triệu USD/năm)! Với những con số như vậy, thử hình dung, nếu tính từ thời điểm công trình “án binh bất động” năm 1998 đến nay, sự lãng phí lên tới mức nào?
Chưa hết, theo một thống kê đáng tin cậy, chỉ vì Trung tâm Điều hành dầu khí phía Nam chưa đưa vào sử dụng được, trong khi tổng hành dinh vẫn nằm tại Hà Nội, nên mỗi năm, riêng chi phí vé máy bay cho cán bộ lãnh đạo tổng công ty và các đơn vị thành viên “bay ra bay vào” công tác, đã lên đến hàng chục tỷ đồng. Chẳng hạn như năm 2005, chi phí vé máy bay nội địa của cơ quan tổng công ty và 5 đơn vị thành viên khác (Công ty Dịch vụ kỹ thuật, Công ty Thương mại, Công ty Thăm dò và khai thác dầu khí, Ban quản lý dự án Nhà máy Lọc dầu Dung Quất và Ban quản lý Dự án khí điện đạm Cà Mau) là hơn 10 tỷ đồng, trong đó riêng cơ quan tổng công ty chiếm 4 tỷ đồng…
PHẠM TRƯỜNG
- Bài 1: Chủ trương hợp lòng dân
