Hiện thực hóa ý tưởng về đờn ca tài tử
Mỗi tuần một buổi, học sinh lớp 11A3, Trường THPT Bùi Thị Xuân, Phường Bến Thành lại được làm quen với đờn ca tài tử trong tiết học đờn ca tài tử. Đây là tiết học đặc biệt được nhà trường đưa vào giảng dạy trong năm học 2026-2027, thí điểm đối với 2 lớp 11 và 1 lớp 10. Giáo viên đứng lớp là những nghệ nhân đến từ Chi hội Âm nhạc- Hội Sân khấu TPHCM.
Hơn 2 năm ấp ủ ý tưởng, để mạnh dạn đưa đờn ca tài tử trở thành tiết học chính khóa, xuyên suốt 35 tuần thực học năm học 2026-2027, thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân cho biết, Nghị quyết 80 chính là động lực, tạo thể chế vững chắc để đờn ca tài tử “bước” vào lớp học.
“Với người dân Nam bộ, đờn ca tài tử là loại hình âm nhạc gắn bó máu thịt, là mạch nguồn của văn hóa truyền thống. Thế nhưng, trong bối cảnh hiện nay, đờn ca tài tử đôi phần bị lu mờ trong giới trẻ trước những loại hình âm nhạc hiện đại. Muốn đưa đờn ca tài tử vào lớp học để học sinh hiểu, yêu và gìn giữ di sản thì sự quyết liệt của cán bộ quản lý nhà trường không chưa đủ, phải có một cơ chế bền vững để mở ra thời lượng, để có đội ngũ nghệ sĩ với chuyên môn, đam mê cùng chung tay. Nghị quyết 80 khi đặt văn hóa vào vị trí trung tâm trong phát triển đất nước đã giúp nhà trường hiện thực hóa được mong muốn này khi tạo cơ chế để nhà trường mời nghệ nhân về giảng dạy…”, thầy Phú phấn khởi.
Trước đó, đưa đờn ca tài tử vào giảng dạy cũng là mô hình đã được Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học, phường Bến Thành tiên phong triển khai từ năm học 2020-2021, với khao khát nuôi dưỡng tình yêu âm nhạc dân tộc, văn hóa truyền thống cho học sinh tiểu học. Thế nhưng, thiếu cơ chế và nguồn kinh phí là nguyên nhân khiến mô hình hoạt động gián đoạn.
Cô Trần Bé Hồng Hạnh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học nhớ lại, dù rất kiên định với mục tiêu giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh song từng có thời điểm dài CLB phải tạm ngưng do thiếu kinh phí.
Từ học kỳ II năm học 2025-2026, lớp học đờn ca tài tử được Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học được gầy dựng trở lại, tiếp nối mạnh mẽ trong năm học 2026-2027, thu hút đông đảo học sinh tham gia. Để lớp học lại được sáng đèn, cô Hạnh cho biết nhà trường đã vận dụng linh hoạt Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam. Trong đó, kinh phí hoạt động CLB được trích một phần kinh phí từ phí triển khai mô hình trường tiên tiến hội nhập.
“Chúng tôi xác định giáo dục văn hóa truyền thống là trách nhiệm trong giáo dục toàn diện học sinh. Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi nhà trường phát triển theo mô hình trường tiên tiến hội nhập khu vực và quốc tế. Để học sinh tự tin biểu diễn tiết mục đờn ca tài tử giới thiệu đến bạn bè quốc tế, để gọi tên được di sản văn hóa truyền thống, để di sản tiếp nối trong dòng chảy của một trường học hiện đại…, Nghị quyết 80 đã mở ra thể chế, giúp nhà trường hiện thực hóa các mục tiêu giáo dục văn hóa truyền thống bền vững”, cô Hạnh bày tỏ.
Say mê cùng âm nhạc truyền thống
Trong khi đó, âm nhạc truyền thống là tiết học đặc biệt được Trường THPT Nguyễn Du, Phường Hòa Hưng đưa vào giảng dạy cho học sinh 2 khối lớp 10, 11 năm học 2026-2027. Giáo viên đứng lớp là giảng viên Trường Đại học Sân khấu Điện Ảnh TPHCM.
Theo thầy Nguyễn Văn Đỏ, Hiệu trưởng nhà trường, các năm học trước giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh luôn được nhà trường chú trọng, song đa phần mới chỉ dừng ở các chuyên đề, hoạt động giáo dục trải nghiệm. Để đưa thành tiết học chính khóa bền vững đòi hỏi một cơ chế về thể chế, chính sách, giúp nhà trường phối hợp với các nghệ sĩ, nghệ nhân, giảng viên có chuyên môn cùng xây dựng nội dung giảng dạy phù hợp.
“Nhà trường rất mừng khi Nghị quyết 80 ra đời. Trên thực tế, học sinh rất yêu thích, say mê với những nội dung giáo dục văn hóa truyền thống khi được đầu tư bài bản, phù hợp với cách tiếp nhận của học sinh. Với Nghị quyết 80, khi triển khai những nội dung giáo dục văn hóa truyền thống, trước hết giúp nhà trường có sự đồng thuận cao trong đội ngũ, phụ huynh, học sinh, đặc biệt là có cơ chế mạnh mẽ để phối hợp với các đơn vị có chuyên môn sâu. Từ đó, giáo dục di sản văn hóa truyền thống đạt hiệu quả cao, không chỉ dừng ở giáo dục bảo tồn mà còn thắp lên tình yêu, sự kế thừa, tiếp nối trong học sinh”, thầy Đỏ vui mừng chia sẻ.
Tương tự, từ học kỳ II năm học 2025-2026, “Không gian văn hóa dân tộc” đã trở thành điểm đến giáo dục văn hóa truyền thống lý tưởng của thầy trò Trường THPT Tây Thạnh, TPHCM. Mô hình được xem là thành quả bước đầu trong nỗ lực đưa Nghị quyết 80 vào trường học một cách linh hoạt. Không gian vật lý này là nơi quy tụ các mô hình văn hóa, nơi diễn ra các tiết học, hoạt động giáo dục, chuyên đề, talk show về văn hóa đầy sôi động, thiết thực.
Nhìn lại quá trình giáo dục văn hóa truyền thống trước đây, thầy Nguyễn Vân Yên, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, nguồn lực và cơ chế vẫn là những rào cản lớn để đưa yêu cầu này vào giảng dạy quy mô, bài bản, có chiều sâu. Đa phần mới chỉ dừng ở các chuyên đề mang tính thời điểm, khó chạm sâu đến với học sinh.
“Những yêu cầu đặt ra trong Nghị quyết 80 về "đổi mới căn bản, toàn diện tư duy về huy động mọi nguồn lực để phát triển văn hoá…” đã được nhà trường nghiên cứu, vận dụng, xem đây là cơ chế mở đường, tạo động lực lớn để tháo gỡ những điểm nghẽn trước đó. Hiện nay, chúng tôi đã có hẳn một không gian văn hóa truyền thống, đưa thành yêu cầu bắt buộc trong triển khai chương trình giáo dục nhà trường”, thầy Yên thông tin.
