Lấy cảm hứng từ hành trình chuyển mình của TPHCM, chương trình “Xì phố xì tin - Khi thời gian kể chuyện” - dự án tốt nghiệp của sinh viên khóa 21.1, chuyên ngành Truyền thông và Tổ chức sự kiện, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic cơ sở TPHCM đã tái hiện những lát cắt về văn hóa, đời sống và con người thành phố qua nhiều giai đoạn phát triển.
Từ hình ảnh Sài Gòn xưa đến TPHCM hôm nay, các tiết mục gợi nhắc những nét đẹp bình dị, ký ức phố thị và tinh thần nghĩa tình được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Từ đó cho thấy TPHCM không chỉ được tạo nên bởi những công trình hay sự đổi thay của diện mạo đô thị, mà còn bởi những giá trị văn hóa và tình người được các thế hệ tiếp nối.
Đặc biệt, sinh viên còn xây dựng hoạt động cộng đồng “Thành phố trong tim”, hướng đến tri ân, hỗ trợ các cựu thanh niên xung phong có hoàn cảnh khó khăn tại TPHCM. Qua những cuộc gặp gỡ, thăm hỏi và lắng nghe câu chuyện của các nhân chứng, sinh viên có cơ hội tiếp cận lịch sử từ những trải nghiệm thực tế thay vì chỉ qua sách vở, tư liệu.
ThS Nguyễn Trường Giang, giảng viên chuyên ngành Truyền thông và Tổ chức sự kiện, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic cơ sở TPHCM, cho rằng việc tiếp cận văn hóa, lịch sử thông qua trải nghiệm giúp sinh viên có nhận thức sâu sắc hơn.
“Khi tận mắt nhìn một nghệ nhân làm việc, nghe một người lớn tuổi kể chuyện, các bạn mới thật sự hiểu. Mà đã hiểu thì sẽ thương, đã thương thì mới muốn giữ”, ThS Nguyễn Trường Giang chia sẻ.
Theo ThS Nguyễn Trường Giang, người làm truyền thông cần có câu chuyện để kể. Những câu chuyện xuất phát từ văn hóa và ký ức cộng đồng thường tạo được sự đồng cảm. Công nghệ, mạng xã hội mở ra nhiều phương thức chuyển tải giá trị truyền thống, nhưng sinh viên cần tìm hiểu kỹ, tiếp xúc thực tế và truyền tải đúng giá trị của chất liệu văn hóa.
TS Trần Vân Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, nhìn nhận công nghệ và văn hóa không phải hai định hướng đối lập trong đào tạo. Công nghệ giúp con người mở rộng khả năng thực hiện công việc, trong khi văn hóa góp phần định hướng cách sử dụng những năng lực đó một cách có trách nhiệm.
Theo ông, khi AI ngày càng phổ biến, sinh viên càng cần có nền tảng về văn hóa dân tộc, bản sắc Việt Nam, chuyên môn và trách nhiệm với cộng đồng. Đây là những yếu tố giúp người học không chỉ làm chủ công cụ công nghệ mà còn xác định được giá trị mà sản phẩm nghề nghiệp mang lại.
Từ câu chuyện về liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, sinh viên ngành Quản trị lữ hành, Trường Cao đẳng Du lịch Sài Gòn đã xây dựng chương trình nghệ thuật “Nhớ” làm bài thi kết thúc môn Tổ chức sự kiện.
Thay vì kể lịch sử bằng những con số, tư liệu hay lời thuyết minh đơn thuần, sinh viên lựa chọn ngôn ngữ sân khấu để tái hiện câu chuyện về tình yêu, nghĩa tình vợ chồng và sự hy sinh trong chiến tranh. Để chuyển tải câu chuyện một cách chân thực, các bạn phải tìm hiểu bối cảnh, nhân vật, chọn lọc tư liệu và cân nhắc cách thể hiện phù hợp. Những lát cắt lịch sử được chuyển tải bằng cảm xúc nghệ thuật, giúp người xem cảm nhận rõ hơn giá trị của ký ức và sự hy sinh của thế hệ đi trước. Đây cũng là cách sinh viên tiếp cận văn hóa, lịch sử không chỉ qua sách vở mà bằng quá trình tìm hiểu, sáng tạo và kể lại những câu chuyện có ý nghĩa với cộng đồng.
Với sinh viên ngành du lịch, năng lực kể chuyện văn hóa, lịch sử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi phía sau một di tích, một danh thắng hay một món ăn địa phương không chỉ là thông tin về địa điểm mà còn có lịch sử hình thành, phong tục, tập quán và đời sống của cư dân bản địa. Khi hiểu sâu những giá trị ấy, người làm du lịch mới có thể giúp du khách cảm nhận được bản sắc của điểm đến, thay vì chỉ đơn thuần đưa khách tham quan.
ThS Ngô Thị Quỳnh Xuân, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Sài Gòn, cho biết yêu cầu đào tạo nhân lực du lịch hiện nay không chỉ dừng ở kỹ năng nghề nghiệp và ngoại ngữ mà còn đặt ra yêu cầu về năng lực số, tư duy khởi nghiệp và khả năng thích ứng với xu hướng phát triển bền vững.
Theo bà, những năng lực này cần được hình thành thông qua môn học và các module thực hành, giúp sinh viên vận dụng kiến thức vào công việc cụ thể. Trong đó, phát triển du lịch xanh không chỉ là lựa chọn phương tiện hay hạn chế rác thải mà còn cần gắn với việc tôn trọng môi trường, gìn giữ di sản và phát huy giá trị văn hóa bản địa.
Một hướng tiếp cận khác được thể hiện qua dự án tốt nghiệp “Sợi chiếu - Dệt mạch phù sa” của sinh viên lớp Quản lý văn hóa K29, Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật TPHCM. Bằng sự kết hợp giữa ca hát, múa, hoạt cảnh và hình ảnh tư liệu, chương trình tái hiện nghề dệt chiếu Định Yên (tỉnh Đồng Tháp), làng nghề có lịch sử hơn 100 năm.
Những công đoạn lao động, sự khéo léo của người thợ và không khí phiên chợ chiếu đêm được chuyển tải bằng ngôn ngữ nghệ thuật, khắc họa nét văn hóa đặc trưng của vùng đất Nam Bộ.
Vũ Minh Trúc, Phó Trưởng ban tổ chức chương trình, cho biết nhóm lựa chọn đề tài từ sự gắn bó của chiếc chiếu trong đời sống người dân Nam Bộ. Không chỉ là vật dụng sinh hoạt, chiếc chiếu còn hiện diện trong nhiều phong tục, nghi lễ và những dấu mốc quan trọng của đời người.
“Chúng em mong muốn người xem không chỉ biết đến làng chiếu Định Yên mà còn cảm nhận được niềm vui, nỗi nhọc nhằn của người làm nghề. Từ đó, khơi dậy sự quan tâm và góp phần thúc đẩy sự phát triển của làng nghề truyền thống”, Minh Trúc chia sẻ.
Việc đưa văn hóa, lịch sử vào đào tạo không chỉ nhằm bồi đắp kiến thức truyền thống mà còn giúp sinh viên hình thành tư duy sáng tạo có chiều sâu, biết sử dụng công nghệ có trách nhiệm. Đây là nền tảng để người trẻ thích ứng với yêu cầu nghề nghiệp mới, đồng thời góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc.
