Nhiều gia đình thường nấu sẵn thức ăn cho cả ngày, để món ăn trên bàn chờ dùng bữa hoặc cất phần thừa để ăn hôm sau. Nếu không được bảo quản đúng cách, thức ăn có thể trở thành nguồn gây ngộ độc.
Theo BS Nguyễn Hải Linh Chi, Trung tâm Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, thực phẩm có thể bị nhiễm bẩn ở nhiều công đoạn, từ lựa chọn nguyên liệu, sơ chế đến chế biến và bảo quản.
Để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá lâu
Đây là sai lầm dễ gặp khi gia đình chuẩn bị nhiều món cùng lúc, ăn uống kéo dài hoặc chưa muốn cất thức ăn vào tủ lạnh. BS Nguyễn Hải Linh Chi khuyến cáo không để thức ăn dễ hỏng ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ; thời gian này cần rút ngắn khi môi trường nóng.
Thức ăn nóng nên được dùng ngay sau khi chế biến hoặc giữ nóng ở nhiệt độ từ 60°C trở lên. Thức ăn cần bảo quản lạnh phải được đưa vào tủ lạnh sớm, hạn chế thời gian để ở nhiệt độ phòng.
Thực phẩm nhiễm vi sinh vật gây bệnh không phải lúc nào cũng có mùi, màu sắc hoặc trạng thái bất thường. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào cảm quan để xác định thức ăn còn an toàn hay không.
Dùng chung dao thớt cho thực phẩm sống và chín
Một nguy cơ thường gặp là nhiễm khuẩn chéo, khi vi sinh vật từ thực phẩm sống, dao thớt, khăn lau, bề mặt bếp hoặc bàn tay truyền sang thức ăn đã nấu chín.
Điều dưỡng Trần Thị Hoài Linh, Bệnh viện Bạch Mai, lưu ý việc dùng dao, thớt thái thịt sống rồi tiếp tục cắt rau ăn ngay hoặc thức ăn chín khi chưa vệ sinh dụng cụ có thể gây nhiễm khuẩn chéo.
Các gia đình nên dùng riêng dao, thớt và hộp đựng thực phẩm sống, chín. Nếu phải dùng chung dụng cụ, cần làm sạch trước khi chuyển sang chế biến loại thực phẩm khác. Bàn bếp, bồn rửa, khăn lau cũng cần được vệ sinh thường xuyên.
Người chế biến cần rửa tay bằng xà phòng trước khi làm thức ăn, sau khi tiếp xúc với thực phẩm sống, rác thải hoặc đi vệ sinh. Người đang nôn, tiêu chảy hoặc mắc bệnh có nguy cơ lây truyền qua thực phẩm không nên trực tiếp chế biến, chia thức ăn cho người khác.
Bảo quản thức ăn thừa sai cách
Sau bữa ăn, nhiều người có thói quen để thức ăn nguội hẳn mới cất hoặc giữ nguyên nồi, đĩa thức ăn trên bàn trong nhiều giờ. BS Nguyễn Hải Linh Chi khuyến cáo thức ăn thừa cần được cho vào dụng cụ sạch, đậy kín và bảo quản lạnh sớm; khi dùng lại phải hâm nóng kỹ.
Các gia đình cần tránh để thực phẩm sống tiếp xúc với thức ăn đã chế biến, sử dụng dụng cụ bảo quản phù hợp và kiểm tra hạn sử dụng trước khi chế biến. Thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, biến đổi màu sắc, mùi hoặc trạng thái bất thường phải được loại bỏ, không nếm thử để kiểm tra độ an toàn.
Với những gia đình thường nấu nhiều món hoặc tích trữ thực phẩm cho vài ngày, việc chia khẩu phần, bảo quản riêng từng loại và kiểm soát thời gian lưu trữ giúp hạn chế nguy cơ nhiễm bẩn.
Khi nào cần đi khám?
Theo BS Nguyễn Hải Linh Chi, ngộ độc thực phẩm có thể gây nôn, tiêu chảy, đau bụng hoặc sốt. Người bệnh cần đi khám sớm nếu nôn nhiều, tiêu chảy liên tục, đau bụng dữ dội, sốt hoặc có dấu hiệu mất nước như khát nhiều, tiểu ít, lừ đừ. Trường hợp nghiêm trọng cần được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu.
Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cần được chú ý hơn khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ ngộ độc thực phẩm.
Để phòng ngừa, các gia đình cần lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc, rửa tay đúng cách, tách riêng thực phẩm sống và chín, nấu chín kỹ, vệ sinh dụng cụ, kiểm soát nhiệt độ và thời gian bảo quản.
