Mới đây, tại trụ sở Bộ Y tế, Ban soạn thảo dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đã có buổi làm việc với Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) và Đại sứ quán 12 quốc gia để trao đổi, giải trình các kiến nghị liên quan đến dự thảo luật.
Phát biểu tại buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, Trưởng Ban soạn thảo, cho biết dự thảo luật được xây dựng nhằm khắc phục triệt để những bất cập trong công tác quản lý, kiểm soát an toàn thực phẩm thời gian qua. Việc sửa đổi hướng tới mục tiêu tối thượng là bảo vệ sức khỏe người dân, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động đúng pháp luật, phù hợp với các thông lệ quốc tế.
Phân tầng 3 hình thức quản lý sản phẩm
Thông tin cụ thể về nội dung dự thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nêu 4 nhóm đổi mới trọng tâm, gồm: kiểm soát nguy cơ xuyên suốt chuỗi cung ứng; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm; số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm liên thông giữa các bộ, ngành; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể.
Dự thảo luật thiết kế 3 hình thức quản lý sản phẩm thực phẩm, gồm đăng ký bản công bố sản phẩm; công bố tiêu chuẩn sản phẩm; miễn đăng ký bản công bố sản phẩm và miễn công bố tiêu chuẩn sản phẩm. Việc phân tầng này nhằm áp dụng phương thức quản lý phù hợp đặc tính và mức độ nguy cơ của từng nhóm sản phẩm.
Theo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), dự thảo quy định 5 nhóm sản phẩm bắt buộc phải đăng ký bản công bố, gồm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ đến 36 tháng tuổi và thực phẩm bổ sung có công bố khuyến cáo sức khỏe.
Đối với hình thức công bố tiêu chuẩn sản phẩm, đối tượng áp dụng chủ yếu là thực phẩm chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, hương liệu thực phẩm và dụng cụ, vật liệu, bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
Với hình thức này, doanh nghiệp được phép đưa sản phẩm vào sản xuất, kinh doanh và lưu thông ngay sau khi hoàn thành việc nộp hồ sơ công bố. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, hợp pháp của hồ sơ cũng như chất lượng, an toàn thực phẩm của sản phẩm. Cơ quan quản lý không thẩm định hồ sơ trước khi lưu thông mà chuyển sang thực hiện hậu kiểm đối với sản phẩm trên thị trường.
Dự thảo cũng mở rộng danh mục các trường hợp được miễn đăng ký bản công bố và miễn công bố tiêu chuẩn sản phẩm, gồm: thực phẩm tươi sống, thực phẩm sơ chế nhỏ lẻ, thức ăn đường phố, thực phẩm tại cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và một số sản phẩm phục vụ sản xuất nội bộ. Những sản phẩm này vẫn phải đáp ứng các điều kiện về an toàn thực phẩm, điều kiện cơ sở hoặc nơi chế biến và chịu sự giám sát của cơ quan chức năng.
Siết quản lý thực phẩm bổ sung, tăng trách nhiệm doanh nghiệp
Một điểm mới quan trọng của dự thảo là thay đổi phương thức quản lý đối với thực phẩm bổ sung, nhóm sản phẩm thời gian qua phát sinh nhiều vi phạm về chất lượng, quảng cáo sai sự thật và thổi phồng công dụng.
Theo đề xuất, thực phẩm bổ sung thông thường áp dụng hình thức công bố tiêu chuẩn sản phẩm và không được công bố khuyến cáo sức khỏe. Riêng thực phẩm bổ sung có công bố khuyến cáo sức khỏe bắt buộc phải đăng ký bản công bố sản phẩm, kèm theo hồ sơ kỹ thuật và tài liệu chứng minh công dụng, tiêu chuẩn chất lượng, độ ổn định của sản phẩm.
Dự thảo quy định giấy đăng ký bản công bố sản phẩm có hiệu lực trong 5 năm. Thủ tục gia hạn thực hiện theo cơ chế đơn giản: doanh nghiệp cập nhật thông tin về tình hình lưu hành, vi phạm, thu hồi, sự cố an toàn thực phẩm và điều kiện bảo đảm an toàn của cơ sở sản xuất. Doanh nghiệp được tiếp tục sản xuất, kinh doanh trong thời gian làm thủ tục gia hạn.
Dự thảo yêu cầu doanh nghiệp in số giấy đăng ký bản công bố sản phẩm hoặc số tiếp nhận công bố tiêu chuẩn sản phẩm trên nhãn bao bì. Việc này giúp cơ quan chức năng thuận tiện kiểm tra, hậu kiểm và người tiêu dùng dễ dàng tra cứu nguồn gốc pháp lý của sản phẩm trên hệ thống dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm.
Dự thảo cũng đề xuất thời gian chuyển tiếp từ 24 đến 36 tháng, tạo điều kiện để doanh nghiệp cập nhật hồ sơ, dữ liệu và tiêu thụ hết lượng bao bì đã in theo quy định cũ.
Trước đó, Ban soạn thảo nhận được 9 kiến nghị từ Phái đoàn EU và Đại sứ quán 12 quốc gia liên quan dự thảo luật. Các ý kiến tập trung nguy cơ gia tăng gánh nặng thủ tục khi doanh nghiệp phải gia hạn, đăng ký lại đối với sản phẩm đang lưu thông hợp pháp.
Đại diện các nước cũng lo ngại quy định kiểm tra nhập khẩu chặt chẽ hơn có thể gây ùn tắc, gián đoạn chuỗi cung ứng; đề nghị làm rõ nhóm sản phẩm bắt buộc phải đăng ký và bảo đảm quy định phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế, cũng như khuyến nghị của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).
Đánh giá cao bản tiếp thu, giải trình của Ban soạn thảo, đại diện các quốc gia đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo nhằm bảo đảm sự đồng thuận cao và tính khả thi khi triển khai trong thực tiễn.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh, Ban soạn thảo tiếp thu các ý kiến đóng góp đến hết ngày 9-11 để hoàn thiện dự án luật, trước khi báo cáo Quốc hội khóa XVI tại kỳ họp thứ 2 vào ngày 11-11.
