Bảo tồn nghệ thuật hát lý của người Cơ Tu

SGGPO

Sau gần 5 năm, nghệ thuật nói lý, hát lý của đồng bào Cơ Tu ở các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam được Bộ VH -TT-DL công nhận là di sản phi vật thể quốc gia (năm 2015).

Tỉnh Quảng Nam đã có nhiều nỗ lực trong việc huy động đội ngũ trí thức, già làng, trưởng bản, các nghệ nhân dân gian người Cơ Tu trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống độc đáo này gắn với phát triển kinh tế, chính trị, xã hội vùng miền núi.
Bảo tồn nghệ thuật hát lý của người Cơ Tu ảnh 1 Cũng giống như nhiều nghệ thuật truyền thống khác, nói lý, hát lý ngày nay đang đứng trước nguy cơ mai một trong đời sống hiện đại vì lớp trẻ hoạ tiếng Việt nhiều hơn tiếng mẹ đẻ
Người Cơ Tu chủ yếu sống tập trung ở huyện Tây Giang, Đông Giang và 6 xã ở huyện Nam Giang của người xứ Quảng. Tập quán nói lý, hát lý trong cộng đồng người Cơ Tu đã có từ lâu đời. Người Cơ Tu thường nói lý, hát lý với nhau như một cách chuyện trò thú vị để chuyển tải tâm tình, cách ứng xử với nhau trong đời sống, trong các buổi sinh hoạt cộng đồng ở nhà Gươl.

Cũng giống như nhiều nghệ thuật truyền thống khác, nói lý, hát lý ngày nay đang đứng trước nguy cơ mai một trong đời sống hiện đại. Lớp trẻ lớn lên học tiếng Việt nhiều hơn tiếng mẹ đẻ, chưa kể đây là môn nghệ thuật không phải người Cơ Tu nào cũng có thể hát được, nói được. Do đó, việc bảo tồn nói lý, hát lý của dân tộc Cơ Tu là nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn hiện nay.

Bảo tồn nghệ thuật hát lý của người Cơ Tu ảnh 2 Người Cơ Tu thường nói lý, hát lý với nhau như một cách chuyện trò thú vị để chuyển tải tâm tình, cách ứng xử với nhau trong đời sống sinh hoạt
Để bảo tồn, phát huy những giá trị tốt đẹp của văn hóa đồng bào Cơ Tu, trong đó có nghệ thuật nói lý, hát lý, những năm gần đây, các cấp các ngành, địa phương tỉnh Quảng Nam không ngừng nỗ lực trong việc xây dựng và phát triển văn hóa đồng bào Cơ Tu thông qua các hoạt động mở lớp dạy nói lý, hát lý cho thanh niên đồng bào Cơ Tu.

Theo bà ATing Tươi, Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Giang, hát lý, nói lý là phong tục tập quán chung của người Cơ Tu thường diễn ra trong đám hỏi con, đám cưới hoặc các lễ hội văn hóa, đó là một nghệ thuật rất hay. Một kiểu nghệ thuật không có bài viết sẵn, nó như một câu nói đối đáp giữa hai người, nhưng qua những câu từ ẩn dụ so sánh không phải là nói thẳng. Nhiều bài nói lý, hát lý hay được truyền khẩu từ đời này sang đời khác và biến tấu cho phù hợp với hoàn cảnh nói lý, hát lý.

Bảo tồn nghệ thuật hát lý của người Cơ Tu ảnh 3 Một khung cảnh sinh hoạt hát lý, nói lý của người Cơ Tu
Ngoài mở các lớp dạy hát lý, nói lý, tỉnh Quảng Nam còn tổ chức các câu lạc bộ hát lý, nói lý trong các trường THCS trên địa bàn. Mới đây, huyện Đông Giang đã mở lớp dạy nói lý, hát lý cho 20 học viên là thanh niên dân tộc Cơ Tu ở xã Arooih và xã Ba. Lớp học nói lý, hát lý Cơ Tu được đưa vào tổ chức giảng dạy một cách bài bản. Học viên sẽ biết và nghe được hát lý, nói lý để về hướng dẫn lại cho người trong làng.

Chị ALăng Thị Tươi thôn Tàlâu, xã Ba chia sẻ, chị tham gia lớp học, không những hiểu hơn về những giá trị văn hóa truyền thống Cơ Tu mà còn biết cách sử dụng nghệ thuật nói lý, hát lý vào những dịp phù hợp. Nếu không đi học hoặc không nghe các già làng giảng dạy chỉ bảo thì không thể nào biết được.

Thời gian tới, Huyện Đông Giang sẽ tổ chức thêm các lớp học cho đồng bào Cơ Tu sinh sống trên địa bàn để ai cũng có thể hiểu và vận dụng loại hình nghệ thuật này vào trong cuộc sống sinh hoạt.

Bảo tồn nghệ thuật hát lý của người Cơ Tu ảnh 4 Sinh hoạt trong nhà Gươl, các già làng, trưởng bản cũng thường hát lý, nói lý với nhau 
Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Giang nhấn mạnh, sau khi kết thúc khóa học, huyện sẽ vận động các thôn, xã đưa nói lý, hát lý vào trong các buổi sinh hoạt thường kỳ tại địa phương. Nội dung sẽ tập trung vào việc tuyên truyền, vận động người dân đoàn kết giúp nhau phát triển kinh tế, văn hóa, cùng nhau xây dựng nông thôn mới; xóa bỏ các hủ tục lạc hậu, tảo hôn…
Ngoài ra, thông qua lớp truyền dạy nói lý, hát lý nhằm tuyên truyền sâu rộng đến người dân về bảo tồn, giữ gìn và phát huy hơn nữa các giá trị văn hóa nghệ thuật truyền thống, bản sắc của đồng bào dân tộc Cơ Tu. Đồng thời, nâng cao tinh thần trách nhiệm trong việc lưu truyền và kế thừa để các thế hệ người dân tộc Cơ Tu biết sử dụng, phát huy giá trị của hát lý, nói lý trong đời sống, góp phần làm cho đời sống của đồng bào dân tộc Cơ Tu ngày càng tốt đẹp hơn.

NGỌC PHÚC

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tin đâu như sét đánh ngang: Quà cá linh

Tin đâu như sét đánh ngang: Quà cá linh

Thình lình tôi nghe điện thoại réo. Dạo này, thời mắc dịch, ít khi có điện gọi. “Ông Hoàng muốn ông cho địa chỉ để gởi cho ít cá linh đầu mùa,” Đỗ Khuê, tác giả mục tivi ‘Cần Thơ Phố’ nói. Tin đâu như sét đánh ngang, tôi trả lời: “Để tui nhắn qua Facebook messenger.” Vì, cá linh đầu mùa giờ không phải thứ muốn là có.

Phim

Âm nhạc

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung: Không thể đội lốt âm nhạc làm điều phản cảm

“Âm nhạc là phương tiện truyền tải, lan tỏa cảm xúc yêu thương tích cực cho khán giả, chứ đừng mượn âm nhạc đội lốt sản phẩm nghệ thuật để công kích, làm điều phản cảm”. Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung đã bày tỏ như thế khi nói về lỗ hổng nhạc trẻ Việt ở thời điểm hiện tại. Trong buổi trò chuyện cùng phóng viên Báo SGGP, anh cũng sẻ chia về hành trình 20 năm sáng tác ý nghĩa của mình.

Sân khấu

Kỷ niệm 100 năm Sân khấu Kịch nói Việt Nam

Ngày 21-10, lễ kỷ niệm 100 năm Sân khấu Kịch nói Việt Nam (1921-2021) được tổ chức trọng thể tại Nhà hát lớn Hà Nội. Đến dự buổi lễ có đồng chí Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư; đại diện lãnh đạo các ban, ngành cùng đông đảo các nghệ sĩ sân khấu.

Sách và cuộc sống

Những kỷ niệm nghĩa tình từ Nơi thành đồng Tổ quốc


Với hơn 300 trang in, Nơi thành đồng Tổ quốc là một tập hợp 38 bút ký của nhà báo, nhà thơ Trần Thế Tuyển. Bài viết lâu nhất cách đây vài chục năm, gần nhất vừa viết xong, còn tươi nguyên mùi mực.

Sáng tác

Ngại cưới

Bà Thiêm lặn lội từ quê miền Trung vào Sài Gòn, tiếng là thăm con, nhưng mục đích lớn nhất là... hối con lấy chồng. Con gái bà năm nay 31 tuổi, công việc ổn, có nhà rồi, có bạn trai rồi, nhưng mãi không thấy nói gì chuyện cưới xin. Ở quê thì làng xóm đi ra đi vô cứ hỏi hoài làm bà sốt ruột.

Mỹ thuật

Cuộc thi ảnh Việt Nam sẽ chiến thắng

Hội Nhiếp ảnh TPHCM (HOPA) tổ chức cuộc thi ảnh nghệ thuật Việt Nam sẽ chiến thắng, nhằm lan tỏa hình ảnh đẹp trong phòng chống dịch Covid-19, những sẻ chia khó khăn ngày giãn cách; đặc biệt, là sự quyết tâm và hết lòng của các lực lượng nơi tuyến đầu chống dịch như: y tế, quân đội, công an…