Ngày 13-10, Đoàn ĐBQH TPHCM tổ chức hội nghị lấy ý kiến các dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) và Luật Đấu thầu (sửa đổi). Phó trưởng đoàn chuyên trách đoàn ĐBQH TPHCM Trần Thị Diệu Thúy chủ trì hội nghị.
Tại hội nghị, nhiều vướng mắc trong công tác đấu thầu được các đơn vị y tế, giáo dục nêu ra.
Cụ thể, bà Nguyễn Dương Thu Hằng, Kế toán trưởng BV Thống Nhất, đề xuất tiếp tục cho phép áp dụng song song hai cơ chế: mô hình máy đặt/máy mượn (không chuyển giao quyền sở hữu) và chọn nhà thầu theo số lượng dịch vụ kỹ thuật, đồng thời bỏ giới hạn thời hạn 2 năm để bệnh viện chủ động lựa chọn theo đặc thù từng loại xét nghiệm.
Lý do, mỗi xét nghiệm có đặc thù chuyên môn, sản lượng và cỡ mẻ chạy máy khác nhau. Với các xét nghiệm chuyên sâu có số lượng ít, bệnh viện không thể gom đủ mẻ chạy; nếu bắt buộc mua theo dịch vụ kỹ thuật sẽ dẫn đến nguy cơ dư thừa, hỏng hóa chất hoặc cấu thành đơn giá giữa các bệnh viện bị chênh lệch.
Bà Nguyễn Dương Thu Hằng cũng kiến nghị bổ sung cơ chế đàm phán giá trực tiếp và bảo mật giá với nhà sản xuất thiết bị công nghệ cao nhằm tránh rủi ro pháp lý khi thiếu giá tham chiếu tại Việt Nam.
Đề xuất này xuất phát từ việc mua máy chụp CT Spectral phổ tại Bệnh viện Thống Nhất, công nghệ này chưa từng có giá tham chiếu tại Việt Nam; nhà sản xuất bảo hộ bản quyền công nghệ nên không chấp nhận công khai giá rộng rãi. Nếu thiếu cơ chế đàm phán và bảo mật giá đặc thù, cơ sở y tế sẽ chịu rủi ro pháp lý rất lớn khi cơ quan thanh tra, kiểm toán vào kiểm tra.
Đồng quan điểm, bà Trần Thị Trà Giang, BV Đại học Y Dược TPHCM, cho biết, nếu không áp dụng song song hai hình thức, việc mua sắm hóa chất tại các bệnh viện sẽ bị ách tắc nghiêm trọng, bởi thực tế khảo sát thử nghiệm mua theo dịch vụ kỹ thuật cho thấy nhà thầu chưa đủ khả năng đáp ứng. Bà cũng đề xuất giao quyền tự chủ tối đa cho đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ gắn liền với cơ chế hậu kiểm minh bạch.
Trong lĩnh vực giáo dục, ông Nguyễn Văn Ba, đại diện Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, nêu bất cập trong mua sắm tập trung. Việc phụ thuộc vào đơn vị đầu mối tổng hợp nhu cầu và tổ chức đấu thầu đã gây chậm trễ trang bị máy tính học tập; dù năm học mới bắt đầu từ tháng 9 nhưng trường vẫn chưa có thiết bị, dẫn đến tình trạng hai học sinh phải dùng chung một máy.
Tại hội nghị, nhiều ý kiến đề xuất duy trì chỉ định thầu và các trường hợp đặc biệt. TS Trần Thị Thu Hà, Trường Đại học Ngân hàng TPHCM, phân tích, quy định "gói thầu cấp bách" hiện còn mang tính định tính, khiến cán bộ đối mặt rủi ro kép giữa yêu cầu xử lý công việc khẩn cấp và nguy cơ bị kiểm toán quy kết lạm dụng chỉ định thầu. Bà kiến nghị bổ sung căn cứ kích hoạt bắt buộc là quyết định công bố tình trạng cấp bách của UBND cấp tỉnh hoặc Bộ trưởng.
Tại hội nghị góp ý, Luật sư Trương Thị Hòa đề nghị giữ Luật Đầu tư công riêng biệt, không nên hợp nhất với Luật Ngân sách nhà nước. Bà phân tích: Luật Ngân sách vốn rất đồ sộ, trong khi Đầu tư công mang tính chất đặc thù, phức tạp; việc "gộp hai cái khó nhập chung" sẽ làm phát sinh rất nhiều rủi ro, vướng mắc.
Về pháp lý, hai luật có phạm vi và đối tượng điều chỉnh không trùng khớp. Chu kỳ dự án không hoàn toàn trùng với năm ngân sách, nên việc áp dụng chung thời điểm hiệu lực dễ gây bất cập trong thực tiễn.
