Áp lực chi phí tăng
Thị trường thực phẩm đang bước vào cao điểm chuẩn bị hàng hóa phục vụ Tết Đinh Mùi 2027. Khi sức mua dự kiến tăng mạnh, doanh nghiệp phải chủ động nguồn cung từ sớm nhưng đồng thời đối mặt áp lực chi phí nguyên liệu, vận chuyển, kho lạnh và bảo quản. Dự trữ thiếu có thể gây gián đoạn nguồn hàng, đẩy giá tăng; ngược lại, dự trữ vượt nhu cầu làm tăng chi phí vốn và lưu kho. Vì vậy, bình ổn giá không chỉ là chuẩn bị đủ hàng mà còn đòi hỏi dự báo sát sức mua và kiểm soát chi phí toàn chuỗi.
Theo ông Lâm Quốc Thanh, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn - TNHH MTV (SATRA), doanh nghiệp đã chủ động xây dựng kế hoạch dự trữ hàng hóa phục vụ Tết Đinh Mùi từ sớm, tổng giá trị dự kiến 376,1 tỷ đồng, tăng 10,8% so với năm trước. Trong đó, thực phẩm tươi sống khoảng 43,3 tỷ đồng, tăng 16,7%; rau củ quả tăng 22%, thịt heo và thịt bò tăng 14%, trứng tăng 14%, thịt gia cầm tăng 13%. Riêng Công ty CP Việt Nam Kỹ nghệ súc sản (Vissan, đơn vị thành viên SATRA) chuẩn bị khoảng 506 tỷ đồng hàng hóa, tăng 12%, dự kiến cung ứng hơn 4.100 tấn thực phẩm tươi sống và chế biến; đồng thời dự trữ nguyên liệu, bao bì phục vụ 2-3 tháng sản xuất liên tục.
Từ góc độ ngành hàng, ông Nguyễn Phúc Khoa, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm TPHCM, cho rằng, áp lực chi phí đối với doanh nghiệp thực phẩm không dừng ở giá nguyên liệu mà còn ở khâu vận chuyển, bảo quản và phân phối. Đặc biệt, với thực phẩm tươi sống, thời gian lưu kho và tỷ lệ hao hụt ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành. Do đó, doanh nghiệp cần tăng liên kết trong chuỗi cung ứng, đầu tư công nghệ bảo quản và ứng dụng số để tối ưu vận hành, giảm chi phí trung gian.
Tuy nhiên, để hàng hóa đến thị trường đúng thời điểm với chi phí hợp lý, doanh nghiệp phải tổ chức đồng bộ các khâu sản xuất, kho vận và phân phối. Với hệ thống gồm các đơn vị chế biến, chợ đầu mối, kho vận và bán lẻ, SATRA có điều kiện tăng cường phối hợp, điều tiết nguồn cung theo sức mua, hạn chế tồn kho và kiểm soát chất lượng.
Tối ưu chuỗi cung ứng
Để thực hiện mục tiêu bình ổn, TPHCM tiếp tục triển khai chương trình bình ổn thị trường năm 2026 và Tết Đinh Mùi 2027 theo cơ chế xã hội hóa. Doanh nghiệp chủ động vốn, cam kết giá bán thấp hơn thị trường ít nhất 5% đối với hàng hóa thuộc chương trình và được xem xét điều chỉnh giá khi chi phí đầu vào biến động từ 3% trở lên theo quy định. Cơ chế này đòi hỏi doanh nghiệp phải cân đối hiệu quả kinh doanh với trách nhiệm bình ổn, chủ động tiết giảm chi phí thay vì chuyển toàn bộ áp lực sang người tiêu dùng.
Tại Hội nghị thúc đẩy xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng TPHCM, TS Bùi Bá Nghiêm, chuyên viên cao cấp, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), chỉ ra rằng, sự thiếu đồng bộ giữa kho bãi, quy trình, dữ liệu và nhân lực làm phát sinh chi phí tồn kho, chậm giao hàng và tổn thất trong vận chuyển. Theo ông, cần tổ chức logistics gắn với các hành lang sản xuất, nâng khả năng điều phối phương tiện, minh bạch chi phí và kiểm soát chất lượng hàng hóa. Với ngành thực phẩm, những giải pháp này có ý nghĩa trực tiếp trong giảm chi phí trung gian, hạn chế hao hụt và duy trì nguồn cung ổn định.
Từ thực tế vận hành, ông Lâm Quốc Thanh cho biết, SATRA hiện có 3 trung tâm kho, đội xe 25 chiếc và phối hợp với các đối tác logistics phục vụ vận chuyển. Trong kế hoạch tết, doanh nghiệp dự kiến bố trí khoảng 1.200 tấn hàng hóa, trị giá gần 80 tỷ đồng tại kho Viettel Post, tăng khoảng 30% so với mức dự trữ thông thường. Việc kết nối kho trung tâm, đối tác vận chuyển và hệ thống điểm bán giúp SATRA chủ động phân bổ hàng hóa theo nhu cầu, hạn chế tồn kho cục bộ và giảm các chuyến giao nhận phát sinh. Ở khâu đầu mối, chợ đầu mối nông sản thực phẩm Bình Điền dự báo lượng hàng nhập chợ trong những ngày cao điểm tết tăng khoảng 75% so với ngày thường. Khối lượng hàng lớn đòi hỏi tổ chức hợp lý luồng xe, thời gian giao nhận, bốc dỡ và kiểm soát chất lượng.
Về phía quản lý, ông Huỳnh Tuấn Hoàng, Phó trưởng Phòng Kinh tế quốc tế, Sở Công thương TPHCM, cho biết, thành phố định hướng phát triển logistics gắn với hoàn thiện hạ tầng, kết nối vận tải đa phương thức, liên kết vùng và chuyển đổi số. Mục tiêu là nâng hiệu quả lưu thông hàng hóa, giảm chi phí và tăng kết nối giữa sản xuất với hệ thống phân phối. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp thương mại tổ chức lại mạng lưới cung ứng, rút ngắn thời gian giao nhận và nâng khả năng điều tiết thị trường.
Từ thực tế cho thấy, bình ổn giá cần gắn với dự báo sát nhu cầu, chủ động nguồn cung và tối ưu chi phí phân phối. Doanh nghiệp cần tăng kết nối dữ liệu giữa sản xuất, kho vận và điểm bán để hạn chế tồn kho, hao hụt; cơ quan quản lý nên theo dõi sát cung - cầu, giá cả để kịp thời điều tiết khi thị trường biến động. Hiệu quả bình ổn không chỉ nằm ở mức giá cam kết mà còn ở khả năng duy trì nguồn hàng ổn định, bảo đảm chất lượng và phù hợp sức mua.
