Cha mẹ đồng hành với “Bí mật tuổi chúng mình”

Chuyện nhạy cảm

"Bí mật tuổi chúng mình" là chương trình giao lưu, tư vấn tâm lý, giới tính, sức khỏe sinh sản cho học sinh THPT tại TPHCM do ấn phẩm Mực Tím (Báo Sài Gòn Giải Phóng) phối hợp Công ty Bayer Việt Nam tổ chức với sự đồng hành của chuỗi nhà thuốc Pharmacity.

Trong cuộc khảo sát ẩn danh của ấn phẩm Mực Tím thuộc khuôn khổ chương trình, với câu hỏi: “Khi có thắc mắc về tâm lý, giới tính, hoặc sức khỏe sinh sản, bạn thường tìm câu trả lời ở đâu?”, 9% học sinh chọn đáp án “Không biết hỏi ai”, trong khi đó 39% học sinh tìm câu trả lời qua các trang thông tin, mạng xã hội hoặc hội nhóm.

Con tự tìm hiểu những thông tin trên mạng xã hội và có thể tiếp cận những thông tin chưa chính xác là một trong những nỗi lo của phụ huynh (38,2% phụ huynh chọn, mỗi phụ huynh có thể chọn nhiều đáp án cho câu hỏi).

Bên cạnh đó, 46,6% phụ huynh cho rằng khó khăn đến từ việc con ngại chia sẻ hoặc trò chuyện với cha mẹ. Đây là kết quả từ cuộc khảo sát cũng của Mực Tím vào tháng 10-2026, tại TPHCM nhưng đối tượng là phụ huynh học sinh THPT.

Sự gặp nhau giữa những con số đầy băn khoăn của phụ huynh và thực tế học sinh tìm kiếm thông tin trên mạng xã hội khi có thắc mắc về giới tính, tâm sinh lý tạo nên một khoảng trống khó lấp đầy nếu không có sự quan tâm thỏa đáng, dài hơi.

Được hỏi “Khi có người yêu, em sẵn sàng nói cho phụ huynh biết không?”, một nam sinh hồn nhiên đáp: “Em sẽ giấu, nói ra thế nào cũng bị la vì ba mẹ thường phán lứa tuổi học sinh thì phải lo học, không yêu đương nhăng nhít”.

Những lý do cơ bản khiến kênh giao tiếp cha mẹ - con cái chưa được khai thông là: Con đã biết hoặc tìm hiểu thông tin từ bạn bè, mạng xã hội nên phụ huynh không biết con đang hiểu vấn đề đến đâu (37,4%), con ngại chia sẻ hoặc né tránh khi phụ huynh đề cập đến những vấn đề này (32,8%).

Bên cạnh đó, phụ huynh không biết nên dùng từ ngữ thế nào để con dễ hiểu và không cảm thấy ngại (32,1%), phụ huynh chưa có đủ kiến thức để giải thích cho con một cách chính xác (24,4%).

Đối với vấn đề con cái có tình cảm đôi lứa, phụ huynh lo ngại con chưa đủ trưởng thành và chưa biết cách thiết lập ranh giới trong một mối quan hệ (58%) và dành quá nhiều thời gian cho chuyện tình cảm, ảnh hưởng đến việc học và sinh hoạt (57,3%)…

Qua khảo sát ẩn danh, không ít phụ huynh đã gửi tâm trạng lo lắng cũng như loay hoay, khó xử trước vấn đề của con cái ở lứa tuổi ẩm ương. Người thì chia sẻ con tự ti vì nổi quá nhiều mụn, người thì lo ngại khi phát hiện con vào nhà vệ sinh xem phim 18+, người bất ngờ khi con quen bạn trai lớn hơn quá nhiều tuổi, người khó nghĩ khi con thiên về một giới tính mà mình cho là không đúng…

Một phụ huynh tâm sự: “Con nhà tôi yêu một anh chàng tận ngoài Bắc, quen qua mạng xã hội. Khi phát hiện, tôi giải thích, trao đổi, chia sẻ, cảnh báo, kể các trường hợp bị lừa gạt bán sang Campuchia. Con không chịu nghe lời, hay cãi, nói leo, học hành sa sút. Con cứ khăng khăng mình đúng và nghe theo nhóm bạn trong lớp, còn cha mẹ nói gì con cũng cho là sai, là ngăn cản.

Từ những chuyện xảy ra, con học sa sút, bị điểm thấp, gia đình phải làm tất cả các biện pháp vừa răn đe, vừa nhẹ nhàng. Tuổi này tâm lý xáo trộn bất thường, rất nhạy cảm, khó cho cha mẹ trong việc rèn dạy. Tôi lúng túng, không biết nói thế nào cho con nghe”.

Cập nhật kiến thức, làm bạn với con

Trong chương trình "Bí mật tuổi chúng mình", nhiều chuyên gia tâm lý, bác sĩ đã giao lưu, tư vấn, cung cấp kiến thức khoa học, cập nhật và tháo gỡ những vướng mắc cho học sinh. Chuyên gia nhấn mạnh vai trò dẫn dắt đồng hành của các bậc phụ huynh như người bạn lớn cùng con đi qua tuổi có nhiều biến động tâm sinh lý.

TS tâm lý Đào Lê Hòa An, Chủ nhiệm chương trình Tâm lý học, Trường Đại học Victoria Thái Bình Dương, cho rằng: “Một trong những nguyên nhân khiến người trẻ dễ gặp khó khăn về tâm lý là sự thiếu hụt kết nối thực chất trong gia đình, nhà trường và các mối quan hệ xã hội. Dù sống trong thời đại siêu kết nối nhờ công nghệ và mạng xã hội, nhiều người lại thiếu sự quan tâm, lắng nghe và đồng hành trực tiếp từ những người thân yêu”.

Theo ông, việc chỉ tìm lời khuyên từ bạn bè hoặc những nguồn thông tin thiếu kiểm chứng có thể khiến các em nhận được hướng dẫn không phù hợp, làm tình trạng trở nên phức tạp hơn. Các em cũng không nên âm thầm chịu đựng mà cần chủ động chia sẻ với người lớn đáng tin cậy và tìm đến người có chuyên môn.

BS-CKI Lê Trần Xuân Mai, khoa Kế hoạch hóa gia đình, Bệnh viện Hùng Vương, kể có nhiều trường hợp nữ sinh đến bệnh viện trong tình trạng bụng đau dữ dội, nghi mang thai ngoài tử cung nhưng khi hỏi về người thân và bệnh tình thì không dám nói thật.

Có bạn trả lời: “Con không làm gì hết. Con chưa từng quan hệ tình dục. Con là trẻ mồ côi không có cha mẹ”. Điều này gây khó khăn cho nhân viên y tế trong việc can thiệp điều trị và liên lạc với gia đình vì các em còn ở tuổi vị thành niên, phải có người thân quyết định.

Bác sĩ Xuân Mai cảnh báo hệ lụy khó lường của phá thai không an toàn gây chảy máu, nhiễm trùng, vô sinh, tổn thương tâm lý…