Công chứng viên được công chứng giao dịch bất động sản trên toàn quốc

Từ ngày 31-12-2028, công chứng viên sẽ được phép công chứng tất cả các giao dịch bất động sản trong phạm vi toàn quốc. Đây là quy định mới, được đánh giá sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho người dân và nâng cao chất lượng dịch vụ, sự minh bạch của các tổ chức hành nghề công chứng.

Thuận tiện cho người dân

Hiện nay, công chứng viên chỉ được công chứng giao dịch bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, nơi tổ chức hành nghề đặt trụ sở (trừ một số trường hợp như công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản, văn bản ủy quyền liên quan đến bất động sản).

congchungvien.jpg
Công chứng viên (trái) của Văn phòng Công chứng Nguyễn Thị Hồng Nhung (phường Dĩ An, TPHCM) thực hiện thủ tục công chứng giao dịch bất động sản. Ảnh: LÊ THOA

Tuy nhiên, Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 413/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 104/2025/NĐ-CP (có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2027), trong đó có nội dung mở rộng thẩm quyền của công chứng viên.

Cụ thể, công chứng viên được công chứng tất cả giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi toàn quốc kể từ ngày 31-12-2028. Trường hợp đến thời điểm này mà cơ sở dữ liệu công chứng, đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản chưa được vận hành, công bố, việc công chứng được thực hiện sau khi các cơ sở dữ liệu này được hoàn thiện.

Bà Nguyễn Hòa Thuận (ngụ phường Nhiêu Lộc, TPHCM) - người thường thực hiện thủ tục công chứng vay vốn, nhà đất - cho biết, trước đây mỗi lần mua bán, chuyển nhượng bất động sản bà đều phải về địa phương nơi có bất động sản để công chứng. Việc mở rộng phạm vi công chứng sẽ giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại và chủ động lựa chọn tổ chức hành nghề công chứng uy tín.

Ông Lê Đình Văn (ngụ phường Tân Tạo, TPHCM) bày tỏ: “Tôi rất mừng vì có thể công chứng giấy tờ nhà đất ở bất kỳ tỉnh, thành phố nào, không phải đến nơi có bất động sản. Điều này đặc biệt thuận lợi với những người làm ăn, sinh sống xa quê, giúp giảm thời gian, chi phí đi lại”.

Trong khi đó, theo bà Huỳnh Thị Mẫn Nghi (ngụ phường Thạnh Mỹ Tây, TPHCM), việc người dân có quyền lựa chọn tổ chức hành nghề công chứng ở bất cứ tỉnh, thành phố nào sẽ rất thuận tiện. Lúc này, các tổ chức hành nghề công chứng cũng sẽ tự nâng cao chất lượng phục vụ, cải thiện quy trình, giảm thời gian chờ đợi và tư vấn rõ ràng cho khách hàng.

Hoàn thiện dữ liệu và nghiệp vụ của công chứng viên

Công chứng viên Lê Ngọc Tình, Phó trưởng phòng Phòng Công chứng số 2 TPHCM, cho hay, việc giới hạn địa hạt trước đây nhằm giúp công chứng viên thuận lợi khi xác minh tình trạng pháp lý, kiểm tra thực tế tài sản trong bối cảnh cơ sở dữ liệu còn hạn chế.

Tuy nhiên, với cơ sở dữ liệu hiện nay thì cho phép các bên lựa chọn tổ chức hành nghề công chứng thuận tiện nhất, tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí. Quy định mới cũng tạo sự cạnh tranh lành mạnh, buộc các tổ chức hành nghề công chứng nâng cao chuyên môn, chất lượng dịch vụ.

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở mẫu mới đã tích hợp mã QR. Khi quét mã QR, công chứng viên có thể tra cứu nhiều thông tin thuận tiện cho việc hỗ trợ kiểm tra, xác thực và hạn chế nguy cơ sử dụng giấy tờ giả.

Tuy nhiên, công chứng viên cần được trang bị thêm kiến thức về pháp luật đất đai, nhà ở, kỹ năng khai thác dữ liệu số và thẩm định thông tin qua hệ thống trực tuyến. Các tổ chức hành nghề công chứng cũng cần bố trí nhân sự chuyên trách để tra cứu, đối chiếu tình trạng pháp lý của bất động sản từ các cơ sở dữ liệu.

Theo TS Nguyễn Trí Cường, giảng viên khoa Luật, Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TPHCM), việc mở rộng phạm vi công chứng chỉ phát huy hiệu quả khi các cơ sở dữ liệu công chứng, đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản được vận hành đồng bộ. Khi hệ thống dữ liệu liên thông sẽ giúp hạn chế tình trạng một tài sản bị giao dịch nhiều lần ở nhiều nơi.

Song, khi không còn giới hạn địa hạt, công chứng viên sẽ không còn lợi thế am hiểu địa bàn, khó kiểm tra thực tế tài sản, khó nhận biết giấy tờ giả hoặc các tranh chấp chưa được cập nhật. Vì vậy, chất lượng dữ liệu giữa các địa phương cần được bảo đảm đồng đều, chính xác.

ThS - luật sư Vũ Như Bách (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng, cần hoàn thiện dữ liệu công chứng toàn quốc, bảo đảm tính liên tục, liên thông và chính xác. Dữ liệu giúp công chứng viên kiểm soát rủi ro giả mạo, do đó cần quy định rõ trách nhiệm khi dữ liệu sai và thời điểm cập nhật thông tin.

Công chứng viên căn cứ vào dữ liệu tại thời điểm ký kết giao dịch cần được xem là ngay tình, dù sau đó dữ liệu bị sửa đổi. Trách nhiệm của các bên phải được quy định rõ để bảo vệ người tham gia giao dịch.

Thêm 1 trường hợp được công chứng ngoài trụ sở

Một điểm mới khác tại Nghị định số 413/2026/NĐ-CP là ngoài 7 trường hợp hiện hành thì sẽ có thêm 1 trường hợp được công chứng ngoài trụ sở (có hiệu lực từ ngày 1-1-2027).

Đó là trường hợp việc ký kết giao dịch được thực hiện đồng thời với việc bàn giao tài sản hoặc giấy tờ, tài liệu liên quan trực tiếp đến giao dịch hoặc thanh toán tiền mà các bên tham gia giao dịch thống nhất yêu cầu công chứng ngoài trụ sở. Trường hợp một bên thuộc diện được công chứng ngoài trụ sở, các bên còn lại có thể cùng đến địa điểm đó để thực hiện công chứng.

Ông Nguyễn Hồ Phương Vinh, Trưởng Phòng Công chứng số 1 TPHCM, nhận xét, quy định này giúp người dân, doanh nghiệp bảo đảm an toàn giao dịch tức thời, giải quyết triệt để rủi ro bàn giao trước - công chứng sau hoặc ngược lại.

Quy định cũng tối ưu hóa thủ tục cho các bên, chấm dứt việc chia tách điểm ký hoặc khi một bên là người già yếu, bệnh tật hay đại diện pháp nhân bận việc đột xuất.

Tin cùng chuyên mục